اختلال استرس پس از سانحه، درمان شناختی – رفتاری، درمان شناختی – رفتاری

دانلود پایان نامه

در درمان فراشناختی با قرار دادن باورهای فراشناختی در وسط مدل استاندارد A-B-C و جایگزین کردن تجربه درونی یک فکر منفی یا باور معمول به جای رویداد فعال ساز، فرمول بندی جدیدی از مدل A-B-C ارائه می کند. این فرمول بندی جدید تحت عنوان A-M-C در شکل 2-3 ارائه شده است. در مدل A-M-C بر خلاف مدل استاندارد A-B-C، لازم نیست واقعه ی فعال ساز موقعیت های بیرونی باشند، بلکه حوادث شناختی درونی نیز می توانند در حکم واقعه ی فعال ساز عمل کنند ( ولز، 2009).
پیشایند:
(درونی)
فراشناخت واره ها و سندرم شناختی – توجهی
پیامدها:
هیجانی
شکل 2-3 مدل تجدید نظر شده A-M-C (ولز، 2000).
2-7-16- رویکرد درمانی فراشناختی
درمان فراشناختی را می توان درمانی تلقی کرد که بیماران را در شناسایی الگوهای فکری و مقابله ای ناکار آمد که باعث آشفتگی های هیجانی مزمن می شوند، توانمند می سازد. همچنین درمان فراشناختی به بیماران کمک می کند تا این الگوها را تغییر دهند و به اصلاح فرا باورها درباره ی افکار و احساساتشان بپردازند ( ولز، 2009).
در درمان فراشناختی بر خلاف درمان شناختی – رفتاری تمرکز اولیه بر ارزیابی واقعیت باورهای منفی متداول ( درباره ی خویشتن و جهان ) نیست.
فراشناخت درمانگر برای درمان بیمار افسرده ای که در بالا ذکر شد، به دنبال واقعیت آزمایی باورهای بیمار (هیچ امیدی نیست) از طریق نقد و بررسی شواهد تأیید کننده و رد کننده نیست، بلکه به او کمک می کند از طریق چالش باورهای فراشناختی و حذف سندرم شناختی – توجهی، در واکنش به افکار خشم و عصبانیت یا بی ارزش بودن خود (در پژوهش حاضر) به شیوه جدیدی پاسخ بدهد. فکر یا باور فرد درباره ی این که هیچ امیدی به تغییر پیش روی خود نمی بیند به این دلیل پایدار و تغییر ناپذیر است که سندرم شناختی- توجهی، به تقویت آن دامن می زند ( ولز، 2009).
پیشایند:
(درونی)
پیامدها:
هیجانی
فراشناخت واره ها و سندرم شناختی- توجهی
شکل 2-4 محورهای اصلی مدل A-M-C
2-8-پیشینه پژوهشی درمان فراشناختی
مروری به مطالعات در مورد تاثیر درمان فراشناختی بر جنبه های روانی شنان می دهد که این روش ها تنها برای اختلالات به ویژه اختلالات اضطرابی به کار رفته است. در یکی از همین مطالعات لوبان و همکاران (2003) در پژوهشی بدست آوردند که باورهای فراشناختی در بیماران مبتلا به اختلالات اضطرابی بویژه اختلال اضطراب منتشر، اختلال پانیک، اختلال وسواس فکری – عملی و اختلال استرس پس از سانحه مختل تر است. در مطالعه دیگری ولز و کینگ (2005) در مورد تأثیر درمان فراشناختی روی افراد دارای اختلال ضطراب منتشر، مشخص شد که درمان فراشناختی منجر به کاهش اساسی در همه ابعاد نگرانی (اجتماعی، سلامتی، فرانگرانی) می شود. در این مطالعه که از پرسشنامه اضطراب بک، پرسشنامه اضطراب صفت اشبیل برگر و پرسشنامه افکار اضطرابی (AnTI) استفاده شد، درمان روی 10 نفر بیمار مبتلا به اختلال اضطراب منتشر انجام گرفت. نتیجه این مطالعه مشخص ساخت که 5/87 درصد از بیماران با این روش درمان شدند و همه آنها از نظر بالینی بهبود چشمگیری بدست آوردند. در همین رابطه بهترین مثال هایی که شامل درمان با تن آرامی کاربردی و یا درمان شناختی – رفتاری بود، به ترتیب 81 درصد و 65 درصد بود (فیشر و دورهام، 1999؛ نقل از ولز، 2005).
در مطالعه دیگری ولز و سمبی (2004) بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه را با روش فراشناختی مورد درمان قرار دادند. بر طبق این روش پردازش طبیعی سانحه توسط ساز و کار های مقابله ای امکان ناپذیر می شود. این روش بیان می کند که از بین بردن نگرانی، نشخوار گری، توجه ناسازگار و بالا بردن انعطاف پذیری فراشناختی منجر به پردازش طبیعی و بازگشت به شناخت طبیعی می شود. در این مطالعه تمامی بیماران بهبود چشمگیر و معنی داری در هیجانات کلّی و مقیاس ویژه اختلال استرس پس از سانحه نشان دادند. در مطالعه ای بهرامی(1389) به بررسی تأثیر درمان فراشناخت بر مشکلات ارتباطی زوجین شهر اصفهان پرداختند. در این مطالعه 30 زوج از زوجین به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 زوج) و گروه گواه (15 زوج) جایگزین شدندنتایج این پژوهش نشان داد که درمان فراشناخت، مشکلات ارتباطی زوجین را بهبود بخشیده است و بر تمامی ابعاد به جز مشکلات زوج مؤثر بوده است. تأثیر این رویکرد بر مشکلات ارتباطی زوجین و ابعاد آن بر حسب جنسیت تفاوت نداشته است.
در مطالعه دیگری محمودی، گودرزی، تقوی و رحیمی(1392) به اثربخشی درمان فراشناختی برای اختلال هراس اجتماعی پرداختند. نتایج حاکی از تغییر معنادار بالینی و آماری در نمرات به دست آمده از همه مقیاس های خاص هراس اجتماعی در مورد این بیماران بود؛ ضمن این که این نتایج در پیگیری نیز حفظ شد. بر اساس این مطالعه درمان فراشناختی می تواند درمانی اثربخش و کوتاه مدت برای اختلال هراس اجتماعی باشد. در مطالعه ای پریکات(2012) به بررسی تاثیر درمان فراشناختی بیماران افسرده با هدف درمان کنترل توجه، نشخوار فکری، نگرانی، و باورهای فراشناختی پرداختند. در این مطالعه روش فراشناختی به مدت 12 جلسه انجام گرفت. ارزیابی ها پس از درمان و همچنین بعد از 6 و 12 ماه صورت گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که درمان فراشناختی در کنترل توجه، نشخوار فکری، نگرانی، و باورهای فراشناختی موثر بوده است. این مطالعه نشان می دهد که درمان فراشناختی به عنوان یک روش کوتاه مدت می تواند پیشنهاد گردد. ربیعی و همکاران (1391) در مطالعه ای به تعیین اثربخشی مداخله فراشناختی بر علائم در آمیختگی افکار در بیماران مبتلا به اختلال بدشکلی بدن انجام شد. این پژوهش به روش نیمه تجربی و با استفاده از روش نمونه گیر ی داوطلبانه، از مراجعین مراجعه کننده به کلینیک های جراحی زیبایی در شهر اصفهان که مبتلا به اختلال بدشکلی بدن بودند، انجام شد. یافته ها نشان داد که درمان فراشناختی در مهار علائم درآمیختگی افکار در بیماران مبتلا به اختلال بدشکلی بدن تاثیر معناداری دارد . میزان بهبودی یا اندازه اثر درمان بر روی این علائم در پس آزمون 65 درصد و در پیگیری سه ماه 56 درصد بود. این مطاله نشان می دهد که درمان فراشناختی بر ارتقای مهارتهای انطباقی کارآمد و انعطاف پذیر از طریق فرایند ها ی فراشناخت ی و تاثیر آن در کاهش درآمیختگی افکار در بیماران اختلال بدشکلی بدن موثر است.
لازاروس وموکس(1994) در مطالعه ای نشان داده اند که برخی از جنبه های خاص فراشناخت با اختلال روان شناختی از جمله پرخاشگری رابطه دارد وهمچنین نشان دادند که فرایند مقابله-مهارت های شناختی برای حل مشکل مورد استفاده است وفرد با بکار بستن سبکهای مقابله ای کارامد مساله مدار از مهارت های شناختی برای حل مساله استفاده میکند .پس راههای مقابله با مشکل مستقیما بررسی می شود ومعمولا با یافتن راه حل های مناسب برای مشکل رضایت روان شناختی به دست می آید.
2-9-جمع بندی
همانطور که بیان شد، بررسی پیشینه پژوهشی نشان داد که تا به حال درمان فراشناختی به صورت ویژه بر پرخاشگری و عزت نفس صورت نگرفته است. بیشتر مطالعات انجام شده در مورد تاثیر این روش درمان بر سایر اختلالات به ویژه اختلالات اضطرابی است. مطالب گفته شده در این فصل به گونه ای پژوهش ها و نظریات را تار و پود هم به کار بسته است که جایگاه این مطالعه و اهمیت آن را بیش از پیش مشخص می نماید. بنابراین در فصل نخست و این فصل زمینه های لازم برای دستیابی به هدف اصلی در این پژوهش فراهم گردید تا بتوان با تکیه بر مبانی گفته شده دست به یک پژوهش میدانی زد. در فصول بعدی آنچه که محقق به صورت سیستماتیک و نظام دار در غالب چارچوب های علمی بررسی کرده است به تفصیل گزارش خواهد شد.

مطلب مشابه :  استان آذربایجان شرقی