امیرالمومنین

دانلود پایان نامه

امیرالمومنین علی (علیه السلام)می فرماید:«لا عَقلَ کالتَدبیر»
«هیچ عقلی مانند برنامه ریزی(تدبیر ونظم در امور)نیست.»(طباطبایی،1389،ص71)
پس یکی از نقاطی که در پیشرفت کار نقش اساسی ایفا می کند نظم و انضباط است، و البته نظم و ترتیب امکان ندارد مگر آنکه انسان برای هر کاری ساعتی و وقتی معین کند و خود را به رعایت آن عملاً موظف بداند و از اوقات خود به گونه ای شایسته بهره جوید.
مکتب والای اسلام به مسئله ی نظم و انضباط در همه امور اهمیت زیادی قائل شده است. نظم از اسباب مهم موفقیت بزرگان ما بوده و هست. بی جا نیست که امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) در آستانه ی شهادت و در وصیت به فرزندان خویش امام حسن و امام حسین (علیه السلام) نظم را کنار تقوی قرار داده می فرماید:
«اُوصیکُما وَ جَمیعَ وَلَدی وَ أَهْلی وَ مَن بَلَغَهُ کِتَابی بِتَقوَی اللهِ وَ نَظمِ اَمرِکُم» (نهج البلاغه، نامه 47)
«شما و جمیع فرزندان و اهل خود و همه ی آیندگانی را که سخن و نوشته ی من به آنان می رسد، به دو چیز سفارش می کنم: تقوای الهی و نظم و انضباط در کارها.»
انسان هنگامیکه کارهایش بهم ریخته و نامنظم است، احساس می کند که همه وقتش پر است و همیشه مشغول، از این رو می گوید: سرم خیلی شلوغ است، فرصت هیچ کاری را ندارم، همیشه وقت کم می آورم و …، امّا وقتی کارهایش منظم می شود، احساس می کند فرصتش بیشتر شده است و وقت خالی برای کارهای بیشتری پیدا کرده است.
باید از گردش ماه و خورشید و اختلاف شب و روز پندگرفت و از روش و سنّت آفریدگار درس زندگی آموخت. اصلاً تقسیم شبانه روز به بیست و چهار ساعت بدین منظور بوده که انسان برای هرکاری وقتی و برای هر موضوعی آغاز و انجامی در نظر بگیرد و به لحاظ محدودیت وقت و شناخت نسبت به اهمّ و مهم، امور لازم تر و مهمتر را مقدم بدارد و امور غیرضروری و بی فایده را از برنامه ی زندگی حذف کند.
خداوند متعال همه چیز را مقدّر و دارای اندازه معرفی می نماید و می فرماید:
«… خَلَقَ کُلَّ شیءِ فَقَدَّرَهُ تَقْدیراً» (سوره ی فرقان، آیه 2)
«… هر چیز را آفرید و به اندازه ی معین محدود کرد.»
نظم و انضباط بر کارهای رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) حکفرما بود. اوقات خویش را تقسیم می کرد و مدیریت بسیار منظمی را به نمایش می گذاشتند. حضرت تلاش داشتند که اصحاب خود را نیز با انضباط و اهل نظم تربیت کنند. امام حسن مجتبی(علیه السلام) می فرماید:
از پدرم علی(علیه السلام)در مورد رفتار رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) در داخل سوال کردم،فرمود:
«هنگامی که آن حضرت وارد منزل می شد اوقات خود را به سه قسمت تقسیم می فرمود: قسمتی را برای عبادت، قسمتی را برای خانواده و قسمتی را برای خود و بخش مربوط به خویش را نیز میان خود و مردم تقسیم می کرد وآن را برای بستگان و بزرگان صحابه (که در منزل به خدمت او می رسیدند)قرار می دادو ذره ای از امکانات خود را از آنان دریغ نمی نمود(بلکه انچه امکان داشت در حقشان انجام می داد)».(میر عرب،1385،ص21)
جدّیت حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) به گونه ای بود که چون کاری را آغاز می کرد، آن را به پایان می برد. ابن سعد به اسناد خود از سعید مَقبُری در این باره آورده است:
«کَاَنَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه وآله وسلم) إِذَا عَمِلَ عَمَلاً أَثبَتَهُ وَ لَم یُکَونهُ یَعمَلُ بِهِ مَرَّۀً وَ یَدَعُهُ مَرَّۀً» (تهرانی،1385،ص139)
پیامبر (ص) چون کاری را شروع می کرد آن را به انجام می رساند و چنان نبود که قسمتی از آن را انجام دهد و قسمتی را بگذارد.
آن حضرت هر کاری را استوار انجام می داد و اینگونه نبود که بخشی از کاری را انجام دهد و دیگر ادامه ندهد و به انجام نرساند. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) بر کامل انجام دادن کارها تأکید بسیار داشت و بر همین منطق عملی امور را اداره می کرد. داستان تدفین سعد بن مُعاد نمونه ای درخور توجّه بسیار است.
عبدالله بن سَنان از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده است که گفت: نزد پیامبر آمدند و گفتند سعد بن مُعاذ درگذشته است. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) برخاست و اصحاب نیز همراه حضرت برخاستند. حضرت فرمود تا سعد را بشویند. در این هنگام به چارچوب در تکیه کرده بود. چون سعد را شستند و حنوط کردند و کفن پوشانیدند و بر تابوت نهادند، رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) پای برهنه و بی ردا در پی آن به راه افتاد و گاه طرف راست تابوت و گاه طرف چپ آن را می گرفت تا به قبرستان رسیدند. پس از کندن قبر، رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) خود داخل قبر شد و لحد وی را چید و آن را با گِل محکم کرد و پیوسته می فرمود: «سنگ بدهید، گِل بدهید.» و به وسیله آن میان خشت ها را محکم می کرد. چون از کار محکم ساختن لحدها فارغ شد و بر آن خاک ریخت و گور را پر کرد فرمود:
«إِنّی لَأَعلَمُ أَنَّهُ سَیَبلَی وَ یَصِلُ البِلَی إِلَیهِ وَلکِنَّ اللهَ یُحِبُّ عَبداً إِذَا عَمِلَ عَمَلاً أَحکَمَهُ.» (صدوق،381م، ص 314)
«من نیک می دانم که این قبر فرسوده خواهد شد و دستخوش پوسیدگی خواهد گردید ولی خداوند بنده ای را دوست دارد که چون کاری را انجام می دهد، آن را محکم و استوار کند.»

مطلب مشابه :  نظریه های مرتبط با موضوع، انعطاف پذیری خانواده، اعتیاد به مواد مخدر