اندیشه اسلامی

دانلود پایان نامه

تداوم دین در فرایند جهانی شدن
شکل گیری شرایط کاملا متفاوت در مبادله اطلاعات و تسهیل در شرایط دادوستد فرهنگی
کاهش تعارضات ایدئولوژیک(محمدی فر و همکاران،1392 )
کارآمدی فرهنگ اسلامی
کارآمدی را در خصوص فرهنگ اسلامی به این حقیقت ارجاع می دهیم که کارآمدی عبارت است از مجموعه ای از قوانین و بایدهای نظری و عملی که در صورت عملی شدن و به مرحله عینیت درآمدن، می تواند تضمین کننده سعادت مادی و معنوی فرد و جامعه، در شرایط زمانی و مکانی و هر دوره تاریخ باشد. به نظر نگارنده، کارآمدی به این مفهوم از سایر مفاهیم ارائه شده نزدیک تر به حقیقت می نماید. بدین سان باید گفت که در درون اسلام کارآمدی نهفته است؛ یعنی اسلام در بردارانده برنامه منظم و مدونی است که از فراسوی عالم ماده و از مصدر غیبی عالم، با آگاهی و بصیرت و با توجه به شناخت کامل انسان و منطبق بر همه بافتهای درونی انسان، اعم از نیازهای روحی، روانی و مادی و با عنایت به فطرت خدا کاو انسان و درعین حال منطبق با حقایق عینی اعم از حقایق مادی و معنوی و … نازل شده و قادر است در همه دوره های تاریخی و در سرتاسر گستره زمین، آلام و دردهای جامعه را در بخش های اقتصادی، مادی و معنوی درمان کند. این حقیقت را ” آن ماری سیمل” در نوشته خود با عنوان درآمدی بر اسلام چنین نگاشته است: ” کسانی که فرهنگ اسلامی را موردمطالعه و تعلیم قرار می دهند، می توانند صرفا امیدوار باشند که آن نوع از اسلام دینامیک و پویایی را که رهبرانی بزرگ عرضه و تبلیغ کردند، سرانجام جنبش های حیات بخش خود را بر افراد گوناگون جوامع اسلامی وارد آورده، آنان را در مسیر آینده ای روشن که در آن ارزش های واقعی و حقیقی اسلام تحقق یافته باشند، رهنمون شود، اما چگونه افراد انسانی در چنین جهتی تغییر خواهند کرد؟ با اعتماد و توکل و خود را در اختیار هدایت الهی قرار دادن؛ خداوندی که پیام خویشتن را در کلام آسمانی اش ظاهر ساخته است. با کوشش در جهت یکی ساختن و اتحاد اراده کوچک فردی بااراده بزرگ خداوندی. چراکه گنجینه مقدرات وی همچون وجود نامحدودش پایان ناپذیر و نامحدود است” ( نوایی، 1380)
بنیادهای کارآمدی فرهنگ اسلامی
توحید
توحید سنگ زیربنا در اندیشه و فرهنگ اسلامی و عقیده است که تفکر و اندیشه مسلمانان را شکل می بخشد. اسلام در کلیت اندیشه خود، یک جامعه آرمانی و بهشتی الهی را وصف می کند که همان بهشت توحید است: ” الله ولی الذین امنوا یخرجهم می الظلمات الی النور” (محمد امین زین الدین، ص168)
اصل تکلیف
یکی از مواردی که به خوبی می تواند کارآمدی فرهنگ اسلامی را نشان دهد، وجود عنصر تکلیف در این فرهنگ است. وجود تکلیف در متن و روح احکام شریعت، امری است که همه مسلمانان توجهی جدی را به آن مبذول داشته اند و این مسئله جوهری، به عنوان اکسیر و عامل و جان مایه حرکت جوامع اسلامی است. (نوایی، 1380)
ولایتمداری
طرح مسئله ولایت در اندیشه دینی، یکی از فرازهای شکوهمندی است که سبب می شود جامعه اسلامی درحرکت خویش صاحب مدار و الگویی مناسب باشد. ولایت مقیاس و معیاری است که بر پایه آن، جامعه مؤمنان، یک صف استوار و غیرقابل نفوذ و جبهه متحدی را تشکیل می دهند و به پیوستگی و همبستگی شکوهمندی دست می یازند و به اتصال روحی و فکری و معنوی نائل می شوند، درنتیجه در یک گام برمی دارند و به قصد نائل شدن به یک مقصود، به تعامل با یکدیگر می پردازند و در این مسیر، به اصطلاح قرآنی از هر ولیجه” همراز”، بطانه” همدست” و … دوری می گزینند و از پیوستن به جبهه یهود، نصاری، شرک و کفر در لباس ها و رنگ های متفاوتش پرهیز می کنند؛ زیرا بدون چنین کاری نمی توانند بار گران مسئولیت خویش را به منصه بروز و ظهور برسانند (نوایی،1380)
حق گرایی و حق خواهی
محور دیگری که به کلیت اندیشه و فرهنگ اسلامی نقش کارآمدی مهمی را می بخشد حق محوری فرهنگ اسلامی و نیز تبع آن، حق خواهی و حق گرایی جامعه دینی و معتقدان به اندیشه اسلامی است. در اندیشه اسلامی، حق، وجود ذاتی دارد و بنابراین دارای ابدیت و دوام و بقاست(شهید مطهری)
خیر و فضیلت
یکی از نکات دیگری که به فرهنگ اسلامی کارآمدی لازم را می بخشد و انسان ها را به سوی خود مجذوب و شیفته می سازد، مبتنی بودن فرهنگ اسلامی بر خیرات و فضیلت های همچون راستی، تواضع، احسان، ایثارگری، عدالت خواهی و … است به گونه ای که جدایی این فضیلت ها از کلیت دینی، چیزی از اندیشه دینی را می کاهد که به آن کلیت ضربه کاری و اساسی وارد می شود و از حالت نخستین و اصیل خود خارج می گردد. فضیلت های دینی، زیبایی های معقول و معنوی دین هستند. به همین دلیل، دین اسلام خصوصا حالت رشد یافته و دست نخورده آن، از یک جاذبه درونی برخوردار است که همین جاذبه، جنبه های کارایی، کارآمدی و توانمندی دین را در حل مشکلات بشری و تأمین سعادت نشان می دهد(شهید مطهری)
عقلانیت فرهنگ اسلامی
مسئله عقلانیت در فرهنگ اسلامی با ذات آن درآمیخته است، به گونه ای که عقل، به عنوان یکی از منابع دریافت احکام به شمار می آید و نیز تمام تلاش های فکری و عملی انسان مسلمان بدون در نظر داشتن عقل و عقلانیت فاقد هرگونه اعتبار و ارزش است (نوایی، 1380)
زمینه های فرهنگی توسعه و پیشرفت در اسلام
در نگرش اسلامی، معیارهای رشد و توسعه هنگامی می تواند گویای” توسعه نظام رفتاری” انسان و جامعه باشد که بتواند توضیح کافی برای حفظ تعادل و توازن معنوی و مادی، اخروی و دنیوی در عرصه های مختلف اجتماعی ارائه کند و در عمل شاخص هایی را معرفی نماید که گویای جنبه های کیفی و کمی باشد(نبوی،1375) از اساسی ترین زمینه های فرهنگی توسعه و پیشرفت از دیدگاه اسلام شامل:
تقوا: آن مزیتی که مزیت حقیقی است و آدمی را بالا می برد به سعادت حقیقی اش که همان زندگی طیبه و ابدی در جوار رحمت پروردگار است می رساند عبارت است از: تقوا و پروا از خدا کردن و پاس حرمتش داشتن. آری تنها و تنها وسیله برای رسیدن به سعادت آخرت همان تقواست که به طفیل سعادت آخرت سعادت دنیا را هم تأمین می کند (علامه طباطبائی،جلد 4)« من یتق الله یجعل له من اسره یسرا»« هر کس متقی و خداترس باشد خدا مشکلات او را ( در دوعالم) آسان گرداند»

مطلب مشابه :  چند رسانه ای آموزشی