بازار اوراق بهادار

دانلود پایان نامه

قمار در حقیقت یک بازی ستیزه جویانه است که دو طرف به خاطر استفاده انحصاری با یکدیگر انجام می دهند و اصلاً حسن نیت در آن مطرح نیست. هر طرف به تصور اینکه بخت و شانس با او یاری خواهد کرد و برنده خواهد شد اقدام به عمل قمار می نماید و اگر بداند برنده نخواهد شد هرگز آن عمل را انجام نخواهد داد. در قمار بازی همواره یک طرف بازنده وجود دارد و طرفین خود را در معرض خطر از دست رفتن مال قرار می دهند این عمل در عرف جامعه کاری مذموم و ناپسند است. در قمار طرفین بازی رهن و گرو می گذارند (صالح آبادی، 1390، ص 5-9) و یک نوع شرط بندی صورت می گیرد.
از نظر تحلیلی قمار و شرط بندی از آنجا که بر اصول تجاری داد و ستد مشروع مبتنی نیست و با نظم اجتماعی مخالف است، باطل و نامشروع شناخته شده است و لذا هیچ تعهدی از آن ناشی نمی شود، از این رو ماده 454 قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران می گوید: «قمار و شرط بندی باطل و دعاوی راجع به آن مسموع نخواهد بود. همین حکم در مورد کلیه تعهداتی که از قمار تولید شده باشد جاری است.»
قرآن مجید ما را صراحتاً از شرط بندی و قمار بازی منع کرده است و این مطلب در آیات متعددی ذکر شده است که از آن به «المیسر» یاد شده است. خداوند تبارک تعالی می فرماید: «یسئلونک عن الخمر و المیسر قل فیهما اثم کبیر و منافع للناس و اثمهما اکبر من نفعهما…»(سوره بقره، آیه 219) همچنین در آیه دیگری می فرماید:«یا ایها الذین آمنوا ان الخمر و المیسر و الانصاب و الازلام رجس من عمل الشیطان فاجتنبوا لعلکم تفلحون»( سوره مائده، آیه 90) با توجه به توضیحات فوق درخصوص بورس بازی، وجوه تمایز بورس بازی و قمار بازی به شرح زیر است:
مار بازی یک نوع بازی باجمع صفر است یعنی یک طرف بازنده است و طرف دیگر به همان اندازه سود می برد در حالیکه در بورس بازی در بازار سهام اینگونه نیست.
در قمار بازی طرفین رهن و گرومی گذارند درحالیکه در معاملات بورس گروی وجود ندارد و شرط بندی صورت نمی گیرد.
قمار و شرط بندی مبتنی بر عمل نامشروع است و در قالب معاملات مشروع اسلامی قرار نمی گیرد در حالیکه معاملات بورس در بازار سهام یک معامله در قالب بیع صورت می گیرد و بکلی با قمار بازی متفاوت است. براین اساس اگر معاملات بورس مبتنی بر بخت و شانس نیز صورت گیرد بدلیل اینکه سایر شرایط قمار بازی را دارا نمی باشد نمی تواند در قالب قمار بازی قرار گیرد و بنابراین در چارچوب معامله قماری قرار نمی گیرد.
معاملات بورس از آنجا که در قالب عقد بیع صورت می گیرد و تمامی جوانب معاملات در آن صورت می گیرد از لحاظ شرعی مانعی ندارد و غیر اعتراض آمیز می باشد. ولی برخی جنبه های معاملات بورس به شرح زیر مشروع نیست و درآمد کسب شده از آن بابت قابل تملک نیست که اعتراض آمیز است:
دستکاری قیمت سهام و سوق دادن قیمت به سوی قیمت ناعادلانه
جهل در معاملات سهام
غرر در معاملات سهام
تبانی در معاملات سهام
اشاعه کذب و ارائه اطلاعات غلط و گمراه کننده
انجام معاملات صوری و دستکاری ناعادلانه بازار
معاملات مبتنی بر اطلاعات داخلی در صورتی که موجب غبن طرف مقابل شود.
فصل دوم:
شرایط و چگونگی انجام معاملات در بورس کالا
بورس های کالا و ابزارهای نوین مالی مورد استفاده در آنها را می توان آخرین زنجیره از فرآیند گسترش و توسعه بازارها دانست که در پاسخ به نیاز اقتصاد به افزایش شفافیت و اطلاع رسانی، مدیریت ریسک های ناشی از نوسان قیمت ها، سازماندهی بازارها در جهت ارتقاء کارایی و به بیان خلاصه کاهش هزینه های مبادله، ظهور یافته اند. در کشور جمهوری اسلامی ایران اولین گام برای ایجاد بورس های کالایی با فراهم شدن مقدمات لازم در قانون برنامه پنج ساله سوم برداشته شد و بورس های فلزات و کشاورزی به ترتیب در سال های 1382 و 1383 راه اندازی شدند. فرآیند تحول و تکامل بازار سرمایه در کشور با تصویب قانون جدید بازار اوراق بهادار در آذر ماه سال 1384 تداوم یافت و منجر به ادغام بورس های فلزات و کشاورزی و شکل گیری بورس کالای ایران شد. در حال حاضر بورس کالای ایران وظایف بسیار مهمی را در بهبود عملکرد و تسهیل فرآیند توسعه اقتصادی بر عهده دارد و استمرار فعالیت موفق آن می تواند زمینه ساز تحولاتی چشمگیر در اقتصاد کشور باشد. هم اکنون در بورس کالای ایران، انواع کالاها در بخش فیزیکی شامل محصولات صنعتی و معدنی، شمش طلا، فرآورده های نفتی و پترو شیمی و محصولات کشاورزی و در بخش مشتقات نیز شامل قراردادهای آتی سکه ی طلا و زیره سبز، توسط کارگزاران مورد تایید سازمان بورس و اوراق بهادار دادوستد می شود. ما در این فصل و در ادامه فصل نخست، به تبیین چگونگی معاملات در بازار بورس و ماهیت آن خواهیم پرداخت تا بدانیم نوع معاملات انجام شده در بورس با قواعد عمومی قراردادها در کشور ما و طبق قوانین داخلی و مسائل فقهی صحیح می باشد یا خیر؟ در پایان به دیدگاه نظر اندیشمندان اسلامی درباره بورس و معاملات بورسی که گاه با نام بورس بازی از آن یاد می شود خواهیم پرداخت و تفاوت معاملات بورس را با مسأله قمار بررسی می نماییم.
2-1 شرایط عمومی صحت معاملات
مطابق قانون کشور ایران، براى آنکه یک قرارداد بطور صحیح واقع شود باید داراى شرایطی باشند که به قرار یر هستند:
1- داراى شرائط اساسى صحت معامله باشد.
2- مخالف صریح قانون نباشد.
3- بر خلاف اخلاق حسنه نباشد.

مطلب مشابه :  آموزش و یادگیری هوش عاطفی