به هم پیوستگی

دانلود پایان نامه

مبحث سوم: اهمیت بررسی صحنه قتل
یکی از جرائمی که از بدو تاریخ بشریت تا به اکنون رخ داده و در هر جامعه ای هم ارتکاب می یابد قتل است و رسیدگی به آن و کشف علت قتل و شناسایی قاتل از اهمیت بالایی برخوردار است چرا که اول اینکه بزه به وقوع پیوسته و بایستی متضررین ستانده و جانی هم تاوان جنایت خود را بپردازد. دوم اینکه قتل از رعب آورترین و حساس ترین نوع جرائم است که به شدت احساسات را جریحه دار می کند و امنیت یک اجتماع را زیر سؤال می برد و جامعه انسانی خواستار رسیدگی سریع و یافتن قاتل به هر طریق مقتضی است.
در این راستا و در جهت کشف جرم و شناسایی قاتل مسیر پر پیچ و خم و دشواری در پیش است که البته بستگی به لحظه ابتدایی و شروع حرکت دارد که از چه مسیری برویم که راحت تر به مقصد برسیم. لحظه ابتدایی و شروع حرکت را می توان صحنه قتل دانست و به زعم برخی، جرمیابی قتل ها و تحقیقات مربوط به آن ضرورتاً و به دو دلیل از صحنه جرم شروع می شود:
اول آنکه معمولاً پلیس توسط خود مقتول، شاهدین وقوع جرم و یا افرادی که جسد را کشف نمودهاند به صحنه فراخوانده می شوند.
دوم اینکه در پرونده های قتل، در محل کشف جسد، مدارک و دلایلی کشف می گردد که پایه و اساس تحقیقات را تشکیل می دهد.
این حضور در صحنه را بایستی غنیمت شمرد چرا که ممکن است گروه تحقیقی فقط یکبار فرصت جمع آوری آثار مورد لزوم را که نتیجه گیری نقش حیاتی را ایفا می کند داشته باشند برای نمونه می توان به مکان های پرازدحام اشاره کرد که اگر جسد را منتقل کردیم و کار تحقیقاتی صحنه را به پایان رساندیم، بازگشت دوباره به صحنه، جهت جمع آوری مدارک و آثار، کاری تمسخرآمیز است.
بررسی صحنه قتل آنچنان مهم است که به وسیله آثار و ادله جمع آوری شده می توان ادعایی را رد و یا جرمی را ثابت نمود می توان شخص بی گناهی را محکوم یا گناهکار را تبرئه کرد.
نحوه استقرار جسد و احتمال جابجایی آن، آثار درگیری، جزئیات مربوط به چگونگی وقوع جنایت، اثر ضرب و جرح وضع فیزیکی محیطی، تعداد مرتکبین یا قربانیان احتمالی، انگیزه قتل، چگونگی ورود و خروج از صحنه، کشف و آثار جرم از جمله اثر انگشت و … از جمله موارد قلیل از کشفیات موجود در صحنه قتل است.
به کرّات مشاهده شده که پرونده های قتل به مقامات قضایی، پزشکی قانونی، و یا مأموران انتظامی ارجاع داده شده که شخصاً در صحنه حضور نداشته اند و در نهایت مجبورند یا تعدادی برگه اتخاذ تصمیم نمایند در حالی که حسرت حضور خویش در صحنه و مشاهده وضعیت حاکم بر صحنه و جوابگویی به سؤالات مطرح شده در ذهن که گویا فقط با مشاهده صحنه می توانست پاسخ داده شود را بِکِشند ولی اگر در صحنه حضور داشتند و وضعیت آثار و مدارک به جای مانده را مشاهده می کردند و اطلاعات دست نخورده و کامل مطلعین و شهود و یا اقرار خود متهم را کسب می نمودند، حال روند پرونده می توانست به گونه ای دیگر باشد. حضور ایشان از آنجا که مستقیماً در روند رسیدگی به پرونده نقش مهمی را ایفا می کنند از دو منظر قابل توجه است: 1) به خاطر حضور در صحنه و کشف واقعیات و جمع آوری آثار و ادله دیگر شا هد به طول کشیدن روند رسیدگی به پرونده نیستیم و اصطلاحاً اطاله دادرسی پیش نمی آید، و در اظهارنظر و صدور آراء تسریع می شود. و 2) به تشخیص قطعی و اظهارنظر دقیق قضات و کارشناسان بر مبنای اطلاعات و ادله کشف شده برمی گردد که به موقع کشف، جمع آوری و در یک کلام مدیریت شده اند و در نهایت هم تصمیمات و آراءشان مستند به کشفیّات صحنه قتل می شود.
در خصوص ارزش و اهمیت صحنه قتل و آثار و تبعات آن در روند رسیدگی نظریات و تئوری های فراوانی به رشته تحریر درآمده که از این بین به دو تئوری که از سوی متخصصین این امر ارائه شده و در نزد صاحب نظران از جایگاه ویژه ای برخوردار است اشاره می کنیم.
گفتار نخست: تئوری انتقال
اصل اساسی که زمینه هرگونه بررسی در مورد صحنه جنایت را مشخص می نماید، به ارموند لوکارد نسبت داده می شود. لوکارد رئیس مؤسسه جرم شناسی دانشگاه لیون فرانسه، دستورالعمل روش های پلیس به عنوان تئوری مبادله در صحنه جنایت را به نام خود به چاپ رساند و به این شکل بیان می گردد؛ در هنگام بروز یک جنایت تقریباً همیشه شخص یا اشخاصی که در صحنه جنایت حضور دارند یا چیزی برجای می گذارند و یا چیزی را با خود می برند. در این تئوری تغییر یا تبادل در اشکال ذیل مشاهده می شود:
کسی که مرتکب جرمی شده، آثار قربانی و صحنه جنایت را با خود خواهد برد.
مجنی علیه آثاری از مرتکب جرم را در خود خواهد داشت و شاید آثاری بر او باقی گذارد.
عامل جنایت آثاری از خود در محل بجا خواهد ئو.گذاشت.
همچنانکه مشاهده می گردد در این نظریه جانی، قربانی و صحنه جنایت خودنمایی می کنند. بر طبق آن، وضعیت و اوضاع و احوالشان در قبل از وقوع قتل یا بعد از وقوع قتل متفاوت است و همین امر هم موجب می شود که با بررسی دقیق آنها بتوان به حقایق قتل به راحتی دست یافت.
گفتار دوم: تئوری اتصال
مفهومی که به عنوان تئوری چهار راه اتصالی (به هم پیوستگی) شناخته می شود. رابطه متقابل بین صحنه جرم، قربانی، مظنون و مدارک فیزیکی را توضیح می دهد. فهمیدن و درک ارتباطات بین این اجزا راهکارهایی را برای تعیین محل احتمالی مدارک و نیز لزوم شناسایی مدارک به طوری که این ارتباطات برقرار شوند ارائه خواهد داد.
از لحاظ تئوری اتصال اگر بتوان پیوند و وابستگی بین دو یا چند جزء از اجزاء صحنه، قربانی، مظنون و مدارک فیزیکی برقرار کرد؛ آنگاه ممکن است پرونده حل شود.
گفتار سوم: نحو جستجو در صحنه قتل
قتل ممکن است در یک منزل، خیابان و یا یک پارک واقع شود ولیکن از زمانی که جرم قتل ارتکاب یافت، دیگر به آن مکان ها صحنه قتل اطلاق می شود. هدف از بیان این عنوان آن است که ضوابط خاصی بدانجا حاکم می گردد. به عبارت دیگر هر شخصی در کمال آرامش و بسته به نوع تمایل و یا علاقه ای که دارد می تواند در منزلش و یا یک پارک گام بردارد، دراز بکشد، بدود و حتی کشتی هم بگیرد ولی زمانی که مکان صحنه قتل شد؛ حتی ممکن است صاحب خانه هم حق ورود به منزلش را نداشته باشد؛ افراد تیم تحقیقاتی هم جهت جستجو بایستی بر مبنای اصول و قاعد گام بردارند و از مسیرهای مشخص حرکت کنند. هدف از این نحو حرکت داشتن یک برنامه منسجم، عدم تضییع یا تخریب مدارک فیزیکی و تشخیص و یافتن آنهاست.
به عبارت دیگر هدف از حرکت اصولی در صحنه قتل این است که اطمینان یابیم از هیچ مدرک فیزیکی یا طرحی چشم پوشی نشده است و تمامی صحنه همراه با مسیر مشخص به خوبی بررسی شده است.
در زمانی که جهت بررسی ادله و آثار بروی صحنه قتل حرکت کرده و گام برمی داریم . ذکر چند نکته ضروری اول اینکه وقتی در حین جستجو به صورت موازی در کنار یک دیدار هستیم و یا در مسیر جستجو با یک دیدار یا ستون یا هر شیء دیگر برخورد می کنیم ملزم به بررسی آن نیز می باشیم. نکته دوم اینکه همزمان با حرکت بر روی صحنه قتل، بایستی از فلزیاب هم بهره ببریم تا بتوان مواردی که زیر سطح زمین مدفون گشته اند، شنا سایی و با یک میله چوبی، پرچم داده شوند تا بعد از بررسی صحنه قتل به مدارک زیرزمینی پرداخته شود.
روشهای متفاوتی جهت حرکت برداری بررسی صحنه قتل وجود دارد که از آن جمله می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

مطلب مشابه :  شناخت حافظه