تاریخچهی توزیع و پخش نفت و فرآوردههای نفتی

دانلود پایان نامه

با فرمانی که ولادیمیر پوتین در 5 می 2008 امضا کرد، روسیه نیز رسما به شورای امنیت سازمان ملل پیوست.
در این فرمان آمده است : تمامی سازمانها و دستگاههای دولتی بانکها و موسسات و اشخاص حقوقی و حقیقی که در حوزهی قضایی روسیه هستند باید به خاطر داشته باشند که از تاریخ 3 مارس سال 2008 انتقال یا تامین هرنوع مواد، تجهیزات و یا فناوری هستهای که امکان استفاده دوگانهی نظامی و غیر نظامی از آنها وجود دارد از خاک روسیه به ایران ممنوع است.
رِئیس جمهور امریکا ، باراک اوباما ،علیرغم شعار تغییر خود پس از به قدرت رسیدن حلقهی تحریم علیه ایران راتنگتر کرد؛
در فرودین 1388 تحریم های امریکا علیه جمهوری اسلامی تمدید و وزارت خزانه داری ایالات متحده درماه مارس 2009 یازده شرکت مرتبط با بانک ملی ایران را به دلیل همکاری با برنامه هسته ای و موشکی ایران تحریم کرد، به بیان دیگر اوباما کلیهی تحریم های دولتهای گذشته علیه ایران را تایید و ادامه داد. همچنین در 29 اکتبر 2009 کمیته ی بانکداری سنا وکمیتهی روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا لایحهی تحریم شرکتهایی که به ایران بنزین صادر میکنند را به تصویب رساندند، براساس این لایحه شرکتهای خارجی که بیش از 20 میلیون دلار در صنایع نفت و گاز ایران سرمایهگذاری کنند مشمول تحریم امریکا خواهند شد.
3 -صنعت نفت
3-1 نحوهی توزیع و پخش فرآورده-های نفتی از ابتدای پیدایش نفت در ایران
3-2 تاریخچهی توزیع و پخش نفت و فرآوردههای نفتی در خارج و داخل کشور به سه دورهی متفاوت تقسیم میشود:
دورهی فعالیت “شرکت نفت انگلیس / پرشیا” سال های 1287تا 1312 ه.ش 1908 تا 1933 م.
در این دوره هیات مدیره و مدیر عامل ” شرکت نفت انگلیس / پرشیا” بر تمام شئون صنعت نفت ایران اعم از فعالیتهای اکتشافی ، استخراج، استحصال، انتقال، پالایش، پخش و صدور نفت خام و فرآورده های نفتی اشراف و نظارت مستقیم داشته است. این شرکت ضمن حفظ استیلای انحصاری خود بر پستهای کلیدی و مراکز تصمیمگیری، از سپردن مسئولیت به ویژه مسئولیت های استراتژیک به عناصر غیر انگلیسی اجتناب میکرده است. در این دوره عمدتا بر صدور نفت و فرآوردههای نفتی و توزیع انها در بازارهای بینالمللی تاکید میشده و در داخل ایران تلاش چندانی در گسترش توزیع و پخش معمول نگردیده است.
با بازگشایی راههای ارتباطی، در اواخر سالهای جنگ جهانی اول ( 1291- 1293 هـ .ش./1918- 1914 میلادی) ، در غرب ایران چارپایانی چون الاغ و استر که پیش از آن در حمل با در خدمت انسان بودند، به تدریج جای خود را به وسائط نقلیه موتوری دادند. بنابراین، تقاضا برای بنزین و گازوئیل افزایش یافت و به دنبال آن، پالایشگاهی درمنطقهی کرمانشاه به منظور تصفیه نفت خام و تامین فرآوردههای مورد نیاز مناطق غرب و شمال غرب کشور، در سال 1312 هـ .ش. (1933 میلادی) در 5 کیلومتری شمال غرب شهر کرمانشاه تاسیس گردید. پالایشگاه کرمانشاه نفت خام را به بنزین، نفت چراغ و گاز مبدل میساخت. این فرآوردهها در ابتدا به وسیلهی تانکرهای حمل سوخت و به صورت فله به شمال غرب ایران ارسال می شد. علاوه بر آن، بخشی از محصولات پالایشگاه نیز به صورت مظروف در پیتهای 18 لیتری توزیع میشد. نفت خام مورد نیاز این پالایشگاه نیز از طریق یک خط لوله چهار اینچی و از آبادان / اهواز تامین می شد. البته بخشی از نفت خام پالایشگاه از منابع خارج و از عراق تامین میگردید.
در حالیکه فرآوردههای نفتی پالایشگاه کرمانشاه به طور عمده در جهت تامین مصارف داخل کشور توزیع می شد، بخش اعظم فرآوردههای پالایشگاه آبادان به خارج از کشور صادر میشد.
3-2-2 از سال 1312 هـ . ش.(1933 میلادی) تا نهضت ملی شدن صنعت نفت
در این دوره نام “شرکت نفت انگلیس / پرشیا” به “شرکت نفت انگلیس و ایران” تغییر یافت و شرکت به بهرهگیری نسبی از نیروی کاری و استعدادهای ایرانی در بخش های مختلف صنعت نفت مجاب شد. در طول سالهای جنگ جهانی دوم (1324- 1318 هـ .ش./1945-1939 میلادی)، تولیدات پالایشگاه کرمانشاه نه تنها در بخش های مختلف کشور، به ویژه نواحی شمال و شمال غرب ایران توزیع، بلکه در رفع نیازهای نیروهای متفقین مستقر در ایران، جابه جائی این نیروها و کمکرسانی به روسیه به کار گرفته میشد.
سوخت از دو راه اصلی ، یکی از اندیمشک و از طریق شهرهای خرم آباد، بروجرد و همدان و دیگری از خانقین عراق و از طریق شهرهای قصرشیرین ، کرمانشاه و همدان ، به قزوین و از آنجا به نقاط دیگر انتقال مییافت.
با توجه به تقاضای روز افزون داخلی به فرآورده های نفتی ، تشکیل بخش مستقل توزیع داخلی، امری اجتناب ناپذیر بود. بنابراین ، در این دوره “سازمان پخش” تاسیس گردید. با وجود نیروهای روسی، انگلیسی و آمریکایی در ایران ، وظیفه “سازمان پخش” در توزیع فرآورده های نفتی و سوخت رسانی به این نیروها و نیز تامین نیروهای مردم عادی و غیر نظامی سنگینتر میشود.
از جمله طرحهایی که در این دوره به مرحله اجرا در آمد، تکمیل زنجیرهای از دپوها در مسیر تهران- مشهد و نصب تاسیسات و امکانات مورد نیاز در آذربایجان بود. در دیگر نقاط کشور انبارهای عظیم نفت احداث و ابزارهای تدارکاتی دپوها نیز در همان زمان کامل شد. ابتدا تحویل سوخت اعم از نفت یا بنزین، از انبارهای ذخیره به عوامل توزیع با کامیون های محلی عرضه ی سوخت انجام می گرفت و قسمتی از مسئولیت فروشندگان بود. متقاضیان عبارت بودند از:
الف: مصرف کنندگان عادی از قبیل کشاورزان و دارندگان تراکتورها و ماشین های کشاورزی و دارندگان قایقهای ماهیگیری مجهز به موتورهای نفتی.
ب: خرده فروشان که نیازهای ساکنان محلات مختلف را برآورده می ساختند.
به تدریج رشد عمده فروشی مواد سوختنی و کاهش خرده فروشی این امکان را فراهم کرد که فرآیند تحویل سوخت به کامیونها از نظر فنی مورد توجه بیشتر قرار گیرد. البته با معمول شدن لاستیک بادی در کامیونها روز به روز سرعت انتقال مواد سوختی نیز افزایش یافت. این تحول موجب شد با تعداد ماشینهای کم، مناطق وسیعتری تحت پوشش سوخت رسانی قرار بگیرد و در هزینهها صرفهجوئی بیشتری بهعمل آید.
انبارها در فروش سوخت دیزل و گازوئیل نقشی نداشتند و تحویل این سوختها عمدتا از تاسیسات مرکزی و به وسیله راه آهن ، کشتی ها و کامیون های بزرگ انجام میگرفت.
3-2-3 دورهی بعد از خلع ید از “شرکت نفت انگلیس و ایران” و نهضت ملی شدن صنعت نفت
این دوره با خلع ید از “شرکت نفت انگلیس و ایران” و نهضت ملی شدن صنعت نفت در 29 اسفند 1329 هـ .ش.(20مارس 1951 میلادی) تحقق یافت . شاخصترین نتیجهی این نهضت در عنوان شرکت ، یعنی “شرکت نفت انگلیس و ایران” تجلی یافته است.
این دوره با رویدادهای مهم تاریخی چون نهضت ملی شدن صنعت نفت ، انعقاد قرارداد کنسرسیوم ( 7 آبان 1333 هـ .ش./ 29 اکتبر1954 میلادی) متشکل از شرکت نفت انگلیس و ایران و شرکتهای آمریکایی ، شرکت انگلیسی– هلندی و شرکت فرانسوی، با دولت کودتا (کودتای 28 مرداد 1332 که به عزل و تبعید جناب دکتر مصدق به احمد آباد منجر شد) انجامید، و بالاخره پیروزی انقلاب اسلامی (22 بهمن 1357 هـ . ش./ 11 فوریه 1979 میلادی) که با پایان رابطه با مجموعه شرکتهای عضو کنسرسیوم همراه است، مصادف میباشد.
فعالیتهای مربوط به توزیع نفت و فرآوردههای نفتی نیز در این دوره ، متناسب با تحولات سیاسی، اقتصادی، مدیریتی و ساختاری دستخوش تحولاتی بوده است.

مطلب مشابه :  یونان باستان