توانمندسازی اقتصادی

دانلود پایان نامه

براساس نظریه توانمندسازی، زمانی که زنان درک کنند شرایط قابل تغییر است و نقش
های جنسیتی را که براساس فرهنگ و روابط اجتماعی به وجود آمده تشخیص دهند، در واقع به آگاهی جنسیتی رسیده
اند. آگاهی جنسیتی رکن اساسی نظریه توانمندسازی است که با حصول آن، زنان می
توانند برای رفع نابرابری
ها تلاش کنند. (دیهیم و وهابی، 1382، 80).
مشارکت
در یک پروژه توسعه
ای این به معنای حضور زنان در تمام مراحل، بررسی نیازها،
شناسایی مشکلات، برنامه
ریزی، مدیریت اجراء و ارزشیابی است. برابری در مشارکت به معنای مشارکت دادن زنان در پروژه
هایی است که آنان به نحوی در آن ذینفع هستند و دخالت دادن این زنان باید به نسبت تعدادشان باشد. برابری در مشارکت در یک جامعه مردسالاری به آسانی به دست نخواهد آمد. بنابراین نیاز به افزایش بسیج زنان برای ازدیاد حضور آنان در جامعه خواهد بود. چنین افزایش حضوری می
تواند به منزله تواناسازی و یک عامل بالقوه و مشارکت به سوی افزایش سطح تواناسازی باشد. (مجموعه مقالات سمینار تواناسازی دختران روستایی، 1376، 205-204).
کنترل:
مرحله
ای است که زنان قدرت تصمیم
گیری پیدا می
کنند و علاوه بر اینکه در مورد مشکل فکر می
کنند، بهترین راه حل را پیشنهاد می
دهند، به منابع و تسهیلات برای اجرای راه حل تسلط می
یابند (یونیسف، 1372) به نقل از (شادی طلب، 1380 و 138)
چن (Chen, 1992)، توانمندی را با تحول در منابع، برداشتها و روابط قدرت مشخص می
کند. آنچه که بارز است وجود دو مفهوم مشترک تقریباً در تمامی تعاریف و مفاهیم مترادف بکار گرفته شده در ”جریان توانمندسازی“ است.
1) منابع ، 2) عاملیت . منابع، عوامل توانمندساز هستند. مانند آموزش و اشتغال و … و عاملیت ”خودباوری“ احترام به خود، اتکای به خود است که سبب ساز تغییر و جهت
دهنده تغییرات می
شود. بنابراین توانمندی زنان با استفاده از تعاریف دیگران (کلر، 2003، 6-5) چنین توصیف می
شود.
«فرایندی که طی آن زنان قادر می
شوند اتکاء به نفس خود را افزایش دهند، حق مستقل برای انتخاب کسب کنند، خود را سازماندهی کنند و منابعی را کنترل کنند، این مجموعه به آنها برای کاهش فقر، حذف فرودستی و تحولات نهادی کمک خواهد کرد».
این چنین فرایندی ، زنان شامل زنان سرپرست خانوار را قادر می
سازد که خودمختاری ، خودکنترلی و اعتماد به نفس کسب کند و با احساس قدرت جمعی در کنار گروهی از زنان، مردان برای تفوق به شرایط اجتماعی مسلط تبعیض
گرا اقدام نمایند.
بنابراین توانمندی فردی توانمندی در سطح جمعی کبیر (Kabeer, 2001) هردو در فرایند توانمندی می
تواند رخ دهد، کبیر معتقد است که پروژه توانمندی زنان نیازمند اقدام جمعی در حوزه عمومی است. به عبارت دیگر تشکل
ها و سازماندهی منابع انسانی و مادی زنان، با قبول تأثیر اقدام فردی در سطح جامعه، در فرایند توانمندی زنان بسیار اساسی است. به نقل از (شادی طلب و دیگران، 1383).
تعریف توانمندسازی از دید مدیریتی:
اغلب نظریه
پردازان مدیریت به تعریف این اصطلاح از بعد ارتباطی پرداختند. بطور مثال صاحبنظرانی چون بلاک پیترز (Block & Peters) توانمندسازی را فرایند تسهیم قدرت بین افرادی که در سازمان کار می
کنند، تعریف کرده
اند. عده
ای توانمندسازی را فرایند تسهیم مجدد اختیار و کنترل دانستند. به اعتقاد شوتز (Schutz) توانمندسازی عبارتست از مشارکت کامل کارکنان و مدیران در تصمیم
گیری.
هانکوول و جاوسن و هفتر با بهره
گیری از تعاریف فوق ابراز داشتند که توانمندسازی عبارت است از مسئولیت
پذیری برای اتخاذ تصمیم در زمینه فعالیت
های کاری که فعلاً در حال انجام
اند.
به زعم شوول، وسلر و ارنیک، توانمندسازی عبارتست از اعطای اختیارات بیشتر به کارکنان برای اتخاذ تصمیمات لازم بدون آنکه در ابتدا توسط سطوح بالاتر مدیریت موردنظارت و کنترل واقع شوند. (Schoell, Dessler, Renecke, 1993 , 213) به نقل از (محمدی، 1380، 16).
همانطور که در تعاریف فوق ملاحظه شد هدف تفویض قدرت و اختیار است تا با کاهش میزان وابستگی افراد، انجام وظیفه شغلی آنها را آسانتر کند. ولی بعدها متوجه شدند که توانمندسازی موضوعی چندوجهی است. به اعتقاد این صاحبنظران توانمندسازی عبارت است از انگیزش درونی افزایش یافته وظیفه.
تعریف تواناسازی از دید اقتصادی
تواناسازی اقتصادی به عنوان قابلیت
های فردی یا جمعی برای حل مسائل مرتبط به کار و ارزش تجمعی آن تولید، توزیع و مصرف کالاهاست. لذا تواناسازی فردی یاجمعی بطور اساسی با دسترسی به مالکیت و کنترل برمنابع اقتصادی که به دستیابی اشکال دیگر قدرت منجر می
شود، به وجود می
آید. این امر شامل فرایند تصمیم
گیری است که سازوکارهای سیاسی، قانونی و اداری را که به سمت حل مسائل اقتصادی و اجتماعی جوامع موردنظر منعطف است، تسهیل می
کند. بنابراین به رشد اقتصادی و توسعه اقتصادی و توسعه اجتماعی اجازه ظهور می
دهد و آنها را تسهیل می
کند. (ریکا و دیگران، 1382، 3).
2-5- تعریف توانمندسازی اقتصادی زنان سرپرست خانوار روستایی تحت پوشش طرح حضرت زینب کبری (س)
در تحقیق حاضر که به توانمندسازی اقتصادی زنان سرپرست خانوار تحت پوشش طرح حضرت زینب کبری (س) در منطقه بوئین زهرا متمرکز است، به نظر می
رسد یکی از سیاستهای مؤثر برای توانمندی آنان، شناسایی وضعیت اقتصادی موجود زنان سرپرست خانوار در این منطقه باشد. اعطای وامهای کم بهره (4%)، ایجاد فرصتهایی برای گسترش فعالیت
های موجود و یا ایجاد فعالیت
های جدید با توجه به شرایط منطقه و مهارتهای تحت پوششین همراه با آموزشهایی در جهت بهبود شرایط کار و افزایش درآمد می
تواند راهکار مناسبی باشد. البته باید توجه کرد که این مهم به وقوع نخواهد پیوست مگر این که قبلاً به پیش شرطهایی که در این راه اساسی است، توجه لازم مبذول گردد.
تشویق زنان سرپرست خانوار روستایی به ترتیبی که بر شرم حضور خود غالب آیند و برای بهبود زندگی خود و افراد تحت تکفلشان، قادر به دریافت وامهای کوچکی از طریق معرفی خود (به عنوان متقاضی) به مراکزی مانند کمیته امداد امام خمینی (ره) گردند، راهی است که می
تواند به افزایش درآمد و اشتغال
زایی زنان سرپرست خانوار منجر شود و تبعات مثبت چشمگیری، از قبیل بالارفتن سطح سواد فرزندانشان، بهبود وضعیت جسمانی خود و خانواده
شان، بهبود وضعیت مسکن و .. را به همراه آورد. در این تحقیق، آنچه به عنوان توانمندسازی اقتصادی از آن یاد شده، دریافت وام توسط زنان سرپرست خانوار واجد شرایط است. از بین فعالیت
های مختلف زنان سرپرست خانوار روستایی، بر فعالیت دامداری تکیه می
شود که از طریق دریافت این وامهای کوچک می
توان به ایجاد یا توسعه و گسترش این فعالیت پرداخت یا در جهت تهیه علوفه برای دامهای موجود اقدام کرد.
در واقع زنان سرپرست خانوار روستایی، نیرویی کارآمد و فعال در کشاورزی و تولید هستند و ارتقاء بهره
وری آنان و به فعل درآوردن نیروی بالقوه آنان می
تواند به عنوان یک راهبرد اساسی باشد. در راستای دستیابی به این مهم، اجرای سیاستهای راهبردی و عملی چون بررسی دانش بومی روستاها، بررسی میزان دسترسی زنان روستایی به امکانات و معطوف شدن توجه سازمان
های درگیر در روستاها به زنان سرپرست خانوار جهت ارائه امکانات به آنها بسیار مؤثر است. در این راستا، بانک کشاورزی با همکاری کمیته امداد امام خمینی، اعتباراتی را در اختیار زنان سرپرست خانوار قرار می
دهد. تا این زنان با توجه به دانش بومی موجود در منطقه (روستاهای بوئین
زهرا) که به عنوان میراثی ارزشمند از گذشتگان آنها می
باشد فعالیت
های خود را سازمان دهند و با دسترسی آسان به اعتبارات پرداختی از طریق این طرح به افزایش درآمد، نایل شوند.
اعتبارات پرداخت شده توسط بانک کشاورزی به علت کوچک بودنش نمی
تواند در جهت گسترش استفاده از ابزار پیشرفته و مدرن قرار گیرد ولی با توجه به بافت روستا و شرایط زنان سرپرست خانوار و با کمک کارشناسان مربوطه در بانک می
توان فعالیت
های مناسب را با نظر خود زنان سرپرست خانوار، شناسایی کرده و در جهت گسترش و ایجاد شغل مناسب برای زنان سرپرست خانوار مبادرت ورزید و زمینه
های مساعد فعالیت را بطور صحیحی شناسایی کرد.

مطلب مشابه :  مجمع البیان