توسعه اقتصادی و اجتماعی

دانلود پایان نامه

ـ افزایش رفاه ذی
نفعان: برخلاف پارادایم سیستم مالی که بر نهاد مالی تمرکز دارد، در پارادایم وام
دهی برای فقرزدایی بر افزایش رفاه ذی
نفعان و مشارکت
کنندگان در برنامه تأکید می
شود. آنها توجه کمتری به بانکداری با هدف کسب سود دارند و اهداف توسعه
ای را دنبال می
کنند. در تأمین مالی برای فقرا، نگرش اجتماعی بر نگرش بانکی الویت دارد تنها منافع اقتصادی حائز اهمیت نیست و منافع اجتماعی هم از اهمیت خاصی برخوردار است. در حقیقت در بسیاری از برنامه
های اعتبار خرد که این پارادایم را اتخاذ کرده
اند توسعه منابع انسانی از اهمیت خاصی برخوردار است.
ـ نقش دولت و کمک
کنندگان بین
المللی: طرفداران وام
دهی برای فقرزدایی معتقدند که دولت و کمک
کنندگان لازم است به حمایت از برنامه
های اعتبار خرد بپردازند. این گروه استدلال می
کنند همان گونه که دولت برای حمایت از صنایع نوپا (infant industry) به پرداخت یارانه به این صنایع می
پردازد دولت و کمک
کنندگان بین
المللی هم لازم است برای حمایت از برنامه
های مالی خرد به آنها یارانه پرداخت کنند تا زمانی که این برنامه
ها توانایی لازم را کسب کنند.
ـ خوداتکایی و پایداری: همانگونه که در بالا مشاهده شد در پارادایم سیستم مالی پایداری نهاد مالی از اهمیت زیادی برخوردار است و توجه کمتری به پایداری فعالیتهای وام
گیرندگان می
شود. در پارادایم فقرزدایی، پایداری فعالیتهای اقتصادی که وام
گیرنده انجام می
دهد از ناپایداری نهاد مالی اهمیت بیشتری دارد و سعی می
شود تا فعالیتهای اقتصادی وام
گیرندگان تثبیت شود.
در این رابطه، 3 سطح از ثبات را می
توان مطرح کرد.
1) فعالیت
های اقتصادی که بی
ثبات و ناپایدار هستند و عرضه خدمات به این گروه بسیار پرریسک است.
2) فعالیت
های اقتصادی که به ثبات رسیده
اند.
3) و فعالیتهای اقتصادی که علاوه بر ثبات به مرحله رشد رسیده
اند. (Ledger wood, 1999)
آنچه برای طرفداران پارادایم رفاه حائز اهمیت است ثبات و پایداری فعالیتهایی است که وام
گیرندگان انجام می
دهند، هدف بسیاری از برنامه
های مالی انتقال مقیاس فعالیت وام
گیرندگان است، بطوری که افراد را از فعالیت
های درآمدزا که ماهیت فصلی و ناپایدار دارد به سمت کسب و کارهای خرد و بخش رسمی سوق دهد. البته باید توجه داشت که برای تمام وام
گیرندگان این انتقال امکان
پذیر نیست. بعضی از افراد روحیه کارآفرینی ندارند و از ریسک احتراز می
کنند. خوداتکایی و پایداری مالی اگرچه مهم است اما ضروری نیست و حرکت به سوی تجاری شدن باعث می
شود که به تدریج فقرا از برنامه
های اعتبار خرد حذف شوند. پایداری نباید هدف غایی نهادهای مالی باشد، آنچه هدف غایی یک نهاد مالی است، اثرگذاری مثبت بر جمعیت هدف است و پایداری ابزاری برای رسیدن به این هدف است نه آنکه خود یک هدف باشد.
بطور کلی هدف پارادایم سیستم مالی گسترش پهنه پوشش است که به معنای افزایش تعداد مشتریان است وهدف پارادایم فقرزدایی گسترش عمق پوشش می
باشد به این معنا که افراد فقیر تحت پوشش قرار گیرند. (معظمی و دیگران، 1384، 17، 15، 12 و 11).
3-2-3- پاردایم فمنیستی توانمندسازی: Feminist Empowerment Paradigm
این پارادایم نیز بیشتر از سوی فمنیست
هایی که در سازمانها و آژانسهای اعطاءکننده مشغول بوده
اند و سازمانهای غیردولتی اتخاذ گردیده است. این پارادایم اعتبارات خرد را بخصوص عامل مهمی در توانمندسازی زنان فقیر در نظر گرفته و بر این عقیده است که زنان عناصر مهم تغییر چه در سطح فرد و خانواده (تربیت صحیح کودکان، نگهداری و سرپرستی از آنها، مدیریت داخلی خانوار و …) و چه در سطح کلان (کار در مزارع و صنایع روستایی و ..) در راستای توانمندی اقتصادی و اجتماعی می
باشند. ( Mayoux, 1999,959) به نقل از (ازکیا و ایمانی، 1384).
یکی از حوزه
های مورد توجه فمنیست
ها، آثار توسعه اقتصادی و اجتماعی بر زندگی زنان بوده است. به نظر تیانو سه دیدگاه در این زمینه با هم رقابت می
کنند. در نظریه ”ادغام“ گفته می شود توسعه، با درگیر کردن هرچه بیشتر زنان در اقتصاد و زندگی عمومی، به رهایی زنان و برابری جنسیتی می
انجامد. در نظریه ”حاشیه
ای شدن“ گفته می
شود توسعه سرمایه
داری، زنان را بیش از پیش از ایفای نقش
های تولیدی باز می
دارد و به قلمرو خصوصی و خانه محدود می
کند. در این نوع توسعه، زنان کنترل خود را برامکانات مادی از دست می
دهند و از نظر مالی به مردان وابسته می شوند. در نظریه «بهره
کشی» نیز گفته می
شود مدرنیزه شدن به پیدایش نوعی نیروی کار ارزان زنانه منجر می
شود. زنان در بخش تولید صنعتی نقش مهمتری پیدا می
کنند، اما از آنجا که نیروی کار درجه دوم محسوب می
شوند، در معرض بهره
کشی قرار می
گیرند. برخی فمنیست
های دیگر نیز معتقدند توسعه موقعیت زنان را وخیم
تر کرده است. زیرا ورود شکل
های تازه صنعت و برنامه
های کمک رسانی، باور غربی درباره فمنیسم را تحمیل می
کند. مردان برای کار ناچار به مهاجرت می
شوند و ممکن است خانه را به کلی ترک کنند و مسئولیت عمده حفظ خانواده و تأمین نیازهای اقتصادی آن، به علاوه زایش و پرورش فرزندان، بردوش زنان می
افتد. شواهدی در تأیید نظریه ادغام وجود ندارد و به نظر نمی
رسد زنان با توسعه جامعه به آزادی و برابری با مردان دست یابند. برعکس قوانینی موجود است که نظریه حاشیه
ای شدن را تأیید می
کند. یعنی زنان از نقش
های تولیدی محروم و در قلمرو خصوصی خانه محصور می
شوند. به نظر می
رسد این جریان در برخی مناطق روستایی روی داده است. اما ظاهراً در مناطق شهری و برخی دیگر از مناطق روستایی، فرایند مدرنیزه شدن به ظهور شیوه
های تازه بهره
کشی انجامیده است که زنان را به نیروی کار ارزان و قابل مصرف در کارخانه یا مزرعه تبدیل کرده است. (ابوت و والاس، 1380، 75-72). (به نقل از کتابی و دیگران، 1380، 10)
گسترش و توسعه اعتبارات خرد و نقش آن در ایجاد اشتغال و تحرک اقتصادی در کشورهای افریقایی در قالب این سه رویکرد به فعالیت پرداخته و پژوهشهای انجام گرفته نیز در راستای این سه رویکرد این فعالیت
ها را مورد ارزیابی قرار داده
اند. وقتی که سیاستهای نئولیبرال مطرح شد بعضی از کشورها، آن را با اهداف اقتصادی، اجتماعی خویش تعدیل و منطبق نمودند و برخی نیز بدون تغییر، تسلیم خواسته
های بانک جهانی و صندوق بین
المللی پول گردیدند.
اگرچه که این تفکر همانگونه که دارای نقاط قوت و جذابیت در یک دوره بحرانی بوده ولی پیامدهای منفی و واکنش
های انتقادآمیزی را نیز دربرداشته است. در هر صورت تحقیقات انجام شده در افریقای جنوبی در ارتباط با اعتبارات خرد و کاهش فقر و توسعه اقتصادی و اجتماعی در کشورهایی نظیر کامرون، اتیوپی، بوتسوانا، کنیا و … و در آسیای جنوب شرقی بخصوص در بنگلادش (بانگ گرامین) و هند حاکی از آن است که همبستگی مثبتی بین اعتبارات خرد و کاهش فقر و بدنبال آن توانمندسازی انسانی (مهارت
ها، دانش، توانایی انجام کار، بهداشت مناسب، استقلال و کنترل در تصمیم
گیری)، اقتصادی (میزان درآمد، امنیت اقتصادی، پس
اندازها و بدهی
ها)، اجتماعی (شبکه
ها، گروهها، مراکز عضویت، روابط مبتنی بر اعتماد، دسترسی به نهادهای اجتماعی، برکنار ماندن از خشونت) رابطه
ای مستقیم وجود دارد.
(Mayoux,1999;latifiee,2003;Rost,1997) به نقل از (ازکیا و ایمانی ، 1384)
3-2-4- نقد به روش دولت
گرا:
از جمله انتقادهای مهمی که بر این دیدگاه وارد می
شود، مربوط به پرداخت یارانه، به خصوص یارانه مستقیم است.
منتقدان بر این باورند که تخصیص منابع مالی، مبنای اقتصادی ندارد بلکه مبنای آن سیاسی است و افرادی که از لحاظ سیاسی قدرت و نفوذ بیشتری دارند، از وامهای با نرخ بهره کم بیش از همه بهره می
برند منتقدان پیشنهاد می
کنند که نرخ بهره باید نرخ بهره بازاری باشد و در این شرایط است که تخصیص منابع به نحو کارایی صورت می
گیرد. منتقدان دیدگاه متمرکز، نظارت را لازم نمی
دانند و معتقدند که کشاورزان و بهره
برداران روستایی، خود از شرایط موجود اطلاع دقیق و کافی دارند و زمانی که خودشان مناسب تشخیص دهند، از تکنولوژیهای جدید استفاده می
کنند و زمانی که برای آنها سودآور باشد شیوه
های جدید را مورد استفاده قرار می
دهند.
منتقدان روش متمرکز، عدم توجه این دیدگاه به پس
اندازهای روستایی را از مهمترین کاستیهای آن برمی
شمرند. آنها معتقدند که وامها باید کاملاً متکی بر منابع داخلی باشد و اتکا به منابع خارجی باعث کندی حرکت نهادهای مالی می
شود و رشد این نهادها را به تعویق می
اندازند. همچنین لازم است برای جذب پس
انداز روستاییان نرخ بهره زیاد باشد. از جمله مشکلاتی که نرخ بهره کم برای نهادهای مالی ایجاد می
کند، این است که این نهادها توان جمع
آوری و جذب پس
اندازها را از دست می
دهند و روستاییان تمایلی پیدا نمی
کنند که پس
اندازهای خود را به شکل نقدی در اختیار نهادهای مالی قرار بدهند، بلکه ترجیح می
دهند که آن را به صورت غیرنقدی نگهداری کنند. بر مبنای انتقادهایی که به روشهای متمرکز شده، روش جامعه
گرا طراحی گردیده است که به آن می
پردازیم.
3-3- روش جامعه
گرا :
از مهمترین ویژگیهای این روش آن است که مشارکت مردم را تشویق می
کند و ساختار تصمیم
گیری آن، غیرمتمرکز است. در این روش، برنامه
هایی طراحی می
شود تا خدمات مالی در اختیار روستاییان قرار گیرد. روند اجرایی این برنامه
ها به شرح زیر است:
در ابتدا یک منطقه جغرافیایی بر مبنای شاخصهای فقر انتخاب می
شود پس از انتخاب منطقه افراد شناسایی می
شوند. میزان دارایی و یا زمین تحت تملک افراد معیار بسیار مناسبی برای انتخاب آنهاست. در بعضی از برنامه
های مالی برای روستاییان کم درآمد، افرادی واجد شرایط شناخته می
شوند که زمین تحت تملک آنها در حدود نیم هکتار باشد. در برنامه
هایی که اکشن اید (کمک اجتماعی) اجرا می
کند ثروت و دارایی افراد طبقه
بندی می
شود و افرادی که در پایین
ترین رده قرار بگیرند، انتخاب می
شوند.

مطلب مشابه :  امور اداری و پرسنلی کارکنان