توسعه میادین نفت و گاز

دانلود پایان نامه

میدان نفتی- گازی سلمان یکی از میادین مشترک ایران با امارات است. ذخیرهی نفت خام این میدان طی برآوردهای صورت گرفته حدود چهار میلیارد و 73 میلیون بشکه و حجم گاز این میدان حدود 5/183 میلیون متر مکعب گاز درجا برآورد شده است. تولید پایدار گاز از میدان سلمان در حال حاضر 500 میلیون فوت مکعب در روز است که احتمال افزایش تولید گاز این میدان تا سقف 700 میلیون فوت مکعب در روز وجود دارد.
بر اساس مطالعات صورت گرفته 67 درصد میدان نفتی گازی سلمان در بخش ایرانی و 33 درصد باقی در بخش امارات است و این در حالی است که هنوز از حجم برداشت طرف اماراتی از این مخزن اطلاع دقیقی در دست نیست.
میدان نفتی فرزام دیگر میدان مشترک ایران و امارت، بخش بسیار کوچکی از میدان فلاح امارات متحدهی عربی است که در آب های ایران واقع شده است. انجام بازسازی، تعمیر و ‏تبدیل چهار حلقه از ‏چاه های موجود در میدان ‏نصرت و حفاری هشت حلقه ‏چاه به همراه ساخت یک سکوی ‏حفاری در میدان فرزام و ‏استفاده از سکوی نصر و ‏تاسیسات میدان سیری در راستای توسعهی میدان نفتی فرزام و افزایش تولید این میدان نفتی از جمله فعالیت های در دست اجراست.
میدان نصرت دیگر میدان مشترک نفتی ایران و امارات در جوار میدان فرزام واقع شده است. متوسط تولید میدان نصرت در سال1370، سه هزار و 300 بشکه در روز بود و کل تولید نفت خام آن در پایان سال 1380 به حدود 31 میلیون بشکه رسید. تولید روزانه این میدان در سال 1387 به بیش از 5 هزار و 400 بشکه در روز رسید، اما این حجم تولید در سال 1389 به دو هزار بشکه در روز کاهش یافت.
برای افزایش ظرفیت تولید این میدان به 16 هزار و 500 بشکه در سال های گذشته طرحی تهیه شد اما به دلیل تزریق فراوان آب از سوی امارات به این میدان، طرح توسعه برای افزایش تولید از این میدان در حال حاضر غیر اقتصادی ارزیابی می شود.
میادین سلم و ساتر نیز دو میدان کوچک هیدروکربوری با امارات هستند که مدیر عامل شرکت نفت فلات قاره اعلام کرد توسعهی این میادین به عنوان میادین مشترک ایران با کشور امارات در دستور کار شرکت نفت فلات قاره ایران قرار گرفته است.
3-5-3-4 میادین مشترک با کویت و عمان
میدان گازی آرش تنها میدان مشترک ایران با کشور کویت در آب های خلیج فارس است. به نظر می رسد ادامهی این میدان در آب های کویت با میدان «دورا» در ارتباط باشد.
پس از کشمکش فراوان بر سر مشترک بودن یا نبودن این میدان بالاخره مشترک بودن میدان گازی آرش مورد تایید طرفین قرار گرفت. ایران در طرف خود لرزه نگاری سه بعدی انجام داده است. محمود زیرک چیانزاده مدیر عامل شرکت نفت فلات قارهی ایران چندی پیش از آغاز عملیات توسعهی کویت را در میدان آرش خبر داده و گفته است:” بر همین اساس عملیات اجرایی میدان مشترک گازی آرش که در جنوب غربی جزیرهی خارک و بین مرزهای سه کشور ایران، کویت و عربستان قرار گرفته است، از سوی طرف ایرانی نیز آغاز خواهد شد و تولید گاز از آن اواخر همان سال یا اوایل سال آینده محقق می شود.” عربستان نیز خود را شریک جدید این میدان مشترک معرفی کرده است.
میدان گازی هنگام، تنها میدان مشترک ایران با کشور عمان است. این میدان دارای نفت فرار و نفت درجای آن بیش از 700 میلیون بشکه و گاز درجای آن حدود دو تریلیون فوت مکعب است. میدان هنگام تنها میدان مشترکی است که با اطمینان می توان از جلو بودن برداشت ایران از کشور شریک خبر داد. عملیات فاز اول توسعهی این میدان سال 1391 به پایان رسید و در حال حاضر روزانه بیش از 20 هزار بشکه نفت سبک از این میدان برداشت می شود.
در همین حال عمان با مشارکت یک شرکت انگلیسی، تولید نفت خام از این میدان مشترک را از اسفند ماه سال ۱۳۸۷ و با ساخت یک خط لوله به طول ۲۵ کیلومتر از بخش مشترک میدان هنگام – البخاء و استفاده از تاسیسات موجود در راسالخیمهی امارات را با ظرفیت ۱۰ هزار بشکه نفت در روز آغاز کرد.
3-5-3-5 بزرگترین میدان گازی جهان، مشترک بین ایران و قطر
به جز میدان رشادت که روی خط مرزی ایران و قطر واقع شده است، میدان گازی پارس جنوبی بزرگترین میدان گازی جهان بین ایران و قطر مشترک است. برآوردها نشان می دهد قطر با حدود 400 میلیارد دلار سرمایه گذاری در صنایع نفت و گاز خود از سال 1367 توانسته است از میادین مشترک نفت و گاز برداشت کند و با سرمایه گذاری در میدان عظیم پارس جنوبی، گنبد شمالی قطر به عنوان بزرگ ترین میدان گازی جهان، بزرگ ترین کارخانه “ال ان جی” گاز مایع جهان را به بهره برداری برساند.
اما ایران با وجود سرمایه گذاری 40 تا 70 میلیارد دلاری در پارس جنوبی و عسلویه هنوز فاصله زیادی تا میزان برداشت قطری ها دارد.
اگرچه آمار تفکیکی سالانهی برداشت از پارس جنوبی منتشر نمیشود اما قطر درسال 1390کل برداشت میعانات گازی را از پارس جنوبی را یک میلیارد بشکه اعلام کرده است. در مقابل ایران نیز از ابتدا تا همان زمان قریب به 380 میلیون بشکه از این میدان میعانات با ارزش گازی برداشت کرده است.
ظرفیت تولید گاز قطر از این میدان 370 میلیون متر مکعب در روز است اما تولید واقعی آن بین 250 تا 320 میلیون متر مکعب در روز نوسان می کند و پالایشگاههای قطر به دلایل مختلف تمام ظرفیت کار نمی کنند. میزان برداشت فعلی گاز ایران از این میدان به 220 میلیون متر مکعب در روز رسیده است اما میانگین سالانه برداشت ما کمی بیش از 200 میلیون متر مکعب در روز است.
ایران و قطر با اولویت های متفاوت، رفتار متفاوتی در برداشت از این میدان دارند. قطر به برداشت بیشتر میعانات با ارزش گازی علاقه مند است و بر مرزهای این میدان مشترک متمرکز شده اما ایران به دلیل نیاز و مصرف داخلی بیشتر به برداشت گاز این میدان علاقه نشان می دهد و به دلایل نامعلوم اغلب فازهای بهره برداری از این میدان را در عمق آب های سرزمینی و دور از مرزهای مشترک تعریف کرده است.
قطر تاکنون 450 میلیارددلار در این میدان مشترک نفت و گاز سرمایه گذاری و 10 سال زودتر از ایران برداشت را آغاز کرده است. حال اگر متوسط درآمد زیادی این کشور از ایران را سالانه نه 21 میلیار ددلار بلکه 10 میلیارد دلار در نظر بگیریم، تاکنون قطر از سهم ایران 100 میلیارد دلار برداشت کرده است.
همزمان با آغاز مذاکرات ایران با غول های نفت و گاز جهان، قطر پس از جلوافتادگی نفتی و گازی از ایران در پارس جنوبی سهام غول های بزرگ نفت و گاز جهان همچون شل انگلیس و توتال فرانسه را خریداری کرد و خرید سهام انی ایتالیا را در دستور کار قرار داد.
در شرایط فعلی قطر بزرگترین تولیدکننده و صادرکنندهی گاز “ال پی جی”و اخیرا بزرگترین تولید کننده ی گاز کمیاب “هلیوم” جهان تبدیل شده است که تمامی این دستاوردها صرفا با توسعهی میدان مشترک گازی پارس جنوبی حاصل شده است.
در برنامه های توسعه پس از پایان جنگ، همزمان با سرمایه گذاری در صنعت نفت، موضوع سرمایه گذاری در میادین مشترک نیز مورد توجه قرار گرفت اما درعمل سرمایه گذاری ایران در میادین مشترک با کشورهای عراق، کویت، عربستان امارات و قطر کمتر از کشورهای حاشیه خلیج فارس بوده است و همین امر باعث شده میزان برداشت رقبا از میادین مشترک نفت و گاز 9 برابر ایران باشد.
در ایران همواره منابع نفت و گاز به عنوان منابع درآمد مورد توجه قرار گرفته اند و به سرمایه گذاری کلان مورد نیاز برای توسعه این میادین و همچنین ایجاد رویههای واحد و منسجم در صنعت نفت برای مدیریت فرآیند توسعه میادین نفت و گاز به اندازه کافی توجه نشده است.
باتوجه به این حجم منابع مشترک بدون شک ارزش سرمایهگذاری وقتی بیشتر مشخص میشود که بدانیم تمامی همسایگان ما یا بهتر بگوییم شریکان ما در این ثروتی که خداوند به این سرزمین بخشیده از این امتیاز سرمایهگذاری خارجی بسیار سود میبرند. به دلیل هزینهی بالای صنایع و تکنولوژی مورد استفاده و حتی انحصار تکنولوژی دراختیار کشورهای پیشرفته سرمایه گذاری داخلی نمیتواند از پس رقبا برآید.
البته بیراه هم نیست اگر بگوییم که در پشت پرده، همین شریکان و همسایگان از تحریم ایران اگر حمایت نکنند زیاد به بر طرف شدن آن هم تمایلی ندارند. کشور عراق که با حماقت های صدام حسین درگیر جنگ 8 ساله بود اکنون با سرمایه گذاری های خارجی و همکاری با شرکتهای بزرگ نفتی به احیای تجهیزات نفتیاش پرداخته و نگاه ویژهای اول به میادین مشترک خود دارد تا مانند دیگر شریکان ایران اول تکلیف میادین مشترک مشخص شود و از کندی و شرایط تحریم ایران نهایت بهره را ببرند.

مطلب مشابه :  خواجه عبدالله انصاری