جریان سیال ذهن

جریان سیال ذهن

جریان سیال ذهن

که خاک باغ طبعت برد آب بوستان من
(همان :330)
و در جای دیگر با حالت قهر و گلایه از مردم شهر شیراز چنین می گوید:
شیراز جای مردم صاحب کمال نیست
هان ای کمال عازم دار السّلام باش
(همان :238)
در هیچ یک از منابع مربوط به کمال در مورد سفر وی به شهر شیراز هیچ اشاره ایی نیست. دلیل این رنجش و گریزندگی کمال از مردم شیراز چیست؟ مشخّص نیست .
2-5-سخنی چند در مورد سعدی
شیخ اجل -سعدی شیرازی- از چنان شهرت و معروفیّتی برخوردار است که نیاز به بیان ندارد، امّا چون موضوع این پایان نامه درباره ی غزل سعدی می باشد چند سطری در مورد او نقل می کتیم: سعدی یکی از قلّه های رفیع ادب فارسی و حدّ اعلای فصاحت و سخنوری است، چنان که خودش گفته است سخندانی به او ختم می شود:
بر حدیث من و حسن تو نیفزاید کس
حد همین است سخن دانی وزیبایی را
(سعدی ،1379: 367)
تسلط سعدی بر زبان به گونه ای است که در ادبیات فارسی به عنوان یک الگو و قالب در آمده است و غزل سرای واقعی باید چون سعدی عمل کند. «شاعر غزل سرا باید تسلطی سعدی وار بر زبان داشته باشد، تا بتواند غزل های سر تا پا غنایی سرشار از موسیقی با بیانی منسجم و ساختاری زیبا بیافریند. ».(موحد ،1380: 85)
سعدی،شاعر قرن هفتم و یکی از ارکان چهارگانه ی شعر فارسی دری است. تسلط او بر زبان فارسی و آشنایی با دقایق و ظرایف روح این زبان کمتر کسی را دست داده است به همین سبب در سه قالب غزل، مثنوی و قصیده بویژه در دو قالب اوّل از سرآمدان شعر فارسی گشته و پیوسته مثل اعلای فصاحت و بلاغت بوده است (غلامرضایی،294:1377)
غزل سعدی بیشترین بار عاطفه را با خود حمل می کند، و نماینده ی روحی عاشق، حساس و لطیف است.
سعدی توانسته است از عام ترین عواطف آدمی با زیبایی بسیار،ساده و روان و موجز، سخن بگوید او محتوای ضمیر پرنشاط و جمال جوی و عشق پرور خود را در مصراع ها و بیت هایی که قدرت انتقال بی نظیر می یابند بیان کند تا جایی که ناقد ادب متحیّرانه می پرسد چه قانونی بر شعر سعدی حکومت می کند؟ و پاسخ روشنی نمی یابد اگر بتوانیم کشف کنیم که نسیم ملایم با جان سودازده ای که خود را سحرگاهان در طبیعت می جوید چه می کند راز سخن سعدی را نیز می توانیم کشف کنیم قانون طبیعت و نسیم در شعر او جاری است. در شعر سعدی با کسی رو به رو نیستیم که سعی بکند اندیشه ها و عواطف را منظم کند و باز نماید، بلکه با خود جریان سیال ذهن روبه رو هستیم. غزل سعدی خواننده ی خاص ندارد بدان علت که عمیق ترین عاطفه ی طبیعی و عشق و دلدادگی میان دو انسان را به رساترین زبان و زیباترین طرز شاعری بیان کرده. (انوری ،45:1370)
اگر سعدی در طول عمر خود فقط غزل سروده بود و گلستان و بوستان هم به وجود نیامده بود، همین هنر غزل سرایی او کافی بود، تا او سعدی جاودانه ی تاریخ ادب فارسی باشد. و نقطه ی اتکای غزل سرایان بعد از خود شود.
فصل سوم

مشترکات موسیقیایی (وزن، قافیه و ردیف)
در غزلیات سعدی و کمال خجندی
هر اثر هنری ادبی بیش از هر چیز، رشته صوت هایی است که معنی از آن زاده می شود. در بعضی از آثار ادبی اهمیت این لایه ی صوتی به حداقل می رسد و در بعضی دیگر مثلاًًً بسیاری از رمان ها، بی رنگ می شود اما، حتی در این آثار نیز لایه ی آوایی شرایط قبلی و لازم معنی است. (ولک، 1374 :175)
یکی از مهم ترین عناصری که در بررسی و مقایسه ی شعر دو شاعر مورد توجه واقع می شود و باید بدان پرداخته شود، بحث موسیقی بیرونی و کناری شعر یعنی توجه به چگونگی وزن و قافیه ها و نحو ه ی اثرپذیری یک شاعر از شاعر دیگر در این حوزه ی مهم و اساسی است. در نگاه اول به شعر دو شاعر که یکی متأثر از دیگریست. بارزترین جنبه ی شعر که مورد توجه واقع می شود؛ همین بحث موسیقی شعر است.. شاعرانی که در سرایش اشعار خود به اقتفای سعدی رفته اند علاوه بر توجه به حوزه های دیگر شعر سعدی هم چون محتوا و صورخیال و… برای زیبایی بخشیدن به اشعار خود ناگزیر به تأثیرپذیری از موسیقی شعر سعدی هستند. قبل از ورود به این بحث و پرداختن به اشتراکات موسیقیایی شعر دو شاعر لازم است مقدماتی در مورد موسیقی شعر بویژه وزن که از مهم ترین عناصر موسیقیایی شعر است، گفته شود.
یکی از اصولی ترین، پابرجاترین و کهن ترین پایه های شعر وزن است، شعر و وزن دو همزادند که همراه با هم از مادر زبان متولد شده اند، با هم رشد کرده اند و سال ها و قرن ها با هم زیسته اند هنوز همراهند و در آینده نیز همراه خواهند بود و در این دوران طولانی شعر بدون وزن شعر خوانده نمی شده و وزن بدون شعر لباس هستی نمی پوشیده است.. (کرمی، 1389: 3)
ناتل خانلری وزن را این گونه تعریف می کند:

 

مدیر

داغ ترین ها

No description. Please update your profile.

~~||~~Comments Are Closed~~||~~