دانلود پایان نامه ارشد درباره انجمن ایالتی، مجلس شورای ملی، دولت عثمانی، عثمانی ها

دانلود پایان نامه

هر روز بهتر و نزدیکتر میشد. و در نتیجه آن جمعیت اتحاد و ترقی به حوادث آذربایجان علاقه مند شده بود. به طوری که در اول شعبان 1325 (9 سپتامبر 1907) جمعیت اتحاد و ترقی بیان نامه ای را درحمایت از مشروطه خواهان آذربایجان به انجمن تبریزفرستاد( روزنامه انجمن،3:1326). بعدها جمعیت اتحاد و ترقی مدال های افتخار برای ستارخان، باقرخان و سایر مجاهدین فرستاده بود که موجب نارضایتی روس ها شده بود( معاصر،910:1346). بر طبق مکتوبی که از سن پترزبورگ رسیده بود روس ها مدعی بودند که جمعیت اتحاد و ترقی، آذربایجانی ها را بر علیه روس ها تحریک میکند( معاصر ،912:1346). در اثر اعتراضات شدید روس ها دولت عثمانی هر گونه مداخله جمعیت اتحاد و ترقی را در امور آذربایجان و ایران تکذیب کردند و در 26 نوامبر 1908 طی بیانیه ای رسمی اعلام کردند که این مدال ها از جانب انجمن سعادت برای انقلابیون آذربایجان فرستاده شده اند( روزنامه انجمن،4:1326).
1-1-13-1 همکاری سیاسی انجمن سعادت با جمعیت اتحاد و ترقی
در استانبول انجمن سعادت به همراه طرفداران جمعیت اتحاد و ترقی با هدف اعتراض به استبداد در مقابل سفارت ایران تجمعاتی را برگزار میکردند. جمعیت اتحاد و ترقی در “روزنامه صباح” چاپ استانبول در مورد حرکات آذربایجان به طور مداوم مطلب مینوشتند و برای یاری مردم غارت زده تبریز کمک های مالی جمع میکردند. و انجمن آذربایجان در تبریز برای ارتقاء آگاهی و امید مردم این خبرهارا به طور مستمر چاپ و نشر میداد. پس از سرپیچی تبریز از حکومت، دولت عین الدوله را به عنوان والی آذربایجان روانه تبریز کرد. جنایات عین الدوله در تبریز تمامی مردم آزادیخواه از جمله طرفداران اتحاد و ترقی را به واکنش وا داشت. انجمن سعادت و جمعیت اتحاد و ترقی در 6 شعبان 1326 ( 3سپتامبر 1908) در یک مکتوب تاریخی به محاصره تبریز اعتراض و خواستار رفع حصر تبریز شده بود. در پایان مکتوب این شعرنوشته شده بود:
ای ستمگر اولما راغیب میلتین افناسینا
پادشاه سن گئت گیلن بیگانه لر داواسینا
موسلومان قانی مباح اولماز باتیرما اللرین
اولما چوخ مغرور شاهیم محتکر فتواسینا
اوتوز ایل نازین چکن شهره عجب وئردین عوض
خطه تبریزی دونده ردین بلا صحراسینا
سهل سانما ائت گیلن مظلوم قانیندان حذر
قورخ او گونده ن کی غرق اولورسان سنده قان دریاسینا
چونکو ظولمون چیخماسان بیر ذیرویه اعلاسینا
بیز اگر فیض شهادت درک ائده ک سیز سعی ائدین
ای بیزیم ائولادیمیز مشروطه نین اجراسینا
وئردیلر فتوا مجاهید قتلینه آل یزید
رسمدور تقلید ائده ر هر کیم اوز موولاسینا
طبق رسم معمول دولت عثمانی در پی قبول مشروطیت، سفیر عثمانی در تبریز به محله دوه چی که مرکز استبداد بحساب میامد میرود و از انجمن اسلامیه که مخالف مشروطه بودند میخواهد که در مقابل مشروطیت ایستادگی نکنند( ویجویه ،65:2535). اما در پی تداوم محاصره تبریز انجمن سعادت در 23 سپتامبر 1908 وضعیت اسفبار تبریز را به اطلاع عموم در انگلستان و اروپا میرساند و نارضایتی اش از وضع موجود را نشان میدهد. روس ها وضعیت تبریز را بهانه کرده و تبریز و آذربایجان را اشغال میکنند و مشروطه خواهان تبریز و ارومیه به سفارت عثمانی پناهنده میشوند عثمانی ها به اعمال روس ها اعتراض مینمایند (260, agaoglu).
مدتی بعد ستارخان و باقرخان که در سفارت عثمانی پناه گرفته بودند از آنجا خارج و به تهران رهسپار میشوند که در آنجا در پی وقایع پارک اتابک ستارخان زخمی و سپس فوت میکند. که انجمن سعادت و جمعیت اتحاد و ترقی در استانبول به مناسبت وفات ستارخان مراسمی را برگزار میکنند که تعداد زیادی از ارکان دولت عثمانی در آن اشتراک میکنند و مراسم به طور گسترده در روزنامه های استانبول منتشر میشود.
1-1-13-2 همکاری فرهنگی انجمن سعادت با جمعیت اتحاد و ترقی
عثمانی ها از طرق فرهنگی هم به مشروطه خواهان آذربایجان کمک میکردند مثلا گروه های تئاتر را به آذربایجان و تهران گسیل میکردند که این گروه ها احساسات مردم را درجهت مشروطه خواهی تهییج میکردند از جمله این نمایش ها میتوان نمایش « زاوالی چوجوق1» و « آدلانمیش آداخلی2» را از آثار “نامیق کمال” را نام برد. همچنین نمایش مهم دیگر نامیق کمال بنام « وطن » در خیابان لاله زار تهران به نمایش درآمده بود(آرین پور،50:1372). و اشعار نامیق کمال نیز وارد زبان مردم شده بود( کسروی،216:1319).
آمالیمیز افکاریمیز اقبال وطن دیر
سرحدیمیزه قلعه بیزیم خاک وطن دیر
دعوا گونو یئکسر گورونن قانلی کفن دیر
ایرانلی لاروخ جان وئره روخ نام آلاروخ بیز
داوادا شهادت له هامی کام آلاروخ بیز
همانطور که دیده میشود در این شعر که نمونه ای از اشعار نامیق کمال است به جای کلمه عثمانلی مردم کلمه ایرانلی را میخواندند و نمایش های تاتر در حمایت از مشروطه خواهان ایران در استانبول از طرف انجمن سعادت و جمعیت اتحاد و ترقی مداوم برگزار میشد. همچنین شاعری به نام” اشرف” با اشعار خود از انقلاب مشروطه ایران حمایت مینمود که مجموعه اشعارش از طرف انجمن سعادت و اتحاد و ترقی در استانبول چاپ شده بود. در نتیجه فعالیت های سیاسی جمعیت اتحاد و ترقی و همکاری آن با انجمن سعادت تفکر ناسیونالیسم ترکی نیز بین مردم آذربایجان رشد کرده بود به طوری که در جنگ جهانی اول دولت عثمانی با هدایت طرفداران اتحاد و ترقی وارد آذربایجان شد. در نتیجه تجربیات مشروطه در آذربایجان و نقش آفرینی عثمانی ها تفکر « تورکچو» اتحاد ترک های مسلمان بوجود آمد
که در نتیجه آن مدارس و روزنامه های ترک زبان در آذربایجان دایر شدند. که این طرزتفکر تا سال 1925 موفق به جلب نظر مردم آذربایجان شده بود که در این سال با انحلال دولت ترک قاجار وروی کار آمدن دولت پهلوی این تفکر رو به زوال گذاشت.
1-1-13-3 نقش انجمن سعادت در بازگشائی مجلس شورای ملی
ایامی که مجاهدین در تبریز در مقابله با قوای استبداد دچار مشکل شده بودند و توازن قوا به نفع مستبدین بهم خورده بود مصادف با روزهایی بود که، محمد علی میرزا در تهران در مضیقه مالی به سر می برد به این دلیل وی به شدت در پی اخذ قرضه جدید از دول خارجه بوده است. این قرضه با قرضه های پدربزرگ و پدر محمد علیشاه متفاوت بود، وی قصد داشت با این قرضه توانی در رگهای مرده حکومت خویش به جریان اندازد و برای مقابله با شورش های سراسری و مشروطه خواهان و مجاهدین آذربایجان کسب قدرت نماید. در چنین شرایطی انجمن آذربایجان با همکاری انجمن سعادت دست به اقدامی مهم در حمایت از مشروطه خواهان زد. انجمن ایالتی آذربایجان از طریق انجمن سعادت تلگرافی را به دول خارجه با این مضمون ارسال کرد که:
« پاریس مجلس مبعوثان و مجلس سنا، در موقعی که شاه مجلس را به توپ منفصل ساخته و می خواهد برای منقرض ساختن قوای ملی از دول متحابه قرض کرده، تجهیز سلاح و قشون نماید ما ملت ایران به عموم ملل حریت پرور عالم اعلام می کنیم که این وجه، نظر به اینکه باعث اضمحلال یک ملتی خواهد شد که در راه اخذ حقوق انسانیه خود جانسپاری می کند ملت ایران به هیچ وجه خود را ذمه دار این استقراض نخواهد دانست » انجمن ایالتی آذربایجان( روزنامه انجمن،3:1326).
بر اثر این اعلام صریح و قاطع موضع از سوی انجمن ایالتی، علمای نجف تلگرافی را به واسطه انجمن سعادت به تبریز ارسال می دارند. که :
« انجمن ایالتی آذربایجان شیدالله تعالی ارکانه: بحمدالله تعالی همت غیورانه مجاهدین غیور دامت تاییداتهم، اسلام را عزیز و ملت را سربلند و نیکنامی ابدی ایرانیان و استرداد حقوق ملت را سبب گردیده و به عنوان خدا خاصه آن برادران ان شاءالله تعالی امنیت عمومیه آن سواد اعظم در ممالک خارجه مایه افتخار ایرانیان خواهد شد. آن انجمن کبری امروزه بر جای دارالشورای کبری در ممانعت از قرض جدید و سایر مملکت جوشان رسما کمال مراقبت، چگونگی ها را اعلام فرمایند: الاحقر الجانی محمد کاظم الخراسانی، الاحقر عبدالله مازندرانی»( روزنامه ناله ملت، 2:1326).
این تلگراف از آن جهت مهم می باشد که در آن علمای نجف انجمن ایالتی آذربایجان را به عنوان جانشین مجلس شورای ملی تایید می نمایند و از آن همان انتظاری را دارند که از مجلس ملی در تهران، انتظار داشته اند. با این اقدام سنجیده انجمن یالتی و انجمن سعادت دولت انگلستان اجبارا اعلام می نماید این قرضه جدید باید به تصویب مجلس شورای ملی ایران برسد و از آنجا که قبلا دولت با به توپ بستن مجلس آنرا بسته بود لذا تمام دول عالم که مایل به اعطای تسهیلات برای دولت ایران بودند، اعطای این تسهیلات را منوط به اذن و تصدیق مجلس شورای ملی ایران نمودند واین عدم موفقیت در اخذ قرضه از دول خارجه و فشار مالی وارد شده بر دولت ایران یکی از مهمترین دلایل دستور محمد علیشاه مبنی بر بازگشائی مجلس شورای ملی به منظور اخذ قرضه جدید بود.
1-1-14 انحلال انجمن ایالتی آذربایجان
با ورود نیروهای روسیه تزاری اوضاع شهر که در اثر درایت انجمن ایالتی ارامش یافته بود دچار بحران شد در اثر پافشاری روسها مبنی بر خلع سلاح کامل شهر و تاکید انجمن بر عدم ورود روسها به شهر مذارکات انجمن با روسها به شکست انجامید(بشیری، 1493:1363) . و درگیری بین طرفین شروع شد. بر این اساس انجمن ایالتی ضمن ارسال تلگرافی به انجمن سعادت استانبول اعلام می دارد: « اهالی هنوز ساکت هستند و وحشیگری روسها بیش از پیش شده است آنها بسیاری از زنان و اطفال را کشته و عمارات متعدد را آتش زده اند اگر فردا از حمله وحشیانه خویش دست برندارند اهالی مجبور به دفاع از خود خواهند شد. ما از شما خواهش میکنیم که این تلگراف را به روزنامه های عمده و مراکز مهم اروپا ارسال دارید. انجمن ایالتی آذربایجان»( براون،82:1351).
به دنبال این اعتراض به عملکرد روسها و نتیجه نگرفتن از مذاکرات با آنها مجاهدین با دریافت دست خطی از میرزا علی ثقه الاسلام وارد درگیری نظامی با روسها می شوند که چهار روز به طول می انجامد در این جنگ های چهار روزه روسها متحمل تلفات سنگینی می شوند اما به دلیل رسیدن قوای امدادی برای روسها مجاهدین از شهر خارج می شوندو شهر در اختیار روسها قرار می گیرد. و آشوبگران به انجمن آذربایجان ریخته و بیرق انجمن را پائین کشیده و آنجا را ویران می کنند. و به این ترتیب آخرین بازمانده و یادگار مشروطه در روز چهارم محرم الحرام 1330 ه.ق برچیده می شود( کسروی،283:1319).

مطلب مشابه :  پایان نامه با کلمات کلیدیمالیات بر درآمد، توزیع مجدد درآمد، فرار مالیاتی

رجال و نخبگان سیاسی و نویسندگان و روشنفکران

دیدگاهتان را بنویسید