درمان های مبتنی بر ذهن آگاهی در روان شناسی بالینی

کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی: این برنامه قبلاً کاهش استرس و برنامه آرامسازی نامیده می¬شد، نوعی درمان گروهی است که برای بیماران مبتلا به شرایط مزمن پزشکی طرح¬ریزی شده است که در آن اساس مداخلات را آموزش فشرده مراقبه ذهن¬آگاهی تشکیل می¬دهد. شرکت کنندگان هر هفته 2 تا 5/2 ساعت به آموزش دیدن و تمرین مراقبه ذهن¬آگاهی، مهارتهای مقابله¬ای و بحث و گفتگو در مورد تکالیف می¬پردازند. مهارت¬های مراقبه ذهن¬آگاهی عبارتند از وارسی بدنی، مراقبه نشستن با توجه به حالات تنفسی و ژست¬های بدنی هاتایوگا که در همه این موارد از افراد خواسته می¬شود تا به تجارب درونی خود بدون آنکه در محتوای آنها غرق یا جذب شوند، توجه نمایند. شرکت¬کنندگان در برنامه کاهش استرس مبتنی بر روش ذهن¬آگاهی هر روز زمان مشخصی را به تمرین مراقبه ذهن¬آگاهی اختصاص داده و در نهایت به اجرای آگاهی لحظه به لحظه در خلال زندگی روزمره می-پردازند (ریبل، گریسون، براینارد و روزنزویگ ،2001). کاهش استرس ذهن¬آگاهی¬مدار، موفقیت¬هایی در زمینه درمان نشانگان جسمی و روانی افراد مبتلا به درد مزمن (کابات-زین، 1982؛ کابات زین، لیپورث و بورلی ، 1985)، اضطراب منتشر و اختلالات پانیک (کابات-زین، ماسیون ، کرستیلر و پترسون، 1992)، اختلال خوردن ( کرستیلر و هالت ، 1999)، پسوریازیس (کابات ـ زین، ویلر، لایت، اسکیلینگ، اسکارف، کرایلی، هاسمر و برنارد ،1998)، فیبرومیالگیا (کاپلان، گلدنبرگ و گالوین ـ نادیو ،1993) و سرطان ( اسپکا، کارلسون، گودی و آنگن ،2000) نشان داده است. علاوه بر این کاهش استرس مبتنی بر ذهن¬آگاهی بطور معنی¬داری به افزایش وضوح ذهنی ، سلامت روان و نیز کاهش تنش بدنی انجامیده است (کارداسیوتو، 2005).

شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی: این نوع درمان از کاهش استرس و برنامه آرامسازی اقتباس شده است که هدف از طراحی آن پیشگیری از حملات افسردگی عمده می¬باشد (سگال، ویلیامز و تیزدیل ،2002). در کاهش استرس مبتنی بر ذهن¬آگاهی، تکنیک¬های ذهن¬آگاهی با اجزایی از درمان شناختی برای تسهیل یک دیدگاه منفصل¬شده از افکار، عواطف، و حالات بدنی تلفیق شده است مانند « من افکارم نیستم». از این رو هدف کاهش استرس مبتنی بر ذهن¬آگاهی، افزایش آگاهی از تجربه لحظه به لحظه و آوردن توجه به زمان حال می باشد. کاهش استرس مبتنی بر ذهن¬آگاهی به جای تغییر محتوای افکار، درصدد تغییر آگاهی و رابطه آن با افکار برمی¬آید (تیزدیل، سگال و ویلیامز،1995).
شواهد پژوهشی از کاربرد روش کاهش استرس مبتنی بر ذهن¬آگاهی حمایت می¬کند؛ زیرا این درمان توانسته است میزان بازگشت حمله¬های افسردگی را در کسانی که سه حمله افسردگی یا بیشتر داشته¬اند کاهش دهد (تیزدیل، سگال، ویلیامز، راید گوی، سولسبی و لو ،2000).