دیدگاه اسلام

دانلود پایان نامه

لغو: یکی از مفاهیمی که در روایات، غنا را بر آن تطبیق داده اند، واژه باطل است. باطل در کتب مختلف لغت به صورت گوناگون تفسیر شده که از آن جمله است:
نقیض حق، آنچه اثبات ندارد، چیزی که فاسد است و حکمی ندارد و هر چیزی که شایع شده است.
زور: زور مفهوم دیگری است که واسطه بیان غنا قرار گرفته است. راغب اصفهانی می نویسد: زور عبارت از انحرافی است که در استخوان بالای سینه پدید می آید و ازور کسی است که استخوان سینه- اش کج باشد.
سپس می نویسد به دروغ هم زور گفته می شود چون از جهت خود منحرف است. معانی دیگری که برای زور گفته شده، عبارت است از دروغ، باطل، بهتان، لهو، مجالس غنا و باطل و گفتاری که انسان را مشغول سازد.
با دقت در این معانی چنین استنباط می شود که معنی اصلی این لغت همان کذب و باطل است. ولی در معانی دیگر نیز با قرینه استنباط شده است.
و نهایتاً درمییابیم در میان مصنوعات گوناگون که بشر در طول تاریخ به آن پرداخته و در مورد آن نظریه هایی ارائه کرده است، مسئله موسیقی است. در هر تمدن و فرهنگی کم یا زیاد به وجود موضوعی بنام موسیقی برمیخوریم، با انواع ریتم ها و نت ها، کشور ما نیز مستثنی نبوده، از تاریخ باستان تا کنون وجود موسیقی در دربار ها و حتی درمیان مردم عادی و به نحوی خاص درمیان عارفان، به شکل های گوناگونی مورد توجه بوده است. چرا که موسیقی احساس لطیف انسان و بهترین و موثرترین راه نفوذ در دل هاست و تأثیر بسزای موسیقی در نفوذ کلام موجب شده تا هر پیام اخلاقی، بهداشتی و حتی اخیراً پیام های بازرگانی را بدین وسیله در اذهان عمومی جای می دهد. زیرا بدلیل زیبا بودن هم جلب توجه می کند و هم بخاطر سپرده می شوند.
و با نظری به طبیعت می توان بهترین سرود ها و نغمه ها را شنید، آوای خوش پرندگان یا صدای باد و باران و صدای یکنواخت و دلنشین رود را و یا طنین زیبای موج های دریا همه و همه می تواند به نوعی برایمان آهنگین باشد، موسیقی به هر شکل و کیفیتی می تواند ظهور کند و به صورت کلامی و یا چهچهه ای که از گلوی شخص شنیده می شود و یا تلنگری که به سیم های آلتی از موسیقی می خورد.
اما در این میان بشر خاکی راه انحراف را زودتر می شناسد. و از جمله جاده انحرافی این هنر، غناست که؛ دین اسلام به نحوی که از روایت برمی آید، به آنچه پرداخته و تا جایی که به باطل و لهو و بیهودگی کشیده شود آن را حرام دانسته و در صورتی که حالت لغو نباشد، بلکه بتوان از آن استفاده درست کرد، بلا اشکال است. چرا که اصل غنا به معنای صدای موزون و آواز امری مباح است. حال اگر این امر مباح با اشعاری گمراه کننده و ذو المفسده و یا با الحان اهل فسق و فجور خوانده شود، حرام می گردد. چرا که مجموعاً کلام باطل را تشکیل می دهد. لذا روایاتی که دلالت بر قرآن خواندن با صدای نیکو و جواز غنا در مجالس عروسی، عید فطر، عید قربان، سرود و شادی ها می کند، ناظر به غنایی است که موجب انحراف نگردد و مقارن با معصیت خدا نباشد. چرا که بر اساس یکی از قواعد مسلم فقه شیعه، دلیلی بر حرمت چنین غنایی نداریم.
این قاعده که به قاعده «اصاله الحل» معروف است می گوید: «کل شیء هو لک حلال حتی تعرف الحرام منه بعینه؛ یعنی هرچیزی برای شما حلال است مگر آنکه از طرف قانون گذار حرمت آن بیان شود.»
لذا اصل اولیه بر حلیت است و اگر کسی بخواهد برخلاف آن بگوید که چیزی حرام است باید دلیل متقن ارائه دهد. اما روایاتی که در باب حرمت غنا وارد شده است، ناظر به مواردی است که خود غنا ویژگی خاصی پیدا می کند، مثلاً مشابهت با لحن اهل فسق و فجور می یابد و موجب غفلت از یاد خدا و وقوع در معصیت می شود و انسان را از حالت تعادل خارج می کند. اما از آنجایی که هدف پژوهش رسیدن به دیدگاه اسلام نسبت به موضوع است خوب است برداشت کلی در این زمینه نگاشته شود. اما آنچه از احادیث برداشت می شود این است که:
1- خداوند انسان را برای هدفی الهی آفریده است راه زندگی و هدف از زیستن نیز از طریق پیامبران و کتب الهی به انسان ابلاغ فرموده است آن چنان که همه نیاز های بشری از کوچکترین مسئله زیستی تا بزرگترین مسائل اعتقادی را در بر میگیرد بنابراین نمی خواهد که انسان کاری را فقط برای وقت گذرانی و سرگرمی انجام دهد بطوری که در اثر توجه و اشتغال به آن کار از کار های مهم و حیاتی بازماند.
2- کارهایی که جنبه وقت گذرانی صرف داشته باشند، در قرآن با اصطلاحات چون لهو الحدیث و قول زور آمده، که روایت ها آنها را به غنا تفسیر می کند.
3- این هنر زیبایی خدادادی (موسیقی) نباید به لهو و لعب آلوده گردد و لذتی که انسان از موسیقی می برد باید لذتی حقیقی باشد لذتی که نه تنها ما را از یاد خدا غافل نکند بلکه در مسیر شناخت الله قرارمان دهد.
4- ما مسلمان هستیم و محکی جز قرآن و احادیث ائمه اطهار (علیهم السلام) نداریم، بنابراین با مراجعه به کتاب خدا و فرمایشات ائمه اطهار (علیهم السلام) ناخالصی ها را از این هنر خدایی بزداییم.
5- غنا و لهو آن است که انسان را از مسیر زندگی حقیقی به جاده ای بکشد که ذهن را در رؤیا ها و آرزو های دست نیافتنی و خیال باطل فرو برد.
6- اهل غنا و موسیقی حرام بدون شک اهل جهنم هستند، زیرا فتنه انگیز خواهند بود.
7- آلات موسیقی یکی از ابزار های گمراه کننده انسان توسط شیطان است.
8- خواندن زنان نامحرم در مقابل مردان نامحرم حرام است.
9- موسیقی در جایی که جوان بشنود و شهوت بر او غالب گردد حرام است.
10- اگر غنا و موسیقی حرام، پیشه و شغل کسی قرارداده شود حرام است و آتش دوزخ را به دنبال خواهد داشت.
اما اگر:
11- اگر جهت شادی و عروسی و جشن و عید و ختنه و … باشد با رعایت موازین و با توجه به محرمات اشکالی ندارد.
12- خواندن سرود برای حجاج، غازیان، رجز، آواز های نوحه و نغمه های آن، ، هر که مشتاق لقای خدا است بلامانع است.
13- خواندن زنان و مردان بطور جمعی (کر) اگر موجب مفسده و گمراهی نشود ظاهراً اشکالی ندارد.

مطلب مشابه :  تفسیر و تأویل