ذخیره و نگهداری

دانلود پایان نامه

هرزهنگاری در مفهوم عام بیان مطالبی است که عمدتاً با هدف تحریک جنسی ارایه میگردد و عناوین مجرمانه آن میتواند به شکل نمایش، ارایه، تولید و تجارت محتویات مستهجن باشد. هرزهنگاری سنتی به صورت تصویر اعم از عکس، نقاشی و متن به صورت کتاب، مجله و… ویا حتی صوتی بوده است اما با پیدایش اینترنت، ضمن خارج شدن این جرم از حالت سنتی و کلاسیک، ابزار مؤثری برای تولیدکنندگان این آثار و سوءاستفادهکنندگان جنسی بهوجودآمده است. با ذکر این مقدمه در ذیل به بررسی اجزاء عنصر مادی جرم هرزهنگاری در فضای سایبر میپردازیم.
هرزهنگاری، در اصل در گرو دو رفتار ساخت فیلم، تصویر، صوت یا متن نشانگر آمیزش جنسی و امور مرتبط با آن است. به رفتار ساختن یا تولید، باید رفتار تغییر در فیلم، تصویر، صوت یا متن را نیز افزود که در این دومی نیز، چیز نوینی که برضد اخلاق و عفت همگانی است، پدید میآید. به راستی که هرزهنگاری همچون جعل سنتی است که پیرو آن یا چیزی ساخته میشود یا تغییر می کند ولیکن در اینجا موضوع بزه، سند دارای ارزش نیست، بلکه محتوایی است که به صورت غیراخلاقی درآمدهاست.(عالیپور، 1390، 300-299)
اگر هرزهنگاری را دو رفتار تولید و تغییر بدانیم، رفتارهای دیگری نیز در پیوند با این دو رفتار انجام میشوند که روی همرفته همه آنها را در زیر هرزهنگاری میآوریم. با این حال چون در قانون جرایم رایانهای مادهی جداگانهای به تغییر و تحریف رایانهای پرداختهاست، در اینجا باید میان هرزه نگاری که همان ساخت آغازین محتوای غیراخلاقی است و تحریفنگاری که پدیدآوردن دگرگونیهای غیراخلاقی در چیزی که ازپیش بودهاست، فرق گذاشت. در اینجا تنها به تولید و رفتارهای مرتبط با آن اشاره میگردد.(عالیپور، 1390، 300)
رفتارهای پیشبینی شده در ماده14 بر دو دستهاند:
یکم؛ رفتارهای سرزنشپذیر مشروط که سه رفتار تولید، ذخیره، و نگهداری است. این سه رفتار بهخودیخود دارای سرزنش و کیفر نیستند مگر اینکه همراه با قصد تجارت یا افساد، انجام شوند. تولید به معنای ساختن یا پدیدآوردن محتویات مستهجن و مبتذل است. ذخیره، انباشتن داده های مستهجن و مبتذل در سامانه، رایانامه یا افزارهای دادهبر(حامل داده) است. نگهداری معنایی نزدیک به ذخیره داشته و نیازی به آوردن این واژه در قانون نبود ولی میتوان گفت که نگهداری همچون ذخیره نیازی به انجام رفتارهای مانند روگرفت برداری، بارگذاری، برش و مانند اینها ندارد و به حالتی میپردازد که کسی محتوایی را در دسترس دارد و آن را نگهداشتهاست. با این حال رفتار نگهداری در سامانهرایانهای، همان ذخیره است مگر اینکه نگهداری را به فضای بیرون از سامانه بار کنیم که به جهت اشاره ماده14 به افزارِ بزه، درصدر آن، یعنی «به وسیله سامانههای رایانهای یا مخابراتی یا حاملهای داده» باز هم معنای ذخیره را میدهد. جدا از این، اگر نگهداری در فضای بیرونی مدنظر باشد؛ بزه رایانهای نبوده و بر پایهی قانون مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت غیرمجاز میکنند مصوب1386 رفتار میشود. به نظرمیرسد از جهت رفتاری، فرقی میان ذخیره و نگهداری نباشد، جز اینکه در ذخیره، حالت نگهداری یا ماندن محتوا برای ذخیرهکننده نیست و چه بسا بیدرنگ پس از ذخیره، از آن بهرههای دیگری ببرد ولی در نگهداری، شخص محتوا را در جایی انباشت میکند که برایش بماند؛ از این رو مرز جدایی این دو رفتار، خواست شخص و گذشت مدت زمانی است تا نشان دهد رفتار وی ذخیره بودهاست یا نگهداری.(عالیپور، 1390، 300)
دوم؛ رفتارهای سرزنشپذیر قطعی که به سه رفتار انتشار، توزیع یا معامله انگشت نهاده است. این سه رفتار بدون اینکه همراه با قصد خاص باشند، در هرحال نشانگر خواست بد و سرزنشپذیر انجامدهندهی رفتار هستند و به همین دلیل هرکس هریک از رفتارهای سهگانه بالا را انجام دهد، مرتکب بزه پیشبینی شده در ماده14 شدهاست. انتشار به معنای پخش گسترده در فضای سایبری است، خواه به دست کسی برسد، خواه خیر و خواه دریافتکننده از سوی پخشکننده شناختهشدهباشد خواه خیر؛ مانند فرستادن محتوای مستهجن از رهگذر هرزنامه(اسپم). در برابر توزیع، به معنای پخش محدود نسبت به کسانی است که توزیعکننده با شناخت نسبت به آنها، محتوا را میفرستد مانند فرستادن از رهگذر رایانامه. معامله نیز پیمانی دوسویه است که مرتکب، محتوای مستهجن را در پیکره یکی از قراردادها به دیگری میدهد.(عالیپور، 1390، 301)
هرشش رفتار پیش گفته، ساده هستند و باهم پیوستگی ندارند. هرکس هریک از رفتارهای ششگانه را انجام دهد، بزهکار است و اگر بیش از یک رفتار را انجام دهد مانند اینکه محتوای هرزه را به قصد تجارت، انباشت کند و محتوای دیگری را نیز پخش کند، دو رفتار جداگانه انجام داده و چون سنجه تعدد مادی همسان(مشابه) انجام رفتارهای همسنخ در یک ماده قانونی است، رفتارش با تعدد مادی مشابه سازگار است. به سخن دیگر، تعدد مادی همسان لزوماً به معنای انجام بیش از یک رفتار که عین هم باشند نیست، مانند دو بار کلاهبرداری، بلکه انجام دو یا چند رفتاری است که در پیکره رفتارهای ممنوع شده یک ماده قانونی بگنجد؛ مانند کسی که نسبت به دو مال جداگانه امین است، یکی را تصاحب کند و دیگری را از میان ببرد؛ تعدد مادی مشابه در زیر عنوان خیانت در امانت به اعتبار پیش بینی شدن رفتارها در یک ماده است. همچنین است اگر کسی در یک گام، محتوای هرزه را انتشار دهد و در گامی دیگر معامله کند، این فرد نیز هرچند دو رفتار جداگانه انجام داده ولی رفتارهایش به دلیل همسانی از یک سو و پیشبینی شدن در پیکره یک ماده از سوی دیگر، تعدد مادی همسان خواهدبود. بنابراین میتوان گفت یکی از راههای پیداکردن همسانی میان رفتارهای بزهکارانه در تعدد مادی مشابه، پیشبینی شدن در یک ماده قانونی است.(عالیپور، 1390، 301)
رفتارهای پیشگفته همگی آنی و ناگهانی هستند و در یک لحظه رخ میدهند مگر نگهداری که نیاز به زمان دارد. از این تنها زمانی نگهداری به قصد تجارت یا افساد را میتوان بزه دانست که چندی بگذرد و روشن گردد که شخص، محتوای هرزه را نگهداری کردهاست. پس این خود فرقی است میان ذخیره که بزهی آنی است و نگهداری که بزهی مستمر است. در این حال دیگر نمیتوان تعدد معنوی میان ذخیره کردن و نگهداری کردن سراغ گرفت؛ زیرا به هیچ روی میان دو رفتاری که به جهت رخ دادن باهم فرق دارند، مانند اینکه یکی مستمر است و دیگری آنی یا یکی ساده است و دیگری مرکب، تعدد معنوی پدید نمیآید. تعدد معنوی، انجام یک رفتاری است که دو عنوان بزهکارانه یا بیشتر دارد. اگر طبیعت رفتارها باهم یکی نباشند، تعدد معنوی نیز در کار نخواهد بود.(عالیپور، 1390، 302)
لازم به ذکر است که بر اساس تبصره 3 ، اگر مرتکب هر یک از افعال شش گانه مذکور در این ماده را حرفه ی خود قرار دهد و یا به طور سازمان یافته مرتکب این اعمال شود اگر مفسد فی- الارض شناخته شد که مجازات مفسد فی الارض اجرا می شود ولی اگر مفسد فی الارض شناخته نشود به حداکثر هر دو مجازات که در ماده آمده است محکوم می شود؛ بنابراین اگر این رفتارها پیشه کسی شده باشد فرد با افزایش کیفر به نحو مقرر در ماده روبرو می شود اما باید توجه داشت که ماهیت و طبیعت جرم هیچ تغییری نکرده است و چنین نیست که جرم مذکور در تبصره 3 یک جرم به عادت باشد و نیازمند عنصر تکرار باشد بلکه پیشه شدن این افعال، افزایش کیفر را به دنبال خواهد داشت؛ درست مانند سایر مواردی که مقنن بیان داشته که پیشه قرار دادن جرمی خاص با افزایش کیفر روبروست مانند پیشه قرار دادن خرید و فروش اموال مسروقه.
گفتار دوم: شرایط و اوضاع و احوال
برای تحقق جرم هرزهنگاری در فضای سایبر وجود دو شرط ضروری است که هر دو شرط باید با هم وجود داشته باشند و وجود یکی از دو شرط به معنای وجود شرط دیگر نیست. حال به بررسی این شروط میپردازیم.
محیط سایبر
اولین شرط که برای تحقق جرم هرزهنگاری در فضای سایبر لازم است و از صدر ماده 14 قانون جرایم رایانهای استنباط میشود وقوع رفتارهای ششگانه در فضای سایبر است چرا که این ماده بیان میدارد: «هر کس به وسیله سیستمهای رایانهای یا مخابراتی یا حاملهای داده محتویات مستهجن را تولید، …» پس نیاز است که همه رفتارهای ششگانه مذکور در ماده در محیط سایبر رخ دهند. در صورتی که این رفتارها در دنیای فیزیکی و ملموس بیرونی رخ دهند، به عنوان مثال فروش یا توزیع لوحه فشرده حاوی فیلم مستهجن یا مبتذل بر اساس قوانین کیفری دیگر قابل تعقیب و پیگرد خواهند بود.
محتویات مستهجن و مبتذل
دومین شرط تحقق جرم هرزهنگاری در فضای سایبر وقوع رفتارهای ششگانه بر محتویات مستهجن و مبتذل(به عنوان موضوع جرم – موضوع رفتارهای فیزیکی) است.
محتویات هرزه بر دوگونه است: محتویات مستهجن و محتویات مبتذل که قانونگذار ایران این واژگان را در قانونهای چندی بکار برده ولی برای نخستین بار در سال1372 در قانون مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت غیرمجاز مینمایند، آنها را تعریف کردهاست. طبق تبصره5 از بخش این قانون، آثار سمعی و بصری «مستهجن» به آثاری گفته میشود که محتوای آنها نمایش برهنگی زن و مرد و یا اندام تناسلی و یا نمایش آمیزش جنسی باشد و بر پایه تبصره1 از بخش ب قانون، آثار سمعی و بصری «مبتذل» به آثاری اطلاق میگردد که دارای صحنهها و صور قبیحه بوده و مضمون مخالف شریعت و اخلاق اسلامی را تبلیغ و نتیجهگیری کند. این دو تعریف درجایگزینی قانون1386 بهجای قانون1372، دگرگونی ندید.(عالیپور، 1390، 302)
در تعریف مستهجن، پوشیدگی دیده نمیشود ولی شیوه تعریف به گونهای است که تنها به تصویر و فیلم نظر دارد؛ زیرا هرچند از واژه «آثار» سخن به میان آمده، ولی پایه تعریف مستهجن بر «نمایش» است و این واژه نیز تنها به اثر دیداری بار میگردد. ولی تعریف مبتذل، یکی از گیجکنندهترین و ناروشنترین تعریفهایی است که یک قانونگذار میتواند پیشنهاد دهد. برابر این تعریف روشن نیست که تبلیغ و نتیجهگیری مضمون مخالف شریعت و اخلاق اسلامی چیست؟ و از ریشه، چگونه یک تصویر، هم نقش تبلیغی برضد شریعت و اخلاق اسلامی را دارد و هم درجامه نتیجهگیریکننده بروز میکند؟ تبلیغ و نتیجهگیری را چه کسی باید بهدست آورد؟ مرتکب، دادرس، مجتهد، مردم(چون با عفت عمومی پیوند دارد)؟ با این تعریف هم میتوان کسی را بزهکار نشناخت و هم میتوان همه را بزهکار شناخت. نمیتوان، زیرا بسیار دشوار است که یک فیلم یا یک پیکره نیمه برهنه را چنان دانست که مضمون مخالف شریعت و اخلاق اسلامی را تبلیغ و نتیجهگیری کند و برجستهتر اینکه، واژه «آثار» و نیز تعبیر «دارای صحنهها و صورقبیحه» نشان میدهد که به یک تصویر و یک فیلم نظر ندارد، بلکه فیلمی ویژه است که دارای صورقبیحه بوده و به منظور تبلیغ و نتیجهگیری برضد مضمون شریعت و اخلاق اسلامی ساختهشدهاست. میتوان، زیرا دادرس میتواند هر تصویر قبیحی را تبلیغ برضد اخلاق اسلامی بداند و هرکسی را بخواهد بزهکار بشناسد.(عالیپور، 1390، 303)
بر اساس تبصره4 ماده قانون جرایم رایانهای14 محتویات مستهجن به تصویر، صوت یا متن واقعی یا غیرواقعی یا متنی اطلاق میشود که بیانگر برهنگی کامل زن یا مرد یا اندام تناسلی یا آمیزش یا عمل جنسی انسان است. در این قانون برعکس قانون مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیتهای غیرمجاز مینمایند، واژه «محتویات» را به جای «آثار» به کار برده است و نه تنها شامل محتوای دیداری است بلکه شنیداری و نوشتاری و گفتاری را نیز دربردارد. این محتویات ممکن است واقعی باشند و ممکن است به طور غیرواقعی و پویانمایی(انیمیشن و کارتن و…) پدیدآمدهباشند.
لازم به ذکر است که در تبصره4 عبارت «یا متنی» اضافه بهنظرمیرسد؛ چراکه متن یا واقعی است یا غیرواقعی که به هردو در تبصره اشارهشدهاست و آوردن دوباره عبارت «یا متنی» معنای جدیدی را منتقل نمیکند.
محتوای مستهجن باید نشانگر برهنگی کامل زن و مرد باشد، هرچند دستگاه تناسلی آنها دیدهنشود. بودن جامهای هرچند ناچیز، مستهجن را به مبتذل تبدیل میکند. نشان دادن اندام تناسلی بیآنکه چهره یا پیکرهی زن و مرد نشان دادهشود و نیز نشان دادن آمیزش جنسی خواه انسان با انسان باشد و خواه انسان با حیوان در زیر تبصره4 جای میگیرد. نشان دادن اندام تناسلی حیوانات و نیز آمیزش جنسی آنها، نه محتوای مستهجن است و نه مبتذل. تعبیر «عمل جنسی انسان» نیز به رفتارهای جنسی یک سویه مانند خودارضایی اشاره دارد. این تعبیر هم زن و مرد را دربردارد و هم کسان خنثی را.(عالیپور، 1390، 304)
باید روی کرد که محتوای مستهجن برپایه جریحهدار کردن عفت عمومی معنا میدهد و تابع عرف است. از این روی نشان دادن آلت تناسلی که بیماری بیرونی دارد، اندام برهنه یک نوزاد و مانند اینها که عفت عمومی را جریحهدار نکرده و انگیزه جنسی متعارف شهروندان را نمیجنباند، بزه نیست.(عالیپور، 1390، 304)

مطلب مشابه :  دوره های آموزشی کارکنان