زنان سرپرست خانوار

دانلود پایان نامه

در مواردی به جای سازوکار مستقیم شناسایی افراد کم درآمد از سازوکارهای غیرمستقیم برای این کار استفاده می
شود. یکی از این سازوکارها که باعث می
شود افراد فاقد شرایط به شکل خودکار از برنامه
ها حذف شوند، اعطای وام خرد است. اگر مقدار وام کم باشد، افراد مرفه تمایلی ندارند که از این وامها استفاده کنند. سازوکار دیگر حضور اجباری و دایمی در جلسه
های گروهی است.
هدف
گیری افراد کم درآمد، یک روش پرهزینه و نیازمند زمان طولانی است. سازوکار مستقیم اگرچه کم هزینه
تر است، اما هرچه مقیاس برنامه افزایش یابد، کارایی این سازوکارها کمتر می
شود و نسبت افرادی که واجد شرایط نیستند، افزایش می
یابد. بطوری که بعضی از برنامه
ها، این مسئله را به عنوان یک پدیده احتمالی می
پذیرند. (Johnson, Roglay, 1997)
روش دیگر برای مشخص کردن گروه هدف، تعیین زنان به عنوان منفعت برندگان از برنامه
هاست. زنان اعم از اینکه فقیر باشند یا نه، همواره در بازار مورد تبعیض قرار می
گیرند و به همین دلیل، بسیاری از برنامه
های مداخله
گرانه، تنها برای زنان طراحی می
شود. هدف این برنامه
ها افزایش کارایی و ظرفیت تولیدی زنان و ایجاد ظرفیتهای مهارتی در آنهاست. در تواناسازی زنان، باید توجه داشت که برنامه
های خاص آنها، آثار فراوانی بر روابط میان جنسیت
ها خواهد گذاشت. زنان با استفاده از وامها توانایی کسب درآمد را می
یابند و این امر باعث می
شود که قدرت تصمیم
گیری آنها افزایش یابد. البته در برنامه
هایی که خاص زنان مطرح می
شود، باید توجه داشت که وقتی زنان وام را دریافت می
کنند، آیا خود آنها هستند که از آن استفاده می
کنند یا اینکه روابط حاکم بر خانوار به گونه
ای است که درحقیقت استفاده کننده اصلی از وام مردان هستند؟ اگر در برنامه
ای که برای زنان طراحی شده است، شرکت در جلسه
های هفتگی یکی از اصول باشد، باید به هزینه زمانی این امر برای زنان توجه کرد، زیرا زنان کم درآمد، باید فعالیت
های متفاوت
 و گوناگونی انجام دهند. از طرف دیگر، مشارکت در جلسه
های هفتگی، اثرهای مثبتی بر تواناسازی زنان دارد. حضور در این جلسه
ها یک نقش اجتماعی برای زنان ایجاد می کند. پس از تعیین گروه هدف، گام دوم، اعطای وام است. اعطای وام ممکن است به دو روش انجام شود: گروهی یا انفرادی. بسیاری از برنامه
های جدیدی که برای ارائه خدمات مالی به روستاییان فقیر در طی 15 سال گذشته طراحی شده است، از روش گروهی استفاده می
کنند.
روش گروهی را بانک ”گرامین“ طراحی کرده است و محور اساسی این روش آن است که یک گروه، متشکل از چهارتا هشت عضو، به شکل داوطلبانه بوجود می
آید و مسئولیت وامهای تمام اعضاء را برعهده می
گیرد…
برنامه
های گروهی، دو مزیت برای وام
دهندگان دارد که عبارتند از:
1) مسئولیت نظارت وامها و وظیفه وصول آنها به وام
گیرندگان منتقل می
شود. بنابراین احتمال زیان عدم بازپرداخت و نیز هزینه
های اداری کاهش می
یابد.
2) در این برنامه
ها، مشتریان در یک گروه جمع می
شوند، بنابراین هزینه
های وام
دهی و وام
گیری کاهش می
یابد.
… یکی دیگر از مهمترین پایه
های روش جامعه
گرا، جذب پس
انداز روستاییان است … در روش جامعه
گرا این فرضیه وجود دارد که افراد کم درآمد، پس
اندازهایی دارند، ولی بیشتر ترجیح می
دهند که آنها را به صورت غیرنقدی نگهداری کنند. نظیر نگهداری پس
انداز به شکل دام و … و محدودیت
هایی که نگهداری پس
انداز به شکل غیرنقدی بوجود می
آورد، موجب شده است که در بسیاری از مناطق روستایی، به محض آنکه تسهیلات مالی با شرایط مناسب برای جذب پس
انداز و سپرده
ها در اختیار روستاییان قرار داده می
شود آنها اقدام به این کار کنند.
تحقیقات انجام شده در ”پی.
آر. آی“ (Johnson, Roglay, 1997) نشان داده است که تسهیلات پس
اندازی که برای روستاییان عرضه می
شود باید دارای ویژگیهای زیر باشد:
ـ امنیت، به این معنا که پس
اندازهای افراد امنیت داشته باشد،
ـ سهولت استفاده به این معنا که پس
اندازکنندگان قادر باشند از منابع خود در هر زمانی که به آن نیاز دارند، استفاده کنند،
ـ محل نگهداری پس
اندازها نزدیک به محل کار و خانه آنها باشد،
ـ پاداش مناسبی برای پس
انداز وجود داشته باشد،
ـ فرایند پس
انداز ساده باشد و افراد با مشکلات مواجه نشوند.
امروزه این سئوال مطرح است که آیا پس
انداز باید اجباری باشد یا اختیاری؟ طرفداران روش اجباری معتقدند که پس
انداز باعث می
شود افراد کم درآمد انضباط مالی را فراگیرند. اما از طرف دیگر، اگر پس
انداز اجباری باشد، ممکن است افراد فقیر حذف شوند و در برنامه مشارکت نکنند، بنابراین گروهی دیگر معتقدند که پس
انداز به شکل داوطلبانه باشد و اجبار به این کار صحیح نیست.
برای اینکه یک برنامه اعتبار ـ پس
انداز موفق باشد، لازم است که شرایط مناسبی از نظر اقتصادی وجود داشته باشد; به این معنا که اگر جامعه دچار تورم باشد، این برنامه
ها شاید بازدهی مناسبی نداشته باشد.
در روش جامعه
گرا، سعی می
شود که از شیوه
های جدید و ابتکاری برای توزیع وامها استفاده شود. اولاً به جای مراجعه وام
گیرنده به نهاد مالی که در روشهای سنتی وجود دارد سعی شده است که سازمانها و نهادهای مالی ایجاد و تقویت شوند به این ترتیب، وام
دهندگان به روستاها می
روند و وام را در اختیار متقاضیان قرار می
دهند.
همچنین در این روش سعی شده است که بازپرداخت وامها به شکل قسط
های کوچک و هفتگی صورت گیرد تا مشکلی برای روستاییان ایجاد نشود. (معظمی، 1377، 68 ـ 64).
3-4- چارچوب عملی تجربه شده در دنیا و ایران:
ارائه خدمات مالی به افراد کم درآمد از جمله برنامه
های توسعه
ای است که از اواخر دهه 60 میلادی تاکنون رواج داشته است. یکی از تجارب موفق در این خصوص، پرداخت تسهیلات مالی به زنان فقیر مربوط به کشور بنگلادش و تأسیس گرامین بانک (Grameen Bank) است. این بانک در سال 1976 با هدف کمک به توده
های فقیر جامعه به ویژه زنان روستایی تأسیس شد و در زمینه اشتغالزایی، فقرزدایی و روحیه اعتماد به نفس و خوداتکایی در زنان موفق بوده است.
کشور نپال نیز در جهت حمایت از زنان فقیر از سال 1982 اعتبار و تسهیلات در اختیار زنان فقیر قرار داده است که تأثیر مثبتی در جایگاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی زنان به جای گذاشته است.
تأسیس آمنا اختیار (Amana Iktiar) در مالزی در سال 1987 یکی دیگر از موارد حمایت از زنان سرپرست خانوار است که با هدف ارائه تسهیلات اعتباری به توده
های فقیر و ایجاد روحیه خود اتکایی روستاییان به ویژه زنان صورت گرفته است. بررسی و ارزشیابی
های انجام شده حاکی از نقش برجسته تسهیلات اعطایی آمنا در ایجاد اشتغال است. (عرب مازار و سعدی، 1383، 16) و (عرب مازار و سعدی، 1384).

مطلب مشابه :  انفعالات نفس