سایر اختلالات روانی

دانلود پایان نامه

طبق نظر دوپوند و مک گاورن (1992) اعتیاد، اختلال در سیستم پاداش دهی مغز است که لذّت و درد را کنترل می کند. یک فرد معتاد به دنبال لذّت و تسکین درد و درماندگی خود از مواد مخدر استفاده میکند، اما بیماری و اعتیاد فرد به صورت چاره ناپذیری از لحاظ فردی به رنجی دردناک تبدیل شده و از لحاظ خانوادگی و اجتماعی گاهی به دیگران و اطرافیان به نحو بازگشت ناپذیری آسیب می رساند.
اکثر کسانی که نیاز بدنی خود برای دارو را از دست داده اند، معمولاًپس از مرخص شدن، دوباره به آن روی می آورند. مشکل اعتیاد به عنوان یک پدیده که نتایجش می تواند اثرات بسیار سویی در زمینه های اجتماعی، فرهنگی سیاسی و اقتصادی داشته باشد، درهر جامعه ای مطرح است اعتیاد از یک نظر معضلی فردی – روانی است واز منظری دیگر یک مسئله اجتماعی است.
اگر دردید امنیتی – انتظامی جرم است و قابل پیگیری ولی ازدید روانشناسان وجامعه شناسان آسیبی است درخورریشه یابی وترمیمی است. رشد بی رویه وپرشتاب اعتیاد به مواد مخدر، جوامع مختلف را با مشکلات اساسی روبروکرده است ( صفری، 1382) اعتیاد امروزه صرفاً مشکل معتادان نیست، بلکه مشکل جامعه است و سلامت همه افراد جامعه را به خطر انداخته است. اعتیاد به مواد مخدر یکی از معضلات بهداشتی ، روانی و اجتماعی جهان امروز است .بررسی های اخیر نشان می دهد که بعد ازچندین سال افول، مصرف مواد مخدر درمیان نوجوان دردهه 1990 افزایش یافته و مصرف الکل وسیگار نیز به صورت غیر قابل قبولی بالارفته است (دباغی، 1386).
درمان اعتیاد نیز همیشه با پیچیدگی های زیادی روبرو بوده است که در سطحی ترین آن دوبعدی بودن این بیماری یعنی وابستگی جسمی توام با وابستگی روانی است .درمان این بیماری بدون توجه به یکی از این دومولفه، درمانی ناقص و برگشت پذیر است. تلاش هایی که درجهت یافتن اثر بخش ترین نوع درمان چه درحوزه ی پزشکی و چه درحوزه روانشناسی صورت گرفته کاملا امیدوار کننده بوده اما با توجه به اصل تفاوتهای فردی و دلایل متنوع گرایش به مصرف مواد و همچنین نوع موادی که هر از چند گاه تازه وارد بازار مصرف می شود لزوم ابداع و به کارگیری روشهای نوین درمانی به روز را می طلبد همان منبع انواع متعددی از روان درمانی در سایر نا بهنجاریها برای درمان اعتیاد نیز به کار برده می شود .
دراین میان کارایی نسبی روانکاری، رفتاردرمانی و درمانهای انسانگرایانه برای کمک به افراد درجهت شکستن و فروریختن وابستگی به داروهامشخص شده است .به تعبیر آزوبل واکنشهای ترک اعتیاد چیزی بیش از رنج کشیدن از بیماری آنفلونزا نیست .اگر چه معتادان به هروئین زمانی که بستری می شوند ودیگر هروئین دریافت نمی کنند، نشانه های مرضی ترک را طی مدت یک یا دوهفته نشان می دهند. با وجود این اکثر کسانی که نیاز بدنی خود برای دارو را از دست داده اند، معمولاً پس از مرخص شدن، دوباره به آن روی می آورند از این رو بنظر میرسد معتادان به مواد مخدر هنگام ترک علاوه برمشکلات بدنی از مشکلات وعوارض روانشناختی نیز رنج می برند که این امر لزوم اتخاذ یک روشدرمان روانشناختی مفید را برای این بیماران بیش از پیش مشخص می کند (مولودی، 1380).
متخصصان درمان اعتیاد ادعا می کنند ترک اعتیاد موفق دارای سه مرحله می باشد :
1. سم زدایی یعنی درمان وابستگی جسمی وفیزیولوژیک فردکه به مصرف مواد مخدر دارد و پیشگیری از بروز علایم ومحرومیت دارویی یا سندرم قطع مصرف که روش های گوناگونی دارد مثل دارودرمانی و طب
سوزنی.
2. قطع وابستگی روانی که نیاز به ارزیابی دقیق روانشناختی شخصیت فرد معتاد وبرنامه های طولانی مدت
مشاوره وروان درمانی فردی وگروهی وخانواده درمانی دارد .
3. جلوگیری از عود مجدد اعتیاد یا روی آوردن دوباره فرد به مصرف مواد مخدر واین مشکل بسیاری از افراد
معتاد است که بعد از ترک دوباره گرفتار اعتیاد میشوند (محمدزاده فراهانی، 1380).
از موارد مهمی که محققان دربحث جلوگیری از عود مجدد اعتیاد مطرح می کنند عوامل روحی وروانی است. پس دراعتیاد همیشه یک مشکل روانی و شخصیتی وجود دارد، به همین خاطر وقتی فرد معتاد برای درمان سمزدایی می شود، در واقع فقط وابستگی بدنی او به مواد مخدر از بین می رود و وابستگی روانی همچنان در وی باقی است، چون او می پنداشته که برای تحمل فشارهایی که به هر دلیل از جنبه نوروتیک و شخصیتی به او وارد شده است، به این اعتیاد احتیاج داشته است (محمدزاده فراهانی ،1380). با توجه به تمام این تفاسیر یکی از مشکلات اصلی معتادین، میزان بارگرایشی است که آنها بعد از ترک مواددارا می باشند .
پژوهشهای زیادی نیز درمورد درمان اعت یاد انجام گرفته است از جمله: نتایج پژوهش روسنو و همکاران
(2000) حاکی از آنست که درمان مهارتهای مقابله ای در مصرف کوکایین موثر است.کادن و همکارانش (2002) بهبود روابط اجتماعی را در ترک الکل موثر دانستند، مارلات (1998) اثر بخشی دو مداخله درمان شناختی رفتاری را در کاهش میزان عود به اثبات رساندند. همچنین در تعدادی از پژوهشها میزان شیوع همبودی مرضی اختلالهای روانی در بین معتادان بالا گزارش شده است.
این پژوهشها نشان می دهند که در بسیاری از سوء مصرف کنندگان مواد، شواهدی از دست کم یک اختلال همراه وجود دارد ران زویل و همکاران (1992) با توجه به اینکه پژوهشهای انجام گرفته هرکدام جنبه هایی خاص از درمان اعتیاد را در نظر گرفته اند و همچنین با توجه به میزان شیوع اختلالات روانی وشخصیتی همراه در بین معتادان که بیش از جمعیت عادی است و علت اصلی آنها در بازگشت به سوء مصرف مجدد می باشد نوع درمان بکار رفته در مورد آنها باید متفاوت از درمانهای سایر اختلالات روانی باشد، لذا لزوم انجام این تحقیق ضروری به نظر می رسد تا درکنار درمان دارویی ورفع علایم جسمانی اثر بخشی درمانهای روانشناختی را در درمان اختلالات همراه با اعتیاد که از عوامل مهم در بازگشت به مصرف مجدد می باشند مورد آزمایش قرار دهد .
از این رو به نظر می رسد معتادان به مواد مخدر هنگام ترک علاوه بر مشکلات بدنی، از مشکلات و عوارض روان شناختی نیز رنج می برند که این امر، لزوم اتّخاذ یک روش درمانی روان شناختی مفید را برای این بیماران بیش از پیش مشخص می کند اعتیاد به مواد مخدر یا اختلال وابسته به مواد به دلیل ماهیت زیستی – روانی- اجتماعی انسان از پیچیدگی خاصی برخوردار است، به همین علّت درمان این اختلال با تأکید بر یک رویکرد محض اغلب دشوار و ناکارآمد می باشد (شهابی،1384).
کارآمدترین رویکرد درمانی در کاهش یا ترک مصرف مواد اعتیادآور شامل ترکیبی از شیوه های جسمی و روانی می باشد همانگونه که می دانیم مسأله سوء مصرف مواد از بزرگترین عوامل مخرّبی است که زندگی نوین بشر را تهدید می کند و اعتیاد از جمله بیماریهایی است که به سختی درمان می شود. در اغلب موارد هدف کنترل و محدود کردن بیماری است. با این حال موارد موفقیت آمیزی از درمان اعتیاد دور از دسترس نیست. شاید بتوان نخستین اقدامات رسمی در حوزه ی اعتیاد را به زمان صفوی نسبت داد (نابدل، 1384).
در آن زمان به دستور حکومت وقت، به افراد معتاد فرصت داده شد تا به ترک اعتیادشان اقدام کنند. البته هیچ گونه آمار رسمی در زمینه ی میزان کارایی این گونه اقدامات در کاهش نرخ شیوع اعتیاد در دست نیست. توجه به ریشه های روانی، بین فردی و اجتماعی و بدنی این بیماری شرط درمان مؤثر آنهاست. همین جنبه های مختلف و متفاوت پیشگیری و درمان اعتیاد را با دشواری مواجه می کند. تاکنون مدلهای درمانی مختلفی برای درمان اعتیاد مطرح شده اند که هر کدام از آنها بیشتر یک جنبه از این بیماری را مورد توجه قرار می دهد. درمانهای دارویی تأمین نیازهای زیستی و بدنی معتادان را مورد توجه قرار می دهند. درمانهای روان شناختی توجه خود را بر اختلال روانشناختی و برنامه ی رواندرمانی مورد نیاز آن بیماران متمرکز کرده اند. گروههای خودیاری باارائه درمان حمایتی و تأمین حمایت اجتماعی سعی درمان خود را طرح ریزی کرده اند و به افزایش بینش معتاد کمک می کنند. مراکز اقامتی تلاش دارند مشکلات اجتماعی را کاهش داده و بیمار را از محیط خانواده و اجتماع دور نگهدارند. با این وجودو در روشهای مختلف مشکلات متعددی در فرایند درمان رخ می دهند که اغلب موجب عود بیماری می شوند (پرینس،2004).
اختلالات خلقی، تکانه های غیرقابل کنترل پرخاشگری و اختلالات اضطرابی از عوامل عود در بسیاری از بیماران هستند ناتوانی در کنترل و مدیریت لغزشها و تبدیل آنها به عود و نیز نگرانی از وابستگی به متادون و عدم کاهش مصرف روزانه آن از بن بست های درمان های فعلی می باشد. توجه به نقش خانواده، تأثیرات درمان گروهی و آموزشهای فردی مناسب می تواند به درمان موفق موارد فوق کمک کند که در این تحقیق به آنها پرداخته شد.
2-2 همه گیر شناسی اعتیاد به مواد مخدر
زمینه یابیهای صورت گرفته در ایالات متحده نشان دهنده ابتلای10 درصد از کل جمعیت به یکی از اختلالات مرتبط با مواد بوده است که این میزان برابر با 5/22 میلیون نفر میشود (ریبا، 2010).
بالاترین میزان وابستگی طبق گزارشهای مؤسسه ملی سوء مصرف دارو و مؤسسه ملی زمینه یابی مصرف مواد و علفی جات مربوط به الکل و هرویین بوده است. میزان سوء مصرف بر حسب سن تفاوت نشان می دهد. بالاترین وابستگی در 21 سالگی با 4/25 درصد و کمترین حد وابستگی در 65 سالگی و با 1 درصد به دست آمد. از نظر مردم شناسی در بین سفیدپوستان بیشتر از سیاه پوستان، افراد بیکار بیشتر از شاغلین و تحصیل کردگان دانشگاهی بیشتر از افرادی که تحصیلات کمتری دارند مشاهده شده است.
مصرف در طول عمر از5/1 درصد در سال 1997 به 5/4 درصد در سال 2001 رسید و تقریباً به همان سرعت پس از آن هم رشد کرده است. طبق متن بازنگری شده کتابچه آماری و تشخیصی اختلالات روانی شیوع وابستگی سوء مصرف مواد این ارقام در مورد شیوع وابستگی به آمفتامین در طول عمر5/1 درصد و نسبت ابتلای مرد به زن یک است.
بر اساس همین گزارش میزان شیوع سوء مصرف حشیش و ماری جوانا یا وابستگی به آن در طول عمر 5 درصد است که البته مطابق با مطالعه مؤسسه ملی زمینه یابی مصرف مواد و علفی جات ایالات متحده این ارقام پایین تر از حد واقعی است .تخمین زده می شود که هم اکنون 150 میلیون نفر دردنیا کانابیس را مصرف می کنند. در ایالات متحده 62% از مصرف کنندگان مواد به مصرف کانابیس می پردازند که بالغ بر 5/3 میلیون نفر میشود. در مورد داروهای توهم زا میزان شیوع حدود 10 درصد از افراد حداقل یکبار ماده ای توهم زا را مصرف کرده اند .همچنین حدود 6 درصد از افراد داروهای آرامبخش را به طور غیر مجاز مصرف کرده اند (چارلز، لیسی و فارم، 2005).

مطلب مشابه :  شوراهای حل اختلاف