سرمایه اجتماعی متراکم و غیر متراکم

دانلود پایان نامه

2-2-6) سرمایه اجتماعی رسمی و غیر رسمی
بعضی شکل های سرمایه اجتماعی، مانند انجمن های اولیا و مربیان و یا اتحادیه های کارگری به طور رسمی سازمان یافته اند، بطوریکه دارای مسئولان مشخص، شرایط عضویت، وظایف، جلسات معین و مانند آن است. اما ترتیب دادن بازی های بسکتبال یا افرادی که در یک رستوران جمع می شوند به شدت غیر رسمی است. هر دوی آنها شبکه هایی تشکیل می دهند که ارتباط متقابل در آنها می تواند توسعه یابد و این ارتباطات می تواند نتایج خصوصی و عمومی در بر داشته است.
2-2-7) سرمایه اجتماعی متراکم و غیر متراکم
بعضی اشکال سرمایه اجتماعی شدیداً در هم تنیده و چند رشته ای است که به آن سرمایه اجتماعی متراکم گفته می شود. مانند گروهی از کارگران فولاد که هر روز با هم در کارخانه ای کار می کنند، برای تفریح شنبه بیرون می روند، و هر یکشنبه به کلیسا می روند. سرمایه اجتماعی بسیار غیر متراکم، که تقریباً رشته های نامرئی سرمایه اجتماعی است، نیز وجود دارد، مانند سلام و احوال پرسی که افراد گاهی در صف انتظار نانوایی با هم رد و بدل می کنند، یا مواجه شدن احتمالی با شخص دیگری در آسانسور. این شکل های کاملاً تصادفی ارتباط اجتماعی نیز می تواند شکل خاصی از رابطه دو جانبه را ترغیب کند. تجربه نشان داده است که تنها سر تکان دادن برای یک غریبه محبت را افزایش می دهد و موجب می شود هنگام بروز حادثه ای دیگران به کمک انسان بشتابند. به عبارت دیگر آن پیوند ظریف تک رشته ای، که از پیوندهای بین بستگان درجه یک بسیار متفاوت است، می تواند نمونه دیگری از شبکه اجتماعی غیر متراکم باشد.
2-2-8) سرمایه اجتماعی درون نگر و برون نگر
برخی شکل های سرمایه اجتماعی به میل خود یا به اجبار، درون نگر است و تمایل دارد منافع مادی، اجتماعی یا سیاسی اعضای خود را افزایش دهد، در حالیکه شکل های دیگر برون نگرند و به مصلحت عمومی می پردازند.
گروه های دسته اول، عموماً براساس طبقه، جنسیت، نژاد سازمان یافته و وجود دارند تا پیوندهای مولد و شرایط را حفظ و تقویت کنند، مانند اتاق بازرگانی، سازمان های کار معاصر، اتحادیه های اعتبار غیر رسمی که توسط مهاجران در کشورهای غربی ایجاد شده است. در دسته دوم گروه های خیریه مانند صلیب سرخ، جنبش حقوق شهروندی و جنبش های محیط زیست که در همه دموکراسی های پیشرفته در دهه های 1970 و 1980 پدید آمده اند، قرار دارند.
2-2-9) سرمایه اجتماعی گسسته و پیوسته
دوگانگی درون نگری و برون نگری ارتباط نزدیکی با محورهای گسستگی و پیوستگی دارد اما از نظر مفهومی با آنها متفاوتند.
سرمایه اجتماعی پیوسته افرادی را گرد هم جمع می کند که از جنبه های مهمی شبیه هم هستند (نژاد، سن، جنسیت، طبقه اجتماعی و مانند آن)، در حالیکه سرمایه اجتماعی گسسته به شبکه های اجتماعی اشاره دارد که افرادی را گرد هم جمع می کند که به هم شباهت ندارند. این تمایز مهمی است، زیرا آثار خارجی شبکه های گسسته احتمالاً مثبت است، در حالیکه شبکه های پیوسته (محدود شده با موقعیت اجتماعی خاصی) برای تولید نتایج منفی در مخاطره بیشتری قرار دارد، زیرا گروه های کاملاً منسجم و همگرا آسانتر می توانند برای اهداف شیطانی متحد شوند (Putnam , 2002).
پاتنم اعتقاد دارد در پیوستگی، روابط میان گروه های منسجم مطرح است مانند سازمان های برادری، قلمروهای نژادی و مانند آن. وی پیوندهای قوی موجود در شبکه های همگرای متراکم را به «چسب قوی اجتماعی» تشبیه می کند و اعتقاد دارد که آنها مناسب ترین حمایت های اجتماعی درونی را برای اعضای خود فراهم می کنند. از طرف دیگر، پاتنم تاکید دارد که سرمایه اجتماعی گسسته بسیار واگراست. از نظر او این شکل از سرمایه اجتماعی بر مفهوم «پیوندهای ضعیف» مارک گرانووتر (1973) تاکید می شود. این پیوندهای ضعیف با منابع پراکنده برای افرادی که در جستجوی پیشرفتند واقعاً ارزش بیشتری از پیوندهای قوی با خویشان و دوستان نزدیک دارد (Putnam , 2000) .
2-2-10) انواع اصلی سرمایه اجتماعی از دیدگاه پاتنم :
پاتنم به بیان تفاوت بین دو نوع اصلی سرمایه اجتماعی می پردازد :
2-2-10-1) سرمایه اجتماعی پل زن (در برگیرنده )
سرمایه اجتماعی پل زن به گرد هم آوردن مردم از بخش های مختلف اجتماعی تمایل دارد.
2-2-10-2)سرمایه اجتماعی میثاقی (مانع شونده از دخول دیگران )
سرمایه اجتماعی میثاقی تمایل به ممانعت از دخول دیگران (غیر خودی ها) دارد و مایل است که همگنی را حفظ نماید. سرمایه اجتماعی میثاقی برای تقویت پایه و اساس تعاملی خاص، مفید است و سبب تحریک اتحاد می شود و مانند چسب در جامعه شناسی برای حفظ وفاداری در گروهها به کار می آید. البته هرکدام از این انوع سرمایه اجتماعی برای نیازی خاص به کار می آید.
2-2-11) سطوح سرمایه اجتماعی
برخی از نویسندگان سرمایه اجتماعی را در دو سطح ملی و سازمانی بررسی و مطالعه کرده اند :
2-2-11-1) سطح ملی
سرمایه اجتماعی در این سطح اشاره به شبکه ها، تعاملات و هنجارهایی دارد که کیفیت وکمیت تعاملات اجتماعی را شکل می دهد. سرمایه اجتماعی فقط مجموع نهادهایی که جامعه را تشکیل می دهند نیست، بلکه سبب انسجام این نهادها نیز می گردد.(سازمان بانک جهانی، 2001). سرمایه اجتماعی مجموعه ای از هنجارهای موجود در سیستم اجتماعی است که موجب ارتقای سطح همکاری اعضای آن جامعه می شود و موجب پایین آمدن سطح هزینه های تبادلات و ارتباطات می گردد.(علوی،1380 ).

مطلب مشابه :  فرزندپروری مقتدرانه