شفیعی کدکنی

دانلود پایان نامه

(سعدی، 1379: 381)
چشم مسلمان کش تو کافر و مست است
هندوی زلف تو آفتاب پرست است
(کمال، 1375: 47)
قافیه ها و ردیف مشترک: مست است، دست است، شکست است، پست است.
در متال بالا علاوه بر اشتراک وزن، قافیه و ردیف هر دو غزل محتوا و فضایی نزدیک به هم دارند و مشخص است، که کمال در سرایش غزل حود گوشه ی چشمی به این غزل سعدی داشته است.
3-2- قافیه های مشترک
یکی دیگر از عوامل موسیقایی موثر در شعر، عنصر قافیه است که عضو جدایی ناپذیر شعر کلاسیک فارسی به حساب می آید.. «قافیه به اصطلاح قسمتی از آخرین کلمه ی بیت می باشد به شرط آن که آن کلمه، عیناً و با همان معنا در آخر ابیات دیگر تکرار نشود و چنان چه تکرار شود آن را ردیف می خوانند و قافیه در ماقبل آن می باشد.» (کرمی، 1389: 158) قافیه به عنوان هسته و نقطه ی اتکا در شعر کلاسیک نقشی اساسی و غیر قابل انکار به عهده دارد. و مانند رشته ای موجب انسجام ساختمان شعر می شود.
قافیه پدیده ای بسیار پیچیده است وظیفه ی صرفاً خوشنوا سازی آن حاصل تکرار (یا تکرار تقریبی) اصوات است چنانکه هنری لنز در کتاب خود به نام مبنای فیزیکی قافیه نشان داده است (6) قافیه شدن مصوت ها نتیجه ی تکرار هماهنگی های آ ن هاست امّا، این جنبه ی صوتی، اگرچه اصلی است، فقط یک جنبه ی قافیه است. از لحاظ زیبایی شناسی وظیفه ی عروضی آن یعنی پایان بندی مصراع و بیت یا سازمان دادن به الگوی هر بند شعر اهمیّت بیشتری دارد. (قافیه گاهی تنها سازمان دهنده ی هر بند است )امّا،از همه مهم تر ، قافیه معنی دارد و از این لحاظ در خصوصیّت کلی شعر عمیقاً دخیل است. قافیه لغات را گرد هم می آورد و با یکدیگر پیوند یا در تضاد با یکدیگر قرار می دهد. (ولک،1374: 176-177)
«قافیه نیز گوشه ای از موسیقی شعر است. یکی از مهم ترین عوامل اهمیت قافیه جنبه ی موزیکی آن است در حقیقت قافیه همان وزن است، زیرا در هر شعر مانند نشانه ی پایان یک قسمت و شروع قسمت دیگری را نشان می دهد.» (شفیعی کدکنی،40:1358) از دیگر وجوه مشترک میان غزل های سعدی و کمال خجندی بحث قافیه های مشترک است. در دیوان کمال غزل های زیادی دیده می شود که با غزل های شیخ سعدی هم قافیه هستند. گاه دیده می شود، که کمال در غزل خود تمامی قافیه های یک غزل سعدی را به کار برده است و گاه علاوه بر اشتراک قافیه فضای شعر کمال به فضای شعر سعدی بسیار نزدیک می شود؛ برای نمونه:
برادران طریقت نصیحتم نکنید
که توبه در ره عشق آبگینه و سنگ است
(سعدی، 1379: 386)
عشق تو و توبه آبگینه و سنگ است
نام نکو در ره تو موجب ننگ است
(کمال، 1375: 64)
در این قسمت مطلع غزل های کمال خجندی که با غزل های سعدی هم قافیه هستند، آورره می شود و قافیه های مشترک غزل ها مشخص می شود:
اول دفتر به نام ایزد دانا
صانع پروردگار حیّ توانا
(سعدی، 1379: 359)
جهانی پرز مقصود است و راهی روشن و پیدا
دریغا تشنه لب خواهیم مردن بر لب دریا
(کمال، 1375: 10)
قافیه های مشترک: پیدا، دریا، بالا، خرما، خارا.
اگر تو برافکنی در میان شهر نقاب

مطلب مشابه :  تقسیم‌بندی مدل‌های سنجش رضایت‌مندی مشتریان، انواع فعالیت‌های خدماتی، ویژگی‌های خدمات