شناسایی و تشخیص

دانلود پایان نامه

یکی از مواردی که به مشکلات و مسائل مزاجی کودک مرتبط است، این است که اغلب چنین استنباط میشود که مزاج حالتی است ثابت و غیرقابل تغییر که همین امر باعث یأس و ناامیدی بزرگسالان میشود و همین طرز تلقی بی فایده باعث میشود که فرد برای تغییر دادن موقعیت و سازگاری با مشکل، کوشش و اشتیاق چندانی از خود نشان ندهد. به کار بردن تعاریف و توضیحات برای مفهوم مزاج، هیچ گونه راه حلی برای شناخت مکانیزم اینکه چطور کودک دارای مزاج خاصی میشود به ما ارائه نمیدهد. بنابراین، هیچ راهی را برای جستجو و کنکاش در تخفیف و سبک کردن مشکل، پیش پای ما نمیگذارد. اما علی رغم این همه محدودیت ها و مشکلاتی که ذکر شد، چیزی که برای پدران و مادران مسألهساز است و همه به طور عام درگیر آن هستند، مسئلۀ شناخت و درک کامل و روشن حالت های مزاجی متناوب در کودکان شان است (داگلاس، 2006، ترجمه جمالفر، 1388).
توماس و چیس در بررسی وضع کودکان از مرحلۀ نوزادی تا مرحلۀ نوجوانی، با مادران زیادی دربارۀ نحوۀ رفتار کودکان شان در زندگی، مصاحبه هایی به عمل آوردند، و اینکه عکسالعمل کودکان در برابر تغییر وضعیت زندگی روزمره یا محیط چه بوده است و چه عکسالعمل هایی در برابر رویدادها و موقعیت های ویژه زندگی از خود بروز میدهند، را طبقهبندی کرده و در 10 مورد به شرح زیر ذکر نمودهاند (کرمی، 1388).
1- میزان فعالیت، 2- حالت توازن و هماهنگ
3- حالت گرایشی و گوشهگیری 4- انطباقپذیری
5- شدت واکنش 6- آستانه پاسخدهی
7- کیفیت وضع روانی 8- آشفتگی، حواسپرتی
9- فراخنای توجه 10- پایداری
آن ها به تعدادی از خصوصیات مزاجی در بعضی از کودکان دست یافتند و آن ها را به چند گروه که شامل تعاریف خصوصیات بودند، تقسیم کردند:
1-کودکانی که از نظر مزاجی دارای حالت روانی منفی بوده و تمایل به دوری و گوشهگیری دارند، مثل نوزادان حالت توازن و هماهنگی ندارند و اغلب کند هستند. اینها 10 درصد از کودکان را شامل میشوند و بدخواب هستند و اغلب غذا کم و بد میخورند.
2- کودکانی که از نظر مزاجی دارای حالت روانی مثبت بوده و گرایش و تمایل به افراد و رویدادهای جدید دارند، و در برنامۀ زندگی خود بسیار توازن و هماهنگی دارند و به سرعت خود را با محیط جدید اطراف خود هماهنگ ساخته و وضع خود را با آن تطبیق میدهند. این گروه از کودکان چهل درصد از کل کودکانی هستند که تحت مطالعه قرار گرفتند، و بودن با آن ها نشاطآور و شادیبخش است.
دو گروه فوق در حدود نصف کودکان را شامل میشوند؛ اما گروه های کوچکتری نیز وجود دارند که شایعنرین آن ها کودکانی هستند که به اصطلاح به کندی یا دیگران جوش میخورند و با توجه به این اصطلاح میتوان رفتار آن ها را حدس زد. توماس و همکارانش(1983)، اعلام کردند، که آیا رفتار این گروه از کودکان قابل درمان و بهبودی است، و اینکه نوع اختلال در رفتار چیست را میتوان پیشبینی کرد یا خیر .در سال های اخیر این نظریه با انتقادهای زیادی روبهرو شده است؛ چون تداوم خصوصیات مزاجی را کم و به ندرت میتوان به طور پیگیر مورد بررسی و تحقیق قرار داد. دیدگاه دیگری که در این زمینه پیشنهاد و ارائه شده است این است که مزاج، یک ادراک جمعی و اجتماعی است و مفهوم مشکل مزاجی را تنها میتوان با احساس و ادراک پدر و مادر و نه بر اساس ویژگی کودک توجیه کرد .
تأخیررشدی
بسیاری از کودکانی که دارای اختلال رشدی در حد کم هستند، زمانی که مشکلات رفتاری آنان توسط پدر و مادرشان گزارش میشود، مورد توجه و بررسی کارشناسان حرفهای قرار میگیرند. والدین ممکن است از این امر شکایت داشته باشند که فرزندشان توالت رفتن بلد نیست، و یا رفتاری ناسنجیده و ناقص از خود نشان داده و به نظر نمیرسد که به حرف پدر و مادر توجه داشته باشد. کودک ممکن است از رشد معینی برخوردار نشده باشد و در نتیجه والدین، این رفتار کودک را یک مشکل رفتاری تلقی کنند بدون اینکه توجه داشته باشند که چنین رفتاری برای چنین مرحلۀ رشدی مناسب است. توقعات و انتظارات والدین و توانایی کودک بایستی با هم مطابقت و هماهنگی داشته باشد. اضطراب ونگرانی والدین و فشار بر کودک میتواند مشکلات بیشتری را برای کودکبه دنبال داشته باشد، و موقعیت او را سختتر و بدتر نماید. مشاوره و نظرخواهی از صاحبنظران در مورد حل مشکلات کودکان به والدین کمک خواهد کرد که به شیوه های مناسب برخورد با فرزند خود، دست یافته و بتوانند از توانایی های بالقوۀ کودک حداکثر استفاده را بنمایند. در این زمینه میتوان از اسباب بازی هایی که با توان ذهنی و هوشی کودک بیشتر هماهنگی دارد، استفاده کرد. به علاوه میتوان رفتاری از یک کودک با سن عقلی پایینتر از سن تقویمی آن انتظار داشت (داگلاس، 2006، ترجمه جمالفر، 1388).
بیش فعال بودن
جنب و جوش و فعالیت بیش از حد، خصیصۀ مهم رفتار یک کودک بیش فعال است. به طوری که الگوهای تربیتی بهنجار و عادی والدین را در هم میشکند. یک کودک بیش فعال معمولاً به عنوان یک کودک حرف نشنو یا دارای اختلال های رفتاری توصیف میشود .
دقیقاً علت نافرمانی کودک مشخص نیست. کودکانی که هرگز آرام نمینشینند، از مبل و صندلی بالا میروند، از پنجره آویزان میشوند از نرده های باغچه بالا میروند و در پارک ها به طور وحشیانه میدوند، بدین وسیله والدین خود را ذله میکنند؛ و به طور مداوم باید مواظب آن ها بود تا از خطر در امان بمانند، باید برای سرگرم کردن آن ها وقت زیادی صرف کرد (داگلاس، 2006، ترجمه جمالفر، 1388).
2-3-5-2- عوامل محیطی
این عوامل انواع فشارها و عکسالعمل های اجتماعی و عاطفی مؤثر بر رفتار کودک را در برمیگیرد. عوامل فوق به تنهایی سبب بروز مشکلات رفتاری کودکان نمیشوند. و در بسیاری موارد، علیرغم وجود مشکلات غیرقابل شناسایی و تشخیص، استرسهای محیطی و رویدادهای مختلف، رشد و نمو کودکان صورت میگیرد .
افسردگی مادری
افسردگی مادری عاملی بسیار مهم در زندگی بسیاری از کودکان است. پژوهشگران یافته های نگرانکنندهای را ارائه میدهند؛ مثلاً در یک بررسی نشان داده شد که 30 درصد مادرانی که دارای ناراحتی بودهاند، فرزندان شان دارای علایم محسوس افسردگی بودند این امر مؤید آن است که یک رابطۀ بسیار قوی بین افسردگی مادری و مشکلات رفتاری کودکان وجود دارد (میلانی فر، 1389).
فشار روانی محیطی

مطلب مشابه :  سازمان های بین المللی