صلح و امنیت بین المللی

دانلود پایان نامه

از آنجایی که اقدامات غیر مسالمت آمیز ، شامل مجموعه گسترده ای ازاقدامات ، نظیر موارد مشروحه و مصرحه در فوق می گردد . بنابراین علیرغم مخالفتها و ممنوعیت هایی که در توسل به اقدامات مزبور ، جهت الزام تابع خاطی به جبران خسارت وارده به تبعه متضرر در قالب حمایت دیپلماتیک اعلام گردیده است ، به نظر می رسد ، دولت متبوع شخص متضرر اصولا می تواند به اقدامات غیر مسالمت آمیز به عنوان ابزاری در جهت اعمال حمایت دیپلماتیک و دفاع از اتباع متضررش توسل جوید؛ زیرا با فقدان یک سیستم معتبر ضمانت اجرا در دنیای معاصر ، همچنین آمره نبودن توسل به طرق مسالمت آمیز اختلافات بین المللی ، دولت متبوع شخص متضرر نمی تواند به استناد تعدادی قواعد حقوقی بدون ضمانت اجرای موثر ، شاهد نقض حقوق اتباع خود باشد . ضمن اینکه بر فرض احراز مسئولیت بین المللی یک تابع حقوقی بین المللی ممکن است تابع مزبور از جبران خسارت وارده امتناع نماید .
اما آنچه که مسلم است :
اولا : توسل به اقدامات غیر مسالمت آمیز ، باید پس از توسل به طرق مسالمت آمیز صورت پذیرد چنانچه روند پذیرفته شده توسط طرفین در حل و فصل مسالمت آمیز اختلاف موثر واقع نگردید و اجرای عدالت صورت نپذیرفت ، آنگاه به روشهای غیر مسالمت آمیز توسل جست . بعبارتی اقدامات مسالمت آمیز و غیر مسالمت آمیز در طول یکدیگر قراردارند . ابتدا باید طرق مسالمت آمیز اختلاف ، آنهم صرفا یک روند پذیرفته شده ( نه طی پی در پی ابزارهای مختلف ) را مورد استفاده قرار داد . در صورت عدم حصول نتیجه به اقدامات غیر مسالمت آمیز توسل جست .
ثانیا ) ممنوعیت توسل به طرق غیر مسالمت آمیز شامل هر ابزاری نمی گردد و تنها مواردی به طور کلی ممنوع گردیده که رابطه مستقیم با صلح و امنیت بین المللی داشته و توسط قواعد آمره و کلی حقوق بین المللی ممنوع گردیده باشند؛ چرا که اصولا بعضی از این اقدامات – نظیر تهدید ، توسل به زور – نه تنها ممنوعیت عام بین المللی دارند بلکه توسل به آنها ممکن است نتایج وخیم تری به بار آورد ، هرچند اقدامات مزبور چنانچه در مقام دفاع مشروع اعمال گردد قابل توجیه می باشد . اما بالعکس توسل به دسته ای از اقدامات مزبور – نظیر قطع روابط دیپلماتیک ، خودداری از انعقاد قراردادهای متقابل با کشور متخلف ، ترک یا سازمان بین المللی و … حتی ممکن است در عمل موثرترند ازاقدامات مسالمت آمیز واقع شده ، نتیجه بهتری به عمل آید همانطور که در قضیه « بارسلونا تراکشن » دیوان اظهار داشت : در خلال محدودیت های ایجاد شده در حقوق بین الملل ، کشور متبوع شخص متضرر می تواند به اعمال حمایت دیپلماتیک از طریق ابزارهای مختلف و وضعیت های مناسب بپردازد … اقدام حقوق بین المللی صرفا یکی از ابزارهایی است که کشوری به استناد حقوق خود در اعمال حمایت دیپلماتیک از آن استفاده می نماید… » بنابراین دولت متبوع شخص متضرر در انتخاب نوع ابزارهای اعمال حمایت دیپلماتیک آزاد است .
ابزار مزبور می تواند رجوع به تشریفات سیاسی ، تادیبی ( با رعایت احترام به قواعد و هنجارهای قطعی حقوق بین المللی ) یا رجوع به مراجع رسیدگی بین المللی باشد . بنابراین می بایست در صدد به قاعده در آوردن و جستجوی راه حل عملی برای اقدامات غیر مسالمت آمیز به عنوان ابزاری در جهت حمایت دیپلماتیک بوده قائل به ممنوعیت ، آنهم نه ممنوعیتی عام ، بلکه خاص و جزئی باشیم .
ثالثا ) دسته از اقدامات غیر مسالمت آمیز نظیر اقدامات تلافی جویانه ، معامله متقابل ، تهدید و … که از شدت بیشتری برخوردارند هرچند در مقام دفاع مشروع قابل توجیه می باشند ، اما توسل به اینگونه ابزارها حتی در مقام دفاع مشروع نیز نباید جهت حمایت های مالی از اتباع متضرر مورد استفاده واقع گردد ، حتی اگر منافع مورد حمایت یا هدفهای مورد نظر قانونی بوده باشد .
علی ایحال ، به نظر می رسد ، از میان طرق و ابزارهای مزبور ، طرق مسالمت آمیز و شیوه مذاکره به عنوان بهترین ابزار جهت حل و فصل اختلاف در آیین حمایت دیپلماتیک می باشد ، بدین لحاظ که :
اولا ) شیوه مذاکره ، روشی ساده ، موثر ، منعطف و … است ، در حالی که دیگر شیوه های مسالمت آمیز حل و فصل اختلاف ، پیچیده ، غیر منعطف ، وقت گیر و متحمل صرف هزینه های بسیار می باشد .
ثانیا ) تجویز اقدامات غیر مسالمت آمیز ، به عنوان شیوه ای در جهت اعمال حمایت دیپلماتیک در برخی موارد ، فاقد هرگونه فایده عملی می باشد ؛ زیرا فرضا کشورهای ضعیف، در مقام اعمال حمایت دیپلماتیک ، هیچگاه قادر به عملی نمودن برخی ابزارهای این شیوه نمی باشند ضمن اینکه هیچ تضمینی وجود ندارد که کشورهای قدرتمند ابزار مزبور را به گونه ای متعادل اعمال نمایند .
فصل چهارم
جبران خسارت در حقوق بین الملل
در هر نظام حقوقی، اثر طبیعی مسئولیت، لزوم جبران خسارات وارده است. در واقع جبران خسارات، ضمانت اجرای قواعد مسئولیت بین المللی است. حقیقتی که از ذات نظام حقوقی نشأت می گیرد.
در نظام بین المللی نیز با تجاوز تابعی از حقوق بین الملل به یک تعهد بین المللی حتی نسبت به یک شخص خصوصی (حقوقی یا حقیقی) مسئله الزام به جبران متناسب آن مطرح می گردد. جبران خسارت، یک تعهد بین المللی ناشی از ارتکاب عمل متخلفانه بین المللی است و تکلیفی جدید و مجزا از تعهد اصلی به شمار می رود.
مبحث اول- اصل و مبنای حقوقی جبران خسارات
مطابق یکی از اصول بنیانی حقوق بین الملل، نقض یک تعهد بین المللی، مسئله الزام و تکلیف به بران و ترمیم خسارات وارده را به نحو مقتضی مطرح و موجبات مسئولیت بین المللی عامل رفتار نامشروع را فراهم می سازد.
نخستین تکلیفی که از نقض قواعد حقوق بین الملل ناشی می گردد، ترمیم و جبران خسارات وارده به نحو مقتضی می باشد. اصل لزوم جبران خسارت در حقوق بین الملل صرفاً به روابط میان دولتها محدود نمی گردد. این اصل بعنوان یک مفهوم اساسی حقوب، در مورد نقض هر تعهد بین المللی قطع نظر از ویژگی فاعل مختلف (دولتها، سازمانهای بین المللی) اعمال می گردد.
بدیهی است، منشأ قاعده نقض شده نیز اساساًَ در ماهیت قضیه تفاوتی ایجاد نمی نمایند.
در مبحث حمایت دیپلماتیک نیز، مسئله الزام به جبران خسارت توسط تابع خاطی که اقدامات خلاف حقوق آن موجب ورود خسارت به اشخاص خارجی (اعم از حقوقی و حقیقی) گردیده، مطرح می گردد که مکانیزم مسئولیت بین المللی ضامن اجرای این اصل است.
امروزه در سطح بین الملل مسئولیت توام با تکلیف به پرداخت غرامت در قبال ورود خسارت به بیگانگان پذیرفته شده است.
اصل مزبور از جمله قواعد آمرانه و مسلم حقوق بین المللی عرفی و از جمله اصول پذیرفته شده حقوق بین الملل موضوعه تلقی می گردد، هرچند در بعضی موارد با تأکید بر اصل مزبور در قراردادهای منعقده (نحوه و روش پرداخت غرامت) مبنای قراردادی نیز پیدا می نماید.
مبحث دوم- موضوع جبران خسارات
جبران خسارت که نتیجه منطقی و از آثار مسئولیت بین المللی محسوب می گردد، به مجموعه اقداماتی اطلاق می گردد که به منظور رفع آثار و نتایج ناشی از اعمال غیر قانونی از طریق اعاده اوضاع و احوال و استقرار وضعیتی که پیش از ارتکاب عمل منشأ خسارت موجود بوده است، معمول می گردد. بنابراین موضوع و فلسفه موجودی تکلیف به جبران خسارت، اجباری عدالت از طریق استقرار وضع به پیش از عمل خلاف حقوق است که اثر ترمیمی و نه تنبیهی دارد. اثر تیمیمی جبران خسارت به صورت مختلف مادی نظیر اعاده شیء به وضع و حالت اولیه، پرداخت غرامت و… معنوی نظیر عذرخواهی و… بروز می نماید. در شیوه جبران خسارت مادی در برخی موارد اعاده وضع به نحو مطلوب به لحاظ ماهیت عمل متخلفانه و نوع خسارات وارده امکان پذیر نیست یا به تنهایی خسارات زیان دیده را جبران نیم ناید. در این گونه موارد پرداخت غرامت شیوه ای مؤثر جهت جبران خسارت به شمار می آید.
مبحث سوم- طریق و نحوه جبران خسارت در مکانیزم حمایت دیپلماتیک

مطلب مشابه :  عوامل مؤثر در بروز پرخاشگری، دیدگاه یادگیری اجتماعی، نظریه یادگیری اجتماعی