فعالیتهای اقتصادی

دانلود پایان نامه

عالی ترین نمونه ایثار و از خود گذشتگی (همانطور که گفته شد ) اهل بیت علیهم السلام بودند که نذر کردند سه روز روزه بگیرند . روز اول افطار خود را به فقیری که به آنان پناهنده شد بخشیدند و خود با قوت مختصر افطار کردند.روز دوم نیز افطار خود را به یتیمی بخشیدند و خود گرسنه ماندند و روز سوم افطار خود را به اسیری دادند و خود بدون قوت ماندند. انگیزه و هدف این بزرگواران چیزی نبود جز رضا و خشنودی خداوند متعال بدون آنکه چشم داشت پاداش و یا سپاسی را داشته باشند. پس خداوند هم پاداش آنان را فراتر از آنچه تصور می شود قرار داد و فرمود: « شما را از فتنه و شر آن روز محفوظ می دارم و به آنها روی خندان و دل شادمان عطا می کنم.و پاداش کامل بر آن ایثارشان را باغ بهشت قرار می دهم. پس مشخص است آنگاه که فرد دارای روحی متعالی باشد تا بدانجا می رودکه از خود بگذرد و فقط در اندیشه رسیدگی به دیگران باشد و در این راه هیچ هدفی جز خشنودی خداوند متعال ندارد. شاید بتوان گفت امروزه تعداد این افراد بسیار کم باشد اما اگر آنان که از اعتقاد راستین به خداوند برخوردارند بتوانند این امر عالی را در زندگی خود نهادینه کنند می توانند در رسیدگی به فقرا و رفع احتیاجات آنان قدم موثری بردارند. حضرت علی علیه السلام می فرمایند : « اَلْایثارُ اَحْسَنُ الاِحسانِ وَ اَعلیٰ مَراتِبِ الْایمانِ ؛ ایثار بهترین نیکوکاریها و والاترین مرتبه های ایمان است .»
حتی در غرب نیز این مسئله به خوبی قابل مشاهده است و آنان نیز به نتایج این عمل شایسته اذعان دارند. یکی از دانشمندان غرب می گوید:« مردم دو دسته اند : گروهی برای راحتی دیگران رنج می برند و گروهی دیگر برای آسایش خود باعث رنج دیگران می شوند . دومی ها در عین حال که مایه بدبختی دیگران می شوند ،خودشان هم از دست بدبختی آسوده نیستند. ولی اولی ها خوشبختی خود را در ضمن خوشبختی سایرین پیدا می کنند ، کارهایی که به منظور دستگیری ومساعدت دیگران به عمل می آید هرقدر کوچک باشد نتایج بزرگ و قابل توجهی دارد.» پس ایثار نیز از بهترین خصلتهای آدمی است که نقش موثری در رفع فقر و تنگدستی از دیگران را دارد.
4-3- ایجاد قرض الحسنه:
محبت و احسان در حق همنوعان ابعاد گسترده ای دارد و تمامی صحنه ها وعرصه ها را شامل می شود و یکی از حساسترین حوزه ها مربوط به نیازهای اقتصادی و مادی وکمک و انفاق و صدقه و احسان و ایثار و از جمله موضوع بسیار مهم قرض الحسنه است که طبق برخی از احادیث و روایات از صدقه نیز برتر است.چه بسا صدقه به غیر مستحق داده می شود اما کسی که تقاضای قرض الحسنه می نماید حتما محتاج است و نیاز مند.یکی از علل افضل بودن قرض الحسنه این است که چون انسان قرض می دهد دوباره قرض بدست انسان برمی گردد ودر جریان فعالیتهای اقتصادی مکررقرار می گیرد و مکرر نیازها را برطرف می کند ولی صدقه نوعا به مصرف می رسد و دیگر برگشت نداشته و در جریان فالیتهای اقتصادی مختلف قرار نمی گیرد. اما قرض مجددا به جریان می افتد و برکات آن مضاعف خواهد بود.
آیات قرآن کریم درباره قرض الحسنه فراوان است و طرف قرض و در حقیقت مقرض واقعی خداوند است.آنجا که می فرماید:« مَنْ ذَا الَّذِی یقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَیضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً کَثِیرَهً وَ اللهُ یقْبِضُ وَ یبْسُطُ وَ اِلُیهِ تُرْجَعونَ ؛کیست آنکه بخدا قرض نیکو دهد تا خداوند براى او دو چندان کند دو چندانهاى بسیار، و خدا می گیرد و فراخى می دهد و بسوى او بازگشت مى‏کنید.»
در تفسیر این آیه چنین آمده است:« مَنْ ذَا الَّذِی یقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً » خداوند تبارک و تعالى براى ترغیب و تحریص مؤمنین بانفاق در راه خدا در این آیه مبارکه آن را به قرض دادن بخدا تعبیر فرموده و این معنى جمیع انفاقات واجبه و مستحبه را که در شریعت مطهره اسلام مقرر شده شامل می گردد مانند زکاه و خمس و نفقه واجب النفقه و صدقه مستحبه وصله رحم و احسان به فقراء و ایتام و سادات و اعلاء کلمه دین و مصارف حج و زیارات و سوگوارى خاندان عصمت و طهارت و اعانت باهل علم و نشر کتب علمیه و سایر مصارف خیریه که هر یک در حد خود عبادتى بزرگ و داراى مثوبات بسیار است و تعبیراتى که در این آیه فرموده همه از باب لطف و عنایت به مؤمنین و ترغیب و تشویق به این امر عظیم است .این انفاقات را به عنوان قرض به خدا تعبیر فرموده به اینکه او غنى بالذات است و هیچگونه احتیاجى به کسى ندارد.
حضرت علی (علیه السلام) نیز می فرمایند: «مَنْ یعْطِ بِالْیدِ الْقَصیرَهِ یعْطِ بِالْیدِ الْطَویلَهِ؛ هرکس با دست کوتاه ببخشد با دست بلند آن را می گیرد.»در تفسیر این سخن حضرت چنین آمده است : « مَنْ یعْطیٰ یسیراً یجْزىِ بِهِ کَثیراً وَ الْیدانِ عِبارَتانِ عَنِ النِعْمَتَینِ،
تامل در آیات نازل شده درباره قرض حاکی از آن است که کلمه « قرض » در کنار کلمه « حسن » آورده شده و خداوند متعال از ترکیب قرضاًحسناً استفاده کرده است.
1– وَ اَقْرَضْتُمُ اللهُ قَرْضَاً حَسَناً لَاُ کَفِّرَنَّ عَنْکُمْ سَیئاتِکُمْ …و خداوند را قرضی نیکو دهید، در این صورت گناهان شما را بیامرزم.
2 – مَنْ ذَی الَّذی یقْرِضُ اللهُ قَرْضَاً حَسَنَاً فَیضاعِفَهُ لَهُ اَضْعافَاً ….کیست که خدا را قرض الحسنه دهدتا خدا برای او به چندین برابر بیفزاید؟
3- اِنْ تُقْرِضُوا اللهُ قَرْضَاً حَسَناً یضاعِفَهُ لَکُمْ وَ یغْفِرلَکُم…..خدا برای شما چندین برابر گرداندو هم از گناه شما در گذرد.
این ترکیبات بیانگر آن است که قرض دادن باید بصورت نیکو و بهترین روش انجام شود که نیکویی آن را نیز از چند جهت می توان تصور کرد: اول آنکه قرض دادن آبرومندانه باشد نه آنکه طرف را تحقیر کرده و او را کوچک شمارد.
دوم بدون چشم داشت به سود و بهره باشد یعنی انتظار نداشته باشد برگشت پول با زیادتی آن همراه باشد .
سوم ،بی منت باشد.و چهارم برای خشنودی خدا باشد و از روی میل و علاقه انجام گیرد. و چنانچه نیکویی آن حفظ شود و طبق دستور خداوند متعال انجام گیرد خداوند بشارت می دهدکه در برابر این عمل نیک شما اولا گناهان را از شما می زداییم و ثانیا آن را برای شما چند برابرکرده و نعمتتان را افزایش می دهیم.
در دو روایت مشابه به نقل از ابن بابویه و عیاشی از امام صادق (علیه السلام) چنین آمده است:
«لما نزلت هذه الآیه على النبی (صلى الله علیه و آله): مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَهِ فَلَهُ خَیرٌ مِنْها «1» قال رسول الله (صلى الله علیه و آله): اللهم زدنی، فأنزل اللّه و تعالى علیه: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَهِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها «2»، فقال رسول اللّه (صلى اللّه علیه و آله):اللهم زدنی. فأنزل الله تبارک و تعالى: مَنْ ذَا الَّذِی یقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَیضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً کَثِیرَهً فعلم رسول الله (صلى الله علیه و آله) أن الکثیر من الله عز و جل لا یحصى، و لیس له منتهى».
ابو ایوب خزّاز گوید: از امام صادق علیه السّلام شنیدم که فرمودند:وقتى آیه‏ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَهِ فَلَهُ خَیرٌ مِنْها [هر کس که حسنه‏اى بیاورد براى بهتر خواهد بود]. نازل شد، رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله فرمود: بار خدایا بر من افزون فرما.و چون خداوند آیه‏ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَهِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها [هر کس حسنه‏اى بیاورد براى او ده برابر خواهد بود. را نازل کرد. پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله فرمود: خدایا بر من افزون فرما.پس خداوند متعال آیه‏ مَنْ ذَا الَّذِی یقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَیضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً کَثِیرَهً [چه کسى است که به خدا قرض نیکویى بدهد تا برایش چندین برابر زیاد گرداند]. نازل گردانید.آنگاه رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله دانست که کثرت و زیادى از جانب خداوند متعال به شمارش نیاید و به پایان نرسد.
امیر المومنین به امام حسن مجتبی علیه السلام می فرمایند: « وَ اِذا وَجْدْتَ مِنْ اَهْلِ الْفاقَهِ مَنْ یحْمِلَ لَکَ زادَکَ اِلیٰ یوْمِ الْقیامَهِ فَیوافیکَ بی غَدَاً حَیثُ تَحْتاجُ اِلَیهِ فَاغْتَنِمْهُ وَ حَملَهُ ایاهُ وَ اَکْثَرَ مِنْ تَزْویدِهِ وَ اَنْتَ قادِرُ عَلَیهِ فَلَعَلَکَ تَطْلبُهُ فَلا تَجِدْهُ وَاغْتَنِمُ مَنِ اسْتَقْرَضَکَ فی حالِ غِناکَ لِیجْعَلَ قَضاءُهُ لَکَ فی یوْمِ عُسْرَتِکَ .» وچون از اهل حاجت و نیازمندان کسانی را یافتی که توشه و بار خود را به دوش او بگذاری تا قیامت برای تو به دوش بکشد و فردا هنگامی که به آن نیاز داری به تو تحویل دهد پس او را غنیمت شمار و بار را به دوش او بگذار.
البته باید توجه داشت که در انجام این سنت حسنه فرد به صفت نکوهیده « ربا » مبتلا نگردد . و هنگام برگشت پول درخواست مبلغی اضافه تر ننماید . چرا که اگر در جریان اقتصادی « ربا» وارد شود علاوه بر عذاب اخروی صدمات دنیوی متعددی بهمراه دارد . از جمله اینکه باعث می شود فرد ربادهنده به علت آنکه می داند پس از برگشت پولش مقداری اضافه تر دریافت می نماید پس دیگر تن به کار و فعالیت نداده و کارهای اقتصادی خود را تعطیل می نماید چون می داند که از این راه امرار معاش می نماید . مهم تر آنکه فرد ربا دهنده بعلت آنکه در صدد گرفتن سود و بهره اضافی است دیگر با نیت قرض افراد کمک نمی کند پس در نتیجه اصل کار که قرض دادن به عنوان احسان و نیکوکاری به فرد مستضعف بود از بین می رود و فقط جنبه مادی و دنیوی آن در نظر گرفته می شود که آن هم ربا محسوب می شود .احادیث و آیات وارد در مذمت این خصلت نکوهیده که دامنگیر برخی افراد ثروتمند می شود زیاد است .از جمله خداوند متعال در قرآن می فرماید: «یمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ یرْبِی الصَّدَقاتِ وَ اللَّهُ لا یحِبُّ کُلَّ کَفَّارٍ أَثیمٍ خدا ربا را پایمال و صدقات را زیادت می دهد و می رویاند.
اسا س بر توانمندسازی جامعه اسلامی و تامین نیاز نیازمندان برای کار و فعالیت و خدمت است و این همه تاکید برای این است تا با وجود قرض الحسنه مشکل نیازمندان رفع شود و گره از کارآنان گشوده شود تا آنان سربار جامعه نباشند و خود بتوانند رفع نیاز کنند.نه چنان باشد که این قرض گرفتن آنان باعث ریختن آبرو، سرگردانی ذهن و پریشانی فکر گردد و فرد را در مقابل دیگران خوار نماید.امام سجاد علیه السلام در دعای خویش از خداوند متعال چنین می خواهد: «اللّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ هَب لِی العَافِیهً مِن دَینٍ تُخلِقُ بِهِ وَجهِی ، وَ یحَارُ فِیهِ ذِهنِی ، وَ یتَشَعَّبُ لَهُ فِکرِی ، وَ یطُولُ بِمُمارَسَتِهِ شُغلِی . وَ أَعُوذُ بِکَ ، یا رَبِّ ، مِن هَمِّ الدَّینِ وَ فِکرِی ، وَ شُغلِ الدَّینِ وَ سَهَرِه ِ ، فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ أَعِذنِی مِنهُ ، وَ أَستَجِیرُ بِکَ ، یارَبِّ ، مِن ذِلَّتِهِ فِیالحَیاهِ ، وَ مَن تَبِعَتِهِ بَعدَ الوَفاهِ ، فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ أَجِرنی مِنهُ بِوُسعٍ فَاضِلٍ أَو کَفَافٍ وَاصِلٍ . اللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمّدٍ وَ آلِه ، وَاحجُبنِی عنِ السَّرفِ وَ الإِزدِیادِ ، وَ قَوِّمنِی بِالبِذلِ وَ الاِقتِصادِ ، وَ عَلِّمنِی حُسنَ التَّقدِیرِ ، وِ اقبِضنِی بِلُطفِکَ عَنِ التَّبذِیرِ.خداوندا بر محمد و خاندانش درود و رحمت فرست و مرا معاف دار از وامی که با آن آبرویم را ببری و ذهنم درآن سرگردان شود و فکرم برای آن پریشان گردد و کارم در چاره آن طول کشد و به تو پناه می برم از اندوه و اندیشه وام و از کار قرض و بی خوابی اش ….. و از خواری آن در زندگی و از پیامد آن پس از مرگ. پس بر محمد و خاندانش درود فرست و مرا با ثروت فراوان و روزی کافی از آن نجات ده.»
4-4- مبارزه با مصرف گرایی و تجمل گرایی :
از دیگر شیوه های مبارزه با فقر از بین بردن فرهنگ مصرف گرایی و تجمل گرایی است . آنچه امروزه گریبانگیر بسیاری از افراد جامعه و خانواده ها گردیده است و فرد را به سوی مصرف بی رویه سوق می دهد. مصرف گرایی به معنای مصرف بیش از حد در تهیه کالاها و تجمل گرایی به معنای زیاده روی در آراستگی می باشد. تنوع بیش از حد ،تغییرات مکرر در امور زندگی ، استفاده از کالاهای لوکس و گرانقیمت و ….. زندگی سالم را تهدید می کند و باعث گسترش فساد می گردد. چرا که فرد با این کار هدفی جز ارضاء هوسهای کاذب ندارد.مصرف زدگی جای کار و تولید و پیشرفت را می گیرد و جایگزین ارزشهای اصلی می شود.

مطلب مشابه :  پایان نامه با موضوع مسئولیت کیفری