فیاض لاهیجی

دانلود پایان نامه

فیاض لاهیجی از شگرد ادبی تشخیص برای حسن طلب استفاده می کند و از آرزو، سر سبزی و آبادانی را خواستار است. به منظور توجه بیشتر خواننده، ترکیب “حسن طلب” را نیز در شعر آورده است.
2- حسّامیزی
برای مفاهیم و ادای معانی با بهره گیری از عنصر خیال، شیوه های گوناگونی وجود دارد که شاعران در خلق سخن تازه از آنها استفاده کرده اند. یکی از این شیوه ها، حسّامیزی است که عبارت است از القای معنی با ترکیبات و تعابیری که حاصل آن از آمیخته شدن دو حسّ به یکدیگر یا جانشینی آنها خبر دهد(شفیعی کدکنی،41:1384). در ادبیات عرب از این شیوه با تعابیر “الحس المتوازن” یا “تبادل الحواس” یاد شده است(وهبه،556:1977). از نظر بلاغی، برخی حسّامیزی را از انواع مجاز دانسته اند(داد،113:1380و نیز ر.ک: وهبه،557:1977) و گروهی آن را زیر مجموعه استعاره در نظر گرفته اند(شفیعی کدکنی،274:1378و نیز ر.ک: حق شناس،78:1370). در بررسی حسّامیزی های اشعار فیاض لاهیجی، نمونه هایی به دست آمد که نشان می دهد کنایه، تشبیه و پارادوکس هم می توانند در ساخت حسّامیزی به کار روند و معمولاً از طریق شگفتی و غرابت، ایجاد زیبایی می کند.
حسّامیزی در شعر فیاض لاهیجی، غالباً همراه با کنایه، پارادوکس، استعاره و تشبیه است و به میزان 158مورد و 41/31 درصد آمده است.
1-1حسّامیزی به شکل ترکیبی
این گونه حسّامیزی به دو صورت ترکیب وصفی و اضافی به کار می رود. نمونه های این نوع ترکیبات در اشعار فیاض لاهیجی، بیشتر از نوع اضافی (اضافه تشبیهی و اضافه استعاری) است.
به شکل ترکیب وصفی:
به عنوان نمونه، در بیت زیر ترکیب ابداعی عقل رنگین، موصوف و صفت است. فیاض با استفاده از آرایه حسّامیزی می گوید: علم و دانش فراوان سبب رنگینی عقل او شده است و ذوق و خرد او سرشار، متنوع و گوناگون است:
اینهمه رنگینی عقلـش ز علم وافرست هم ازین پرگاردان این طرح هـر جا ریخته
(فیاض لاهیجی،473:1373)
همچنین در بیتی دیگر ترکیب رنگ بی معنی، برای صفت آورده شده است:
دﻟـﯽ ﻧﺒﻨـﺪد ﻋﺎﻗـﻞ ﺑﻪ رﻧـﮓ ﺑﯽ ﻣﻌﻨﯽ ﺳــﺮی ﻧـﺪارد ﺗـــﺎب ﺻــﻮرت ﺑـﯽ ﺟـﺎن
(ﻫﻤﺎن:408)
به شکل ترکیب اضافی:
فیاض حسّامیزی را به صورت ترکیب اضافی، به دو شکل اضافه تشبیهی و اضافه استعاری آورده است. در بیت زیر شاعر با استفاده از آرایه هایی نظیر حسّامیزی، تشخیص و اضافه استعاری، گلستان را به انسانی تشبیه می کند که زیبایی هایی چون مخلوق دریا و معدن را رنگ می کند:
ز رنگ آمیـزی حسن گلستـان طبیـعت دان کـه رنگـی بر عـذار زاده دریا و کـان بینـی
(همان:413)
در بیت زیر نغمه قانون، اضافه استعاری است. چکاچاک تیغ ممدوح در جنگ به گوش دوستانش، خوش آهنگ تر و به تعبیر فیاض، زنگ زداتر از نغمه قانون است:
ﺑـﻪ ﮔـﻮش دوﺳﺖ ﭼﮑﺎﭼﺎک ﺗﯿـﻎ ﺗﻮ در ﺣﺮب ز ﺳﯿـﻨـﻪ زﻧـﮓ زداﺗــــﺮ ز ﻧـﻐﻤــﮥ ﻗﺎﻧــﻮن
(ﻫﻤﺎن:39)
شاعر به صورت خلّاقانه، اندیشه و تفکّر را به رنگ مانند کرده است و بدین وسیله، اندیشه را که امری انتزاعی است، عینی و ملموس می سازد:
رنـگ صد اندیشـه ریزیـم و فرو ریزیـم بـاز در دیـار آرزو هم بت شکـن و هم بت گریم
(همان:271)
2-1 حسّامیزی به شکل غیر ترکیبی

مطلب مشابه :  هزینه حقوق صاحبان سهام