قانون آیین دادرسی کیفری

دانلود پایان نامه

ب: در اتلاف شخص مستقیماً مال غیر را تلف می کند اما درتسبیب برای اتلاف مقدمه سازی می شود واحتمال دارد که آن مقدمه نیز هیچ گاه به اتلاف منجر نشود.
ج: اتلاف تنها با انجام کار و فعل مثبت محقق می شود اما تسبیب از فعل مدنی و عدم انجام کار هم محقق می گردد.
در فعالیتهای مطبوعاتی زیان هایی که ممکن است به افراد وارد شود نوعاً غیرمستقیم و از مصادیق تسبیب است مثلاً در انتشار یک خبر کذب در خصوص محصولات یک شرکت تجاری مردم از خرید آن محصولات خودداری کرده به شرکت زیان مالی وارد می شود اما چنانچه گفته شد زیان های معنوی ناشی از فعالیت های مطبوعاتی را نمی توان بر مبنای اتلاف وتسبیب قابل جبران دانست بلکه باید بر مبنای سایر منابع ضمان جبران کرد.
ج-قانون مسئولیت مدنی
اهمیت این قانون ناشی از این مطلب است که به لزوم جبران خسارت وارده به صورت صریح تصریح کرده است. به موجب ماده یک این قانون: «هر کس بدون مجوز قانونی عمداً یا در نتیجه بی احتیاطی، به جان یا سلامتی یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجارتی یا به هرحق دیگر که به موجب قانون برای افراد ایجاد گردیده لطمه وارد نماید که موجب ضرر مادی یا معنوی دیگری شود مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود می باشد.
در ماده 3 این قانون پس از تأکید بر جبران خسارت مادی و معنوی زیان دیده اختیار تعیین میزان زیان و نحوه جبران آن به عهده دادگاه گذاشته شده است .
در مورد خسارت ناشی از مطبوعات و رسانه های گروهی دیگر که تحت عناوین لطمه به حیثیت و شخصیت و اعتبارات و موقعیت دیگری در مواد 8 و 10 این قانون تصریح شده است به علاوه با توجه به قانون مطبوعات این مصادیق موجب مسئولیت کیفری عاملین مطبوعاتی می گردد.
درباره مسئولیت مدنی رسانه های دولتی نیز به ماده 11 و 12 این قانون می توان استناد کرد که احکام مسئولیت های ناشی از فعل غیر را در این زمینه مقرر داشته اند. در حقوق فرانسه نیز چه درباره رسانه های همگانی دولتی و چه درباره رسانه های همگانی خصوصی استناد به احکام مسئولیت های ناشی از فعل غیر جایگاه مهمی در مسئولیت مدنی رسانه های همگی این کشور دارد.
د: قوانین و مقررات مربوط به نشریات و مطبوعات
مطبوعات از شناخته شده ترین رسانه های همگانی نزد افکار عمومی و نیز قانونگذار ایران هستند.این امر ناشی از سابقه و کارکردهای موثر وجدی مطبوعات در عرصه اجتماع است . به همین دلیل در خصوص مطبوعات و کتب و دیگر نشریات که در زیر مجموعه مطبوعات قرار می گیرند شاهد قوانین و مقررات متعددی به نسبت دیگر رسانه های همگانی بوده و هستیم که برخی از این مقررات در ارتباط با محوریت آنها و برخی دیگر با موضوعاتی دیگر اما مرتبط با آن ها می باشند.
1- قانون مطبوعات مصوب 1364
قانون مطبوعات ایران مهمترین منبع مسئولیت مطبوعاتی است در این قانون اگرچه به صراحت واژه (مسئولیت مدنی) بکار برده نشده است ونوعاً واژه (مسئولیت) به صورت مطلق بکار برده شده است و حتی با توجه به اینکه در این قانون نوعاً از مجازات صحبت به میان آمده است (مانند مواد 28، 27 قانون مطبوعات) ممکن است این تصور ایجاد شود که این قانون تنها ناظر به مسئولیت کیفری فعالان مطبوعاتی است اما صرف نظر از اینکه در اکثر موارد واژه مسئولیت مطلق بکار برده شده و این شامل مسئولیت کیفری و مدنی هر دو می شود . برمبنای اصول کلی نیز اگر عملی موجب مسئولیت کیفری باشد هرگاه از آن زیانی به مجنی علیه وارد شود موجب مسئولیت مدنی نیز خواهد بود (ماده 9 قانون آیین دادرسی کیفری 1378) بنابراین باید قانون مطبوعات را یکی از مهمترین منابع مسئولیت مدنی مطبوعاتی دانست.
از طرفی در این قانون برای اولین بار آثارادبی در محیط های الکترونیکی نیز مشمول حمایت قرار گرفته است بنابراین هرگونه اثرادبی که در یک نشریه الکترونیکی منتشر گردد مشمول حمایت پیش بینی شده در قانون حمایت مولفان بوده و نقض این حقوق موجب مسئولیت می گردد. معهذا از یک طرف آثار هنری و آثار ترجمه منتشر شده در نشریات الکترونیکی مشمول حکم مقرر در تبصره 3 ماده 5 قانون مطبوعات و نتیجتاً قانون حمایت مولفان و مصنفان و هنرمندان نیست.از طرف دیگر استفاده از حکم تبصره مزبور در مورد جلوگیری و ممنوعیت ازتکثیر و نسخه برداری و عرضه غیر مجاز آثار ادبی و هنری در نشریات الکترونیکی موثر نبوده و صرفاً موارد نقض عمدی حقوق مولف تا حدودی که سرقت ادبی به مفهوم مذکور در تبصره 1 ذیل بند 9 ماده 6 قانون مطبوعات تلقی گردد را پوشش می دهد. از این رو وجود یک قانون عام الشمول در خصوص حمایت از آثار ادبی و هنری در محیط های مجازی ضروری و لازم می باشد. این قانون در مورخ 30/1/1379 مورد تجدید نظر قرار گرفت که در آن تغییرات عمده ای ایجاد شده است. از جمله اینکه نشریات الکترونیکی نیز بر اساس تبصره 3 ماده ی شامل این قانون شده است .
2- قانون حمایت از حق مولفان، مصنفان و هنرمندان 1348
این قانون در زمره مهمترین قوانین درباره مسئولیت مدنی رسانه های همگانی به طور کلی است زیرا کارکرد و چگونگی فعالیت این رسانه ها به لحاظ محتوا در ارتباطی با آثار مولفان و مصنفان و هنرمندان است.
در فصل نخست قانون که به تعاریف اختصاص یافته مفهوم پدید آورنده اثر و نیز اثرهای موردتوجه طبق ماده سوم قرار گرفته حقوق پدید آورنده حق انحصاری نشر و پخش و عرضه و اجرای اثر و حقوق بهره برداری مادی و معنوی احصاء شده است. در دیگر مواد این فصل نیز به برخی حقوق پدید آورندگان و چگونگی حمایت از آن ها اشاره شده است . در فصل سوم مدت حمایت از حق پدید آورنده و حمایت های قانونی دیگر مورد توجه قرار گرفته است مثلاً در ماده 28 این مسأله مورد تصریح قرار گرفته است که هرگاه متخلف از این قانون شخص حقوق باشد علاوه بر تعقیب جزایی شخص حقیقی مسئول که جرم ناشی از تصمیم او باشد خسارت شاکی خصوصی از اموال شخص حقوقی جبران خواهد شد. و در صورتی که اموال شخص حقوقی به تنهایی تکافو نکند مابه التفات از اموال مرتکب جرم جبران می شود.
در یک دسته بندی کلی می توان آثار مشمول را به شش دسته تقسیم کرد :
1- آثار نوشته اعم از نوشته اصلی مانند کتاب و نوشته تبدیلی مانند ترجمه
2- آثار سمعی و بصری
3- آثار تجسمی
4- آثار ابتکاری بر پایه فرهنگ عامه
5- آثار فنی که جنبه ابداع و ابتکار داشته باشد.
6- آثار ترکیبی
با توجه به این که آثار مشمول قانون از ویژگی های فیزیکی همانند نوشته ها یا تجسمی بودن برخوردار می باشد. لذا مشمول قانون بر آثار الکترونیکی و رایانه ای مورد تردید بود . معهذا در مورد آثار رایانه ای از جمله نرم افزارهای رایانه ای برخی حقوقدانان و محاکم به استناد بند 11 ماده دو قانون مزبور شمول قانون بر آن ها را پذیرفته اند. این نظر مورد استقبال شورای عالی انفورماتیک کشور به جهت فقدان قانون حمایتی خاص بود. نخستین رأیی که در خصوص حقوق پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای به استناد بند 11 ماده دو قانون مزبور صادر گردید رأی شعبه 165 دادگاه کیفری 2 تهران در سال 1372 بود. در همان زمان برخی حقوقدانان بند 11 ماده 2 را تفسیر مضیق نموده و صرفاً ناظر بر اثر فنی می دانستند که جنبه ادبی و هنری دارد ودر صورتی که اثر فنی فاقد چنین ویژگی باشد آن را مشمول بند مزبور ندانسته و مقررات مربوط به مالکیت صنعتی را حاکم بر آن تلقی می کردند.
3- قوانین و مقررات مربوط به نشریات الکترونیکی
در چند سال اخیر با افزایش غیرقابل توصیف استفاده از اینترنت شاهد انجام اعمالی در فضای غیرفیزیکی مزبور هستیم دردسرهایی را برای جامعه ایجاد کرده است.

مطلب مشابه :  جهت‌گیری مذهبی