قطعنامه شورای امنیت

دانلود پایان نامه

لیبی از منسجمترین کشورهای عربی در غرب جهان عرب محسوب میشود و همهی ساکنان این کشور (تقریبا صد در صد) عرب مسلمان سنیاند(باغجری، 1390: 361-249).
لیبی تحت حکومت سرهنگ قذافی بود که معتقد بود که باید از نظام دیکتاتوری به نظام جمهوری رسید. همچنین برداشت وی از کلمه دموکراسی، برداشتی کاملاً منحصر به فرد و نظامی بود. نمونه این برداشت شخصی در سخنرانی وی در پارلمان بلژیک که واژه دموکراسی را به دو بخش دمو (به زبان یونانی یعنی مردم) و کراسی ( به زبان عربی یعنی صندلی) تقسیم و معنا کرد به چشم می خورد. او معتقد بود تمام جنگها و خونریزیهایی که در دنیا صورت میپذیرد از همین کرسی ها و تصاحب صندلیها نشأت گرفته است؛ در نتیجه این مشکل را با تصاحب کامل قدرت برای همیشه در لیبی پایان داد(مرکز مطالعات فرهنگی بین المللی، 1390: 6-5).
انقلاب مردمی لیبی در روز 15 فوریه در سال 2011 مطابق با 26 بهمن ماه سال 1389 شروع شد. حرکت های مردمی با تظاهرات چند نفر در شهرهای طرابلس و بنغازی شروع شد اما به سرعت گسترش یافت. رژیم قذافی که در ابتدا سعی در مدارا با این حرکتها را داشت، در روز 28 و 29 بهمن ماه همان سال به خشنترین وجه ممکن با حرکتهای مردمی برخورد کرد و آنها را سرکوب نمود( افتخاری، 1391: 243). در واقع قذافی عهد کرد که در برابر شورشیان و نیروهای خارجی مقاومت کند تا در راه وطن شهید شود. نتیجه این شد که ارتش لیبی به کشتار مردم دست زد. اگرچه ناتو و سازمان ملل برای مقابله با قذافی وارد عمل شدند اما به دلایل متعدد در این مهم توفیقی نیافتند. بی شک مسلمانان لیبی به خصوص شیعیان در این قیام نقش بسزایی داشتند. این شاید بدان دلیل بود که شیعیان در این مدت بیشتر از سایر مردم لیبی تحت فشار دولت قذافی قرار داشتند(اقارب پرست و مهربان فر،1391: 75-74).
پس از این مرحله جنگ داخلی در لیبی شروع شد و به اوج خود رسید. این جنگ سه مرحله را پشت سر گذاشت. در روزهای اول، مخالفان قذافی به سرعت پیشرفت کرده و به دروازههای طرابلس رسیدند در همین زمان است که بیشترین تبلیغات منفی بر ضد دولت قذافی استفاده میشود و اخبار سرکوب شدید مردم توسط قذافی به صورت گسترده از رسانههای جهانی پخش میگردد. اما پس از آن قذافی و نیروهایش بر اوضاع مسلط شده و مخالفان را تا بنغازی عقب راندند. این دوره از 17 اسفند شروع و تا اوایل فروردین سال 1390 ادامه داشت. در این دوره هدف اصلی غربیها، نابودی تمامی زیرساخت های لیبی بود و به همین دلیل، جنگ لیبی که فرسایشی شده بود، مطلوبترین گزینه از نظرآنها بود، زیرا طرف پیروز جنگ، بدون توجه به اینکه چه کسی باشد، در هر صورت به آنها وابسته و محتاج می شد.
در اواسط تیر ماه سال 1390 قطعی شد که قذافی توان ادامه حکومت را ندارد و به زودی سقوط خواهد کرد. در این زمان است که بحث آیندهی لیبی، توافقنامه لیبی با غرب، نحوه اداره لیبی بعد از سقوط قذافی و مسائلی مانند این در سطح جهانی مطرح میشود. آخرین برگ اتفاقات انقلاب لیبی، دستگیری و کشته شدن سرهنگ قذافی در روز 28 مهر سال 1390 بود. با پایان عمر قذافی، نیروهای مخالف او با خیالی آسوده، تمرکز خود را بر آینده اداره لیبی و حکومت آن قرار دادند(کوهکن، 1391: 244-243).
3-4-1- شاخصهها و اتفاقات مهم بیداری اسلامی در لیبی
3-4-1-1- جنگ داخلی
بی تردید مهمترین خصوصیتی که بیداری اسلامی در لیبی را با دیگر اتفاقات مشابهش در کشورهای شمال آفریقا متمایز میکند، جنگی داخلی است که در جریان انقلاب مردم، میان طرفداران و مخالفان قذافی به وقوع پیوست وکشتهها و خسارات متعددی به جای گذاشت. وقوع جنگ داخلی محصول دو علت متفاوت است: اول، خشونت نظامی قذافی، که به حدی بود که موجب اعتراضات جهانی شد و به صدور قطعنامه شورای امنیت منجر شد. در واقع سابقه رژیم قذافی در برخورد با مخالفان بسیار سیاه بود. دوم، مقاومت مسلحانه مخالفان که این کشور را با جنگ دو طرفه مواجه کرد. از دلایل این مقاومت میتوان به:سابقه انقلابی روشن مردم لیبی، ساختار قبیلهای و بدوی جامعه لیبی، سابقه شورشهای گذشته که قذافی در طول 42 سال حکومتش با آنها مواجه بود و دیگر، کنار نرفتن قذافی به هیچ قیمتی از قدرت اشاره کرد.
3-4-1-2- حمایت ناتو از انقلابیون
این حمایت به شکل پشتیبانی هوایی و نظامی و همچنین حقوقی و سیاسی انجام شد باعث متمایز شدن انقلاب لیبی از دیگر انقلابهای منطقه مانند مصر، تونس، یمن و بحرین شد. در آن کشورها، حکومت های غربی تا زمانی که امکان داشت از حاکمان حمایت کردند. این دخالت سبب نابودی هرچه بیشتر امکانات و زیر بناهای لیبی شد. در حالی که ناتو اگر می خواست میتوانست در همان ابتدا به حذف فیزیکی قذافی اقدام کند. به نظر میرسد این کار بیشتر با هدف نابودی امکانات لیبی و بهره بردن از شرایط بازسازی لیبی در آینده صورت میگرفت.
3-4-1-3- حمایت قطر و عربستان سعودی
در انقلاب لیبی اقدامات کشور قطر از طریق شبکهی الجزیره فقط به پوشش رسانهای حوادث لیبی محدود نشد و قطر اقدام به برقراری رابطه سازماندهی شده با مخالفان قذافی کرد و برای آنها تسلیحات و امکانات مالی ارسال نمود. عربستان نیز از مخالفان قذافی حمایت کرد و وهابیون در جنگ بر ضد قذافی شرکت کردند.
3-4-1-4- اسلام سنتی؛ مشروعیت بخش مبارزه مردم
یکی از شاخصههای انقلاب مردم لیبی، حضور پر رنگ اسلام خواهان به عنوان موتور محرک حرکات مردم بود. حرکتهای اسلام خواهانه مردم با رویکرد های جدید اسلامی همراه نبود و بیشتر به اسلام سنتی وابسته بود.
3-4-2- پیامدهای مهم انقلاب لیبی
انقلاب لیبی دارای پیامدهای داخلی چون:
1-ادعای تشکیل حکومت اسلامی، که به منظور این هدف، رئیس دولت جدید، در هنگام بر عهده گرفتن رسمی مسئولیت در مقابل همه به نشانه شکر سجده کرد و اعلام کرد به دنبال ایجاد حکومت اسلامی در لیبی است. که البته در این مورد به دلیل سنتی بودن جامعه لیبی و حضور سلفی ها در لیبی نگرانی هایی وجود دارد.
هرج و مرج وتجزیه، که به دلیل جنگ داخلی در لیبی اکثر مردم مسلح شده اند و از سوی دیگر به دلیل ساخت پیشامدرن لیبی برای تجزیه شرایط مساعدی دارد.
از جمله پیامدهای منطقهای انقلاب لیبی میتوان به: تضعیف بیش از پیش حکومتهای دیکتاتوری و وابسته به غرب اشاره کرد و اینکه نشان داد چه سرنوشت تلخی میتواند در انتظار حاکمان این چنینی باشد. انقلاب لیبی در مورد قطر و عربستا ن نیز تأثیر گذار بود.
از پیامدهای بین المللی انقلاب لیبی عبارت است از: افزایش جایگاه اروپا در عرصه جهانی، عینی شدن کاهش قدرت دخالت غرب، شکل گیری شیوه جدید دخالت نظامی(کوهکن، 1391: 260-245).
3-5- تحولات انقلابی در مصر
مصر باجمعیتی حدود 47 میلیون نفر بزرگترین کشور عربی از نظر انسجام قومی است که نود درصد جمعیت آن را عربهای مسلمان تشکیل دادهاند. سرزمین مصر از شش هزار سال پیش دارای حکومت مرکزی بوده است، اما در عین حال نباید فراموش کرد که عناصری از قبیل؛ حقوق شهروندی، سلطهی قانون، برابری در حقوق و وظایف، و… در تعریفی که از” حکومت” ارائه شده مغفول مانده است.

مطلب مشابه :  انتخابات ریاست جمهوری