مفهوم سرمایه اجتماعی

دانلود پایان نامه

نمودار شماره 2-1-ویژگیهای سرمایه اجتماعی
2-2-12-1-اعتماد :
هنگامی که درباره اعتماد در جوامع مدرن صحبت می کنیم در واقع درباره اعتماد تعمیم یافته حرف می زنیم. افراد در جامعه مدرن کاری را که به نفع همگان است-به این دلیل که از تعاملات دیگران مطلع هستند-انجام نمی دهند، بلکه علت اصلی، آن است که این گونه کارها با گسترش مثبت روابط همگانی، پاداش دریافت خواهند کرد. جوامع مدرن کارا ناگزیرند به منظور تنظیم داوطلبانه روابط اجتماعی بین اشخاصی که با یکدیگر بیگانه اند، مبنایی ارزشی داشته باشند. اعتماد تعمیم یافته سبب ایجاد روابط دو طرفه و شبکه ها و انجمن های اجتماعی می شود و این دو عامل نیز به نوبه خود سبب ایجاد اعتماد می شود.
از جمله مسائل مورد علاقه «پاتنام» تبیین منشا اعتماد اجتماعی است. در جوامع مدرن و ما قبل مدرن، اعتماد بالا در درون روابط شخصی گسترش می یابد، اما درجوامع پیچیده فرامدرن و فراصنعتی، اعتماد اجتماعی از دو منبع مرتبط به هم ناشی می شود : 1- هنجارهای تعاملی دو طرفه؛ 2- شبکه های تعهد مدنی. بین این شبکه ها انجمن های داوطلبانه، دارای اهمیت بیشتری هستند انجمن های داوطلبانه در کتاب «مشق دموکراسی» پاتنام اساساً شامل باشگاه های ورزشی و انجمن های فرهنگی می شود که دارای کارکردهای مثبتی جهت بسط یکپارچگی و وفاق اجتماعی هستند. از نظر وی اعتماد، همکاری را تسهیل می کند، هرچه سطح اعتماد در یک جامعه بالاتر باشد، احتمال همکاری هم بیشتر خواهد بود (سیسیانین، 2005).
از نظر پاتنام ویژگی بازتولیدی سرمایه اجتماعی منجر به تعامل اجتماعی همراه با سطح بالایی از همکاری، اعتماد، معامله متقابل، مشارکت مدنی و رفاه اجتماعی می گردد. وی حضور این ویژگی ها را در هر جامعه ای نشانه مدنیت آن جامعه می داند. این خصلتی است که به نظر او موجب عملکرد خوب نهادهای دموکراتیک می گردد.
2-2-13-هنجارهای معامله متقابل :
در هر گروه اجتماعی هنجارهایی است که مهمترین سودمندی آن ها تقویت اعتماد، کاهش هزینه معاملات و تسهیل همکاری است. از نظر پاتنام مهمترین این هنجارها، هنجارهای معامله متقابل هستند. این هنجارها از مولدترین اجزای سرمایه اجتماعی است. این هنجارها به شبکه های انبوهی از مبادلات اجتماعی مرتبط است و هر یک یکدیگر را تقویت می کند.
2-2-13-1-شبکه های اجتماعی :
شبکه های رسمی و غیر رسمی ارتباطات و مبادلات در هرجامعه ای اعم از مدرن و سنتی، فئودالی یا سرمایه داری و …. وجود دارد. این شبکه ها در دو نوع افقی و عمودی هستند در شبکه های افقی شهروندانی عضویت دارند که نوع افقی و عمودی هستند در شبکه های افقی شهروندانی عضویت دارند که از قدرت و وضعیت برابری برخوردار بوده و در شبکه های عمودی هم شهروندانی عضوند که در وضعیتی نابرابر نسبت به هم به سر می برند ( پاتنام، 1380).
مدل های مختلفی در برخورد با مفهوم سرمایه اجتماعی مطرح شده اند و به کار می روند، لذا این امر در روش های مطالعه آن نیز تأثیر می گذارد و از بین مدلهای مختلف ،مدلی که نتایج ملموس و واقعی را بیان نماید، مدل مفهومی تحقیق انتخاب شده است. نهاپیت و گوشال ( 1998 )، مطرح میکنند که سرمایه اجتماعی دارای سه بعد است:بعد ساختاری؛بعد ارتباطی؛بعد شناختی.(مقیمی، 1390)
بعد ساختاری
اصولاً بعد ساختاری سرمایه اجتماعی به توانایی افراد برای ایجاد رابطه با سایرین در یک سازمان اشاره دارد. این روابط به گفته نهاپیت و گوشال، شامل کانا ل های ارتباطی می باشند که برای جمع آوری اطلاعات مورد نیاز می باشند. چنین جریان اطلاعات باعث ایجاد مزیت رقابتی به واسطه ارتقای توانایی سازمان برای جذب و تلفیق دانش می شود(لینا و همکاران، 2006 ، ص 354 ).
بعد ارتباطی
بعد ارتباطی به توصیف نوع و روابط شخصی میپردازد که افراد با یکدیگر در یک سری از تعاملات دارند. مهم ترین جنبه های این بعد عبارتند از: اعتماد، هنجارها، تعهدات و انتظارات و هویت می باشد (لینا و همکاران، 2006 )
بعد شناختی
جنبه شناختی سرمایه اجتماعی به این حقیقت اشاره دارد که افراد با یکد یگر به عنوان قسمتی از مجموعه در تعامل هستند، آنها به صورت عالی می توانند اهداف خود را تنظیم کرده و یک دیدگاه مشترک به سازمان داشته باشند (لینا و همکاران، 2006 ، ص 354) بر طبق تحقیق نهابیت و گوشال ( 1998 ) اعضای یک شبکه باید دارای منافع مشترک بوده و یا فهم مشترکی از موضوعاتی داشته باشند که سازمان با آنها دست به گریبان است .
مهم ترین شاخصه های این بعد عبارتند از زبان و کدهای مشترک و حکایات مشترک است. (نهاپیت و همکاران، 1998، لسر و همکاران، 2001)
2-2- 14-روش های اندازه گیری سرمایه اجتماعی :
سرمایه اجتماعی چگونه اندازه گیری می شود ؟ روش های مبتکرانه ای برای اندازه گیری سرمایه اجتماعی وجو دارد. با این حال اندازه گیری سرمایه اجتماعی وجود دارد. با این حال اندازه گیری واقعی آن به دلایل مختلف امکان پذیر نیست. اول این که، جامع ترین تعریف سرمایه اجتماعی، تعریفی چند بعدی است که چند واحد تحلیل را شامل می شود، دوم آنکه برای اندازه گیری مشخصات مفاهیم غیر ملموس مانند جامعه، شبکه و ارگان های اجتماعی مشکلات زیادی وجود دارد و سومین دلیل این است که روش های علمی اندکی برای اندازه گیری سرمایه اجتماعی وجود دارد که در درازمدت از آن استفاده می شود و این باعث شده محققین معاصر مجبور شوند به شاخص هایی نزدیک به آنچه واقعیت است را در نظر بگیرند؛ مثل اعتماد به دولت، تمایل به رای دادن، نرخ رشد شرکت مردم در انتخابات، عضویت در نهادهای مدنی، ساعت هایی که مردم فعالیت های داوطلبانه کرده اند و …. با این وجود ابراز جدید اندازه گیری در حال حاضر در حال آزمون است و امید است که شاخص های دقیق تر و سیستم های قابل اعتمادی به وجود بیاید.
بنابراین اگرچه اندازه گیری سرمایه اجتماعی سخت است ولی غیر ممکن نیست. ولی برای رابرت پاتنام شاخص هایی را برای سنجش اندازه گیری سرمایه اجتماعی ارائه داده است که بدین ترتیب است :
مشارکت عمومی مشابه رای گیری؛
اجتماعی شدن غیر رسمی (دیدو بازدیدهای دوستانه)؛
اعتماد بین اشخاص .
مهمترین انتقاد به شیوه پاتنام این است ترکیب شاخص های اعتماد و مشارکت پذیری ناصحیح دانستند، آن ها این ابعاد سرمایه اجتماعی را متفاوت می دانند-عضویت گروهی – مشارکت پذیری برای تساهل و وحدت اجتماعی مهم است ولی اعتماد بیشتر برای نتایج اقتصادی اهمیت دارد.

مطلب مشابه :  بی سازمانی اجتماعی، جرایم خشونت آمیز، اجتماعی و فرهنگی