مقررات قانونی

دانلود پایان نامه

ضابطین دادگستری با اخذ اجازه یا نیابت از مقام قضایی
اصل مهم حاکم بر بازرسی اماکن به موجب مواد 137 تا 145 ق.آ.د.ک مصوب 1392 این است که چنانچه تفتیش و بازرسی با حقوق اشخاص مزاحمت نماید در صورتی مجاز است که از حقوق آنها مهمتر باشد. به علاوه شرایط شکلی حاکم بر بازرسی را می توان مشتمل بر این موارد دانست:
دستور بازرسی باید کتبی باشد.
این دستور می بایست به مهر و امضای مقام قضایی رسیده باشد.
مدت اعتبار آن دقیقاً مشخص شود.
صدور دستور بازرسی بر مبنای ادله معقول باشد.
محل بازرسی دقیقاً مشخص شود.
قبل از اجرای بازرسی این حکم به وسیله مأمور بازرسی کننده به متصرف ابلاغ شود.
بازرسی در حضور صاحبخانه یا متصرف قانونی یا شهود قانونی و در غیاب آنها در حضور ارشد حاضرین به عمل آید.
به عبارت دیگر در برخی موارد ممکن است به تشخیص مرجع تحقیق، معاینه محل نیز ضروری باشد. منظور از معاینه محل، ملاحظه صحنه جرم و آثار به جای مانده از آن در محل ارتکاب است. گاه نحوه ارتکاب جرم به صورتی است که علائم و آثاری را در محل وقوع باقی میگذارد که از بررسی آنها می توان چگونگی ارتکاب عمل مجرمانه، امکان دخالت چند نفر در آن یا اقدام انفرادی یک نفر، مقاومت یا عدم مقاومت مجنی علیه و مانند آن را تشخیص داد. برخی مواقع نیز وجود آلت جرم، خون یا لکهی دیگر در محل حادثه، با نگاه تیزبین مرجع تحقیق در جریان معاینه محل کشف گردیده و ارسال آن به آزمایشگاه تشخیص داده می شود.
ماده 125 ق.آ.د.ک در این باره مقرر می دارد: «معاینه محل توسط قاضی دادگاه و یا قاضی تحقیق و یا به دستور آنان توسط ضابطین دادگستری و یا اهل خبره مورد وثوق قاضی انجام میشود. هنگام معاینه محل اشخاصی که در امر جزایی شرکت دارند میتوانند حاضر شوند لکن عدم حضور آنان مانع انجام معاینه نخواهد شد.»
ماده 129 نیز می افزاید: «هنگام تحقیق و معاینه محل، تمامی آثار و علائم مشهوده و مکشوفه که به نحوی در قضیه مؤثر است در صورتمجلس قید می شود.»
اصول حاکم بر بازرسی منازل عبارتند از: 1)بازرسی باید در روز باشد مگر در صورت ضرورت مثلاً به منظور جلوگیری از فرار متهم در شب انجام گیرد که در این صورت جهات ضرورت باید در صورتمجلس قید شود. 2)حضور مالک یا متصرف قانونی یا ارشد حاضرن به هنگام بازرسی منازل ضروری است. اگر در محل بازرس کلی حاضر نباشد و تفتیش و بازرس نیز فوری و ضروری باشد مقام قضایی با ذکر در صورتمجلس دستور بازکردن محل را می دهد. 3) اشخاصی که در امر جزایی دخیلاند میتوانند در موقع تفتیش و بازرسی حاضر شوند ولی سایرین نمیتوانند مگر با اجازه متصرف قانونی. همچنین مقام قضایی در صورت لزوم می تواند ورود و خروج به محل بازرسی را ممنوع نموده و برای اجرای این دستور از نیروهای انتظامی و نظامی استفاده کند.
در همه موارد فوق لازم است که: «بازرسی ها و معاینات محلی جهت دستگیری متهمان فراری یا کشف آلات و ادوات جرم براساس مقررات قانونی و بدون مزاحمت و در کمال احتیاط انجام شود و از تعرض نسبت به اسناد و مدارک و اشیایی که ارتباطی به جرم نداشته و یا به متهم تعلق ندارد و افشای مضمون نامهها و نوشتهها و عکسهای فامیلی و فیلمهای خانوادگی و ضبط بیمورد آنها خودداری گردد.»
هـ: تحقیقات محلی
تحقیقات محلی اقدام دیگری است که ممکن است برای تکمیل تحقیقات صورت گیرد و آن حضور در محل وقوع جرم یا محل اقامت متهم یا شاکی و جمع آوری اطلاعات از اهالی محل است. معمولاً در تحقیقات محلی، اطلاعات اهالی محل از وضعیت اخلاقی و طرز رفتار و سلوک متهم و یا ش نیده های آنان از وقوع جرم و اوضاع و احوالی که منجر به آن شده کسب می گردد. با این حال گاه تحقیقات محلی منجر به دریافت اطلاعات ارزشمندی از اشخاص می شود که به واقع صحنه ارتکاب جرم را مشاهده کرده ولی با دلایلی از مراجعه به دادسرا و ادای شهادت خودداری می ورزند، اطلاعاتی که در صورت عدم اقدام به تحقیقات محلی، مرجع تحقیق از آنها محروم میشد.
ماده 164 ق.آ.د.ک در این باره مقرر می نماید: «هرگاه برای کشف جرم و روشن شدن موضوع و نکات لازم در مورد شغل و خصوصیات اخلاقی متهم و سوابق زندگی او تحقیقات محلی ضرورت داشته باشد و همچنین در مواردی که متهم یا شاکی به اطلاعات اهل محل استناد نماید و یا قاضی، تحقیق از اهل محل را ضروری بداند، اقدام به تحقیقات محلی می نماید.» ماده 127 ق.آ.د.ک نیز اعلام می دارد: «برای حضور در معاینه و تحقیق محلی علاوه بر شهود واقعه از مطلعین نیز دعوت می شود. در موارد فوری قاضی می تواند اشخاصی را که حضور آنان ضروری است به محل احضار نماید.» تحقیقات محلی شخصاً توسط مرجع تحقیق، و یا با ارجاع وی به ضابطین، توسط آنان، انجام میشود.
به این سان اشخاصی که قانوناً حق انجام معاینه محلی را دارند عبارتند از:
قاضی دادگاه
قاضی تحقیق اعم از بازپرس یا دادیار
ضابطین
اهل خبره (کارشناس) که دو دسته اخیر به دستور مقام قضایی عمل می کنند
ضوابط حاکم بر تحقیقات محلی عبارتند از:
در روز به عمل می آید مگر در مواردی که فوریت دارد.

مطلب مشابه :  فضای عمومی