نظریه پردازان سرمایه فرهنگی، تاریخچه سرمایه فرهنگی، فرهنگ و سرمایه فرهنگی

دانلود پایان نامه

ج) سرمایه فرهنگی عینیت یافته؛ که شامل میزان مصرف کالاهای فرهنگی است.
( بوردیو، 1986).
در این پژوهش ابعاد سرمایه فرهنگی تجسم یافته، نهادینه شده و عینیت یافته رابرای سنجش سرمایه فرهنگی به کار گرفته می شود.
تعریف عملیاتی سرمایه فرهنگی
سرمایه فرهنگی از طریق پرسشنامه محقق ساخته که بر اساس مطالعه پژوهش های مشابه قبلی و با توجه به مبانی نظری پژوهش ساخته شده است، سنجیده می شود که این پرسشنامه که از 28 سئوال تشکیل شده است. انواع سرمایه فرهنگی نهادینه شده، تجسم یافته و عینیت یافته را می سنجد که بخش اول این سرمایه نهادینه شده است؛ که شامل مدارک و مدارج تحصیلی و علمی-فرهنگی است.که سئوالات 7 و 8 را تشکیل می دهد. بخش دوم این سرمایه تجسم یافته است؛ که شامل تمایلات و گرایشات روانی افراد نسبت به استفاده از کالاهای فرهنگی است. که سئوالات9، 10، 11، 12، 13، 14، 15، 16، 17، 18، 19، 20، 21، 22، 23، 24، 25، 26، 27 را شامل می شود و در آخر بخش سوم یعنی سرمایه عینیت یافته است؛ که شامل میزان مصرف کالاهای فرهنگی است. سئوال 28 این بخش را مورد ارزیابی قرار می دهد.
تعریف متغیر وابسته پژوهش:
انگیزش پیشرفت، به عنوان نوعی خاصی از انگیزش، عبارت از تمایل یادگیرنده جهت مشغول شدن به فعالیت یادگیری، تلاش مستمر در انجام دادن و به پایان رساندن آن فعالیت که عامل موثر در یادگیری و پیشرفت است( ولتر، 1998)
تعریف عملیاتی انگیزش تحصیلی: بر اساس نمره فرد در مقیاس انگیزش تحصیلی
عملکرد تحصیلی مجموعه رفتارهای تحصیلی است که در دو بعد پیشرفت تحصیلی و افت تحصیلی در زمینه کسب معلومات نشان داده می شود. البته این عملکرد می تواند در ارتباط با عوامل دیگر تحصیلی از قبیل فعالیت های کلاسی و دانشگاهی و ارتباط با همکلاسی ها و اساتید نیز، نشان داده می شود( ماو، 1997) درجهان کنونی عملکرد تحصیلی از اهمیتی ویژه برخوردار است. جوامع پیشرفته و در حال پیشرفت تاکید زیادی بر روی عملکرد، رقابت و پیروزی دارند. عملکرد تحصیلی به تمامی درگیری های دانش آموزان در محیط مدرسه اشاره دارد که در برگیرنده ی خود کارآمدی، تاثیرات هیجانی، برنامه ریزی، فقدان کنترل پیامد و انگیزش می باشد. ( درتاج، 1383 به نقل از نورمحمدیان، 1385)
عملکرد یعنی فعالیتی که به نتیجه ای منجر شود و یا تغییری در محیط روی دهد. به بیان دیگر، رفتاری است که به عنوان پاسخ به یک امر از موجود زنده سر می زند و به نتایجی منجر می شود، به ویژه نتیجه ای که تا حدی محیط( شخص) را تعدیل کند( شعاری نژاد، 1375)
تعریف عملیاتی عملکرد تحصیلی: منظور از عملکرد تحصیلی یا آموزشی نمرات درسی دانشجویان در آزمون نهایی هر نیمسال تحصیلی است که توسط واحد آموزش دانشکده ها اعلام می شود. که از طریق میانگین معدل دانشجویان کارشناسی 91-90 در سه دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی و دانشکده علوم اجتماعی،فنی دانشگاه تهران سنجیده می شود.در این پژوهش میانگین نمرات دانشجویان به عنوان عملکرد تحصیلی در نظر گرفته شده است.
فصل دوم
پایه های نظری و پیشینه پژوهش
2-1- مقدمه
فصل حاضر از پژوهش، سه بخش اساسی را در بر می گیرد بخش اول این فصل به ارائه و طرح پایه های نظری، تئوری ها و مطالعات مربوط به انگیزش پیشرفت و سرمایه فرهنگی می پردازد در این بخش نظریه جامعه شناسی بوردیو و نظریات محققانی چون مک کلند، اتکینسون و سایرین، مورد بررسی قرار می گیرد. بخش دوم مروری بر ادبیات پژوهشی و تحقیقات انجام یافته در مورد پژوهش می پردازد. بخش سوم این فصل بر اساس مباحث مطروحه در بخش اول و دوم این فصل تنظیم شده و به طرح چارچوب نظری فرضیه ها و متغیرها می پردازد.
بررسی منابع و چهارچوب تئوریک سرمایه فرهنگی و انگیزش پیشرفت
مفهوم ” سرمایه فرهنگی” برای اولین بار توسط” پیر بوردیو” طرح گردید. در این راستا تحقیقات بسیاری جهت تعیین سهم طبقات و افرد مختلف از این سرمایه انجام گرفته است. در این بخش از پژوهش، ضمن معرفی کلی” سرمایه فرهنگی” به بررسی مفاهیم و نظریه های ” انگیزش پیشرفت” و مفاهیم مرتبط با آن پرداخته می شود.
2-2- فرهنگ و سرمایه فرهنگی
بزعم « آلفرد کروبر»( 1948) فرهنگ، انبوه واکنش های حرکتی اکتسابی، فنون، اندیشه ها، ارزش ها و رفتارهای ناشی از آن هاست.( چلبی، 1375، 279)
السون( 1991) معتقد است که مفهوم جامعه شناختی معاصر فرهنگ تنها به مجموعه ای از اندیشه های مشترک ارجاع دارد. بر اساس تعریف السون چهار جزء اصلی برای فرهنگ قائل می شود: باورها، ارزش ها، هنجارها و تکنولوژی باورها. جوهر اصلی فرهنگ، علائم، اندیشه ها و روابط منطقی و اجتماعی« از نوع بارز گفتمانی» بین آنهاست. فرهنگ را به طور تحلیلی می توان به 12 عنصر اساسی تجزیه نمود: 1- تمثال 2-شانس 3- نماد 4- باور 5- ارزش 6- تکلیف 7- فن 8- نفع معرفتی 9- کنش ارزشی 10- کنشگر 11- رابطه منطقی 12- رابطه گفتمانی. هر یک از این عناصر محدوده ای خاص را در تعاریف به خود اختصاص می دهند. در اینجا« سرمایه فرهنگی» اطلاعات، مهارت، دانش، شناخت تلقی می شود.( همان مأخذ، 80)
2-2-1- تاریخچه سرمایه فرهنگی
تقریباً همه محققان در این عقیده متفق القول اند که نخستین بار بوردیو مفهوم« سرمایه فرهنگی» را در اوایل دهه 1960 به کار برده است. قبل از این زمان مفهوم سرمایه تنها برای سرمایۀ انسانی و سرمایۀ طبیعی بازتولید شده به کار می رفت اما بعدها مفهوم سرمایه به حوزه فرهنگ و هنر نیز راه یافت و مفهوم سرمایۀ فرهنگی به وجود آمد )تراسبی،1382). بوردیو این مفهوم را برای رفع یک مسئلۀ تجربی ویژه، یعنی این واقعیت که تنها توجه به «موانع اقتصادی برای تبیین نابرابری موجود در موفقیتهای آموزشی دانش آموزان دارای طبقات اجتماعی گوناگون، کافی نیست»، به کار برده است. بوردیو در انجام این مهم با بسیاری از تعاریف سنتی جامعه شناختی که به فرهنگ به مثابه ذخیرۀ ارزشها و هنجارهای مشترک یا به عنوان ابزاری برای ابراز تمایلات مشترک می نگریستند، مخالفت کرد. در عوض وی بر آن عقیده بود که فرهنگ دارای بسیاری از ویژگی هایی است که از ویژگی های سرمایۀ اقتصادی ، به شمار می روند (لارو و واینینگر، 2003 ) به گفته بوردیو مفهوم سرمایۀ فرهنگی در ابتدا فقط فرضیه ای نظری بوده است که با ربط دادن موفقیت آکادمیک به توزیع سرمایۀ فرهنگی میان طبقات و لایه های طبقاتی، امکان توضیح موفقیت تحصیلی نابرابر کودکان متعلق به طبقات اجتماعی متفاوت را فراهم می ساخت. این نقطۀ شروع، از طرفی گسست از این پیش فرضهای به زعم بوردیو عامیانه است که موفقیت یا شکست آکادمیک را نتیجۀ استعداد طبیعی می داند و از طرف دیگر نیز گسست از نظریه های سرمایۀ انسانی است.در واقع، بوردیو ضمن ستایش از نظریه های سرمایۀ انسانی به دلیل طرح صریح رابطۀ میان نرخ های سود سرمایه گذاری تحصیلی و سرمایه گذاری اقتصادی، آنان را ناتوان از توضیح نظام مند ساختار بخت های متفاوت کسب سود در بازارهای گوناگون توسط عاملان یا طبقات با توجه به کارکرد حجم و ترکیب دارایی شان می داند. به نظر بوردیو تعریف سرمایه از همان آغاز به رغم دلالت های ضد اومانیستیاش و از اقتصادگرایی فراتر نمی رود و علاوه بر مسائل دیگر، از این نکته غافل می شود که محصول تحصیلی به سرمایۀ فرهنگی وابسته است که خانواده پیش از این سرمایه گذاری کرده است )بوردیو، 1384 به نقل از بایگانی 1386) . بنابراین بوردیو در نظریۀ کنش خود هدف از طرح مفهوم سرمایۀ فرهنگی را ارائه سازوکار پیچیده ای می داند که از طریق آن نهادهای آموزشی موجب بازتولید نحوۀ توزیع سرمایۀ فرهنگی می شوند و به دنبال آن بازتولید ساختار فضای اجتماعی یا به عبارت دیگر بازتولید ترکیب طبقات اجتماعی انجام می گیرد )بوردیو، 1381به نقل از بایگانی 1386). مفهوم سرمایۀ فرهنگی تأثیر چشمگیری بر جامعه شناسی نهاده است زیرا این مفهوم فرهنگ را در مرکز تحقیقات راجع به قشربندی وارد نموده است. این مفهوم در اواخر دهۀ 1970 با ترجمه شدن کتاب بازتولید وارد سنت جامعه شناختی انگلیسی زبان شده است. از زمان مطرح شدن این مفهوم توسط بوردیو، بیش از هر حوزۀ دیگری در حوزۀ آموزش و پرورش به کار رفته است و حجم عظیمی از تحقیقات تجربی و تأملات نظری پدید آورده است. لکن از آن در سایر رشته ها نیز استفاده های فراوانی شده است. محققان بسیاری در پژوهش هایشان این مفهوم را به کار برده و به بسط و تعدیل مفهوم سرمایۀفرهنگی پرداخته اند.
2-3- نظریه پردازان سرمایه فرهنگی
2-3-1- پی یر بوردیو
اصطلاح سرمایه فرهنگی از قیاس با سرمایه اقتصادی و نظریات و قوانین و تحلیل مباحث مربوط به سرمایه داری رواج یافت( روح الامینی، 1365؛33)بوردیو از جامعه شناسانی است که با الهام از سنت فرانسوی مطالعات قشر بندی و تکثرگرایی وبر، از سلیقه و ذائقه به عنوان حالتی مکتسب در ایجاد تمایزات اجتماعی نام می برد، سلیقه در واقع سلطه عملی توزیع است که جهت گیری های انسانی را از حالت های بدنی تا رویدادهای گوناگون رفتاری، فکری، زیبا شناختی را شکل می بخشد و خود بر اساس سرمایه فرهنگی شکل می گیرد. بوردیو معتقد است که در تبیین زیبایی شناختی باید به دنبال تکوین فردی و جمعی این پدیده تاریخی بود و هر گونه تلاش برای تعریف جوهری آن بی فایده و محکوم به شکست است. ( بوردیو، 1989: 28 به نقل از سمیعی 1379)

مطلب مشابه :  ، ، شرمساری بازپذیرکننده