علل انسجام از نظر قرآنپایان نامه

اگر بخواهیم از نظر ارسطویى به این مسئله بنگریم می توانیم چهار علت اصلى را در مسئله انسجام بر پایه قرآنى ردگیرى کنیم. به این معنا که می توان علت فاعلی، مادی، صورى و غایى را در آیات قرآن شناسایى و تبیین کرد.علت فاعلى انسجام از نظر قرآن کسى جز خداوند نیست؛ زیرا قرآن خداوند را به عنوان منشاء ایجادى انسجام در راس علت العلل قرار می دهد. در منظومه اى که قرآن براى بینش و تفکر انسانى ترسیم و تصویر می کند، خداوند محور و مرکز همه فعل و انفعالات است. این به معناى پذیرش جبر نیست، بلکه بیانگر هدایت و ربوبیت خداوند بر همه هستى به طور کلى و جزیى و اعمال قدرت کامل اوست به طورى که چیزى بیرون از ملک و قدرت او قرار نمی گیرد و همه در احاطه علمى و عملى او می باشند. از این رو در تعبیرات قرآنى و نیز نبوى و ولوى (ولایتی) سخن از بین الامرین یعنی فاز سومى غیر از جبر و اختیار است. بنابراین نگرش و رویکرد، خداوند به عنوان منشا و علت فاعلى و اصلى انسجام امت شناسایى و معرفى می شود.

اگر مسافران کشتی را هدف واحدى گرد آورده باشد؛ در این جا یعنى انسجام اسلامى بیش از هدف به عنوان علت غایى می توان علت مادیى نیز شناسایى کرد و از آن سخن گفت. خداوند به عنوان علت فاعلى و منشاء انسجام اسلامى موجبات اشتراک در عقاید را فراهم می آورد و همه را تحت عنوان عقاید توحیدى اسلام سامان دهى می کند. کسانى که بر کشتى اسلام سوار شده اند با فاعلیت خدا این کار را می کنند. آنان از همان آغاز به نوعى شناخت از خود و هستی و دیگرانى می شوند که با آنان هم سفرند. عقاید مشترک و بینش توحیدى به عنوان علت مادى عمل می کند.

علت صورى که می توان از آن در انسجام اسلامى سخن گفت علل و عواملى است که در آیات متعدد قرآن بر آن تاکید شده است تا ائتلاف و انسجام اسلامى معنا و مفهوم دیگرى یافته و از قدرت و توان بالاو برترى برخوردار گردد. از جمله این علل صورى می توان به معاونت در نیکی ها و تقوا یاد کرد که در آیه تعاونوا على البر و التقوى بر آن تاکید شده است.

نکته جالب در آیات قرآنى آن است که اسلام در همه چیز نگاه جامع و کامل به مسئله می اندازد. از آن جایى که انسان اسلام و قرآن برنامه هایش جمع میان دین و دنیا، دین و سیاست، دین و زندگى و مانند آن است در کنار نیکى به تقوا اشاره می کند. امر به معروف و نهى از منکر همانند کارهاى دیگرى چون انفاق و معاونت و کمک به برادران دینى به این معنا و مفهوم است که زندگى دنیایى انسان با آخرت گره خورد و جدایى ندارد. هرچند که برای هر یک از امور معنوى و به ظاهر اخروى می توان آثار و پیامدهاى دنیوى و مادى بیان کرد ولى تاکید ما بر این است که اسلام در یک منظومه به مسایل می نگرد و هرگز میان آنان گسست و جدایى نمی اندازد.

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد: رابطه بهره برداری از فرصت های فناوری با عملکرد مالی

مبحث دوم – انسجام اجتماعی و بهره گیری مؤثر از آن در امر پیشگیری انتظامی از جرم

گفتار اول-  عنصر مفهومی انسجام اجتماعی

انسجام اجتماعی و اشکال گوناگون آن ، در دو دهه اخیر به عنوان یکی از کانونی ترین مفاهیم در علوم اجتماعی ظهور و بروز یافته است. فرض بنیادین که پشت انسجام گذاری در روابط اجتماعی وجود دارد، نسبتاً ساده و روشن است؛ یعنی انسجام گذاری در روابط اجتماعی با سودهای مورد انتظار. افراد برای تولید سود در تعاملات و شبکه های اجتماعی شرکت می کنند و منابع موجود در شبکه های مشارکت، افزایش سود می شود.( ازکیا ، 1383)

همچنین بدون انسجام اجتماعی، استفاده از دیگر انسجام ها به طور بهینه انجام نخواهد شد.در جامعه ای که فاقد انسجام اجتماعی کافی می باشد، سایر انسجام ها ابتر می مانند و تلف می شوند. در واقع انسجام اجتماعی را می توان حاصل روابط مبتنی بر اعتماد در جامعه دانست و آن به مجموعه منابعی که در ذات روابط اجتماعی بوجود می آیند و زندگی اجتماعی را دلنشین تر و مطلوبتر می سازد، اطلاق کرد. از طرفی پرداختن به مسایل نظری و اجرایی “انسجام اجتماعی” و نیز تبیین الزامات نهفته در آن برای توسعه اقتصادی، اجتماعی، جالب و اساسی است. انسجام اجتماعی در حقیقت تمام الزاماتی را که برای توسعه و به ویژه توسعه شتابان جامعه ضرورت دارند، اعتماد به نفس بیشتر نسبت به جامعه می شوند و درصد اعتماد و مسئولیت شان نسبت به گروه و حتی بیرون گروه بسیار بیشتر می شود. کنترل اجتماعی آسان تر، حمایت خانوادگی و خویشی، برقراری شبکه های فراخانوادگی (مثل صندوق های قرض الحسنه) و ایجاد فرهنگ مدنی قوی از فواید و نتایج مثبت انسجام اجتماعی در جامعه است.

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه - مقایسه باورهای غیرمنطقی اساسی، طرحواره های ناسازگار اولیه و بهزیستی روانی

البته انسجام اجتماعی در جوامع کهن با سابقه تمدنی ، فراوان یافت می شود. این جوامع  در طی سالیان متمادی با کسب تجربه اجتماعی و انتقال آن از نسلی به نسل دیگر در ابعاد مختلف (سیاسی ، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ) جایگاه ویژه ای کسب کردند که روابط بین شهروندان را تسهیل کرده است. وجود  انسجام اجتماعی در این جوامع  سبب شده است تا دیگر کشورها  از طریق مطالعه و تحقیق در این جوامع ،  درصدد کسب تجربه و بکارگیری آن در جوامع خود  برآیند.

ایران نیز از قبیل چنین جوامعی است که در آن ، انسجام اجتماعی فراوانی وجود دارد. مردم به یکدیگر اعتماد دارند، احساس تعلق و ترحم   می کنند، در مراسم ها  انسجام دارند، مشارکت مدنی خوبی صورت می گیرد، از تمامیت ارضی دفاع می کنند. مهم آنست که همه این اشکال انسجام اجتماعی باید تقویت و حفظ شود.

یکی از نمونه های انسجام اجتماعی در ایران همکار و همیاری مردم در مراسم ازدواج ، عزاداری و مناسبت های اجتماعی دیگر است که به همدیگر یاری می رسانند و این یاریگری ،  نشان از اعتماد مردم به همدیگر است که در ازدواج ها با کمک کردن در تهیه جهیزیه و اعطای پول به صورت قرض الحسنه، خانواده ها را در این امر مهم کمک کار می شوند. در برخی مناطق ایران دیده شده است در هنگام فوت یکی از اهالی ، همسایگان ، مبالغی تهیه  و در برگزاری مراسم ختم مشارکت می کنند که این یاریگری ها از انسجام ارزشمند اجتماعی در کشور است و باید تقویت شود. (خواجه پور خوئی ، 1381 : 155 )

همکاری و همدلی مردم ایران در زمان هشت سال دفاع مقدس ، مشارکت مردم در بازسازی مناطق جنگ زده ، حضور گسترده در انتخابات ، همین طور کمک رسانی به مردم مناطق زلزله زده ، مشارکت در جشن نیکوکاری ، خیرین مدرسه ساز و…. نشان از وجود انسجام اجتماعی و اعتماد اجتماعی   در  این سرزمین کهن است و جامعه ایران را به یک جامعه مشارکتی تبدیل کرده است و این موارد باید به همدلی بلندمدت تبدیل شود و به زمان خاص محدود نباشد.

 

دسته بندی : داغ ترین ها