وابستگی به مواد مخدر

وابستگی به مواد مخدر

وابستگی به مواد مخدر

شخصی که زندگیش مملو از تقاضاها ی متنوع است، فشار روانی دائمی را تجربه میکند و نه تنها میتواند حالات هیجا نی منفی را به وجود آورد، بلکه میل او برای لذت بردن و عقلایی سازی این که حق دارد در مصرف زیاده روی کند افزایش مییابد. در غیاب فعالیتهای لذت بخش مربوط به مصرف الکل، فرد نوشیدن را فقط به عنوان کسب لذت یا رهایی از درد انتخاب میکند؛ به همین دلیل، افراد معتاد تنها راه مقابله با این حالتهای منفی را مصرف مجدد میدانند. بنابراین، باید به افراد معتاد برای یافتن راههایی جهت مقابله با وسوسه ها و حالتهای خلقی منفی کمک کرد. البته به طور کلی باید در نظر داشت که مصرف مواد مخدر خود به عنوان یکی از عوامل ایجاد اضطراب مطرح است و در نتیجه همین که مصرف کننده اقدام به قطع مصرف بنماید پس از مدتی نشانه های اضطرابی فروکش می کند.
بنابراین باقی ماندن بیمار در فرآیند درمان می تواند باعث بهبود نشانه های بالینی وی گردد. پژوهش ها نشان داده اند عوامل استرس زا به خصوص وقتی که سبک های مقابله و مهار هیجانی ناکارآمد باشند باعث مصرف و وابستگی به مواد مخدر می شوند. به همین دلیل در پژوهش های گوناگون اهمیت آموزش مهارتهای کنترل استرس و هیجان مورد تأکید بوده است و امروزه بخشی از هرگونه روان درمانی مصرف مواد به کنترل اضطراب و پرخاشگری در این بیماران می پردازد (نادری و همکاران،1387).
در زمینه مداخله های درمانی و آموزشی پس از قطع مواد انواع روش های گروهی و فردی مورد استفاده و پژوهش قرار گرفته اند. برخی تحقیقات نشان می دهند که مداخله های شناختی- رفتاری و نیز رفتاری که گروهی انجام می شوند برای درمان افسردگی، درمان و کاهش درد، فوبیا و ترس از مکان های باز، افکار پارانوییدی، رفع کمبود مهارت های اجتماعی و اختلالات روانی، مفید و مؤثرند.
به طور کلی اختلالات وابستگی به مواد مخدر به استثناء وابستگی به الکل غالباً با اختلالات هیجانی و خلقی رابطه دارند. در هر فرد بیمار، سوء مصرف مواد ممکن است زمینه ساز یک دوره از بیماری شده، یا برعکس سوء مصرف ماده ناشی از جانب بیمار به علت خود درمانی باشد(کاپلان و سادوک، ترجمه پورافکاری، 2003).
برخی پژوهش ها نشان دادند که در واقع یکی از دلایل مصرف مواد در افراد کاهش استرس و اضطراب است. همچنین در زمان پرهیز از مصرف یکی از مؤلفه های نشانگان ترک حمله های اضطرابی است (مارلات و دالی ، 2005).
اضطراب، بی قراری و تحریک پذیری حتی در قطع مصرف سیگار نیز به چشم می خورد ) سلیگمن و روزنهان، 2000) و لازمه هر گونه اقدام موفقیت آمیز در قطع مصرف مواد مختلف شناخت موقعیت ها و عوامل ایجاد استرس، اختلال در روابط و تغییرات هیجانی است که گستره ای از محیط های شغلی تا روابط اجتماعی و خانوادگی و سبک زندگی را در بر می گیرد (یوسفی، 1380) در مواردی نیز مشکلات خلقی و هیجانی و در اثر خصوصیات فردی مصرف کننده و یا شدت یا مدت طولانی مصرف باعث می شود مشکلات روانی شدیدتری به وجود بیایند به گونه ای که برخی افراد مستعد به طیف علائم سایکوتیک مبتلا می شوند )سلطان نژاد، 1386).
8-8-2 پیشگیری از عود مواد مخدر
عنصر اساس ی در هر برنامه درمانی پیشگیری از عود است. رویکرد پیشگیری از عود دو محور اساسی را در بر میگیرد. اولین محور بر شناسایی و تحلیل کارکردی موقعیتها ی پرخطرکه به مصرف مواد منجرمیشود و همچنین بر استفاده از آموزش مهارت های سازگاری تمرکز دارد. فراگیری این مهارتها به افراد کمک میکند تا با موقعیتهای پرخطرمقابله کنند. دومین محور پیشگیری از عود عبارت است از افز ایش درک و فهم مراجعان ازالگو ی مصرف مواد، که میتواند نقش مهمی را درجلوگیری از عود ایفا کند. درالگوی پیشگیری از عود به مقابله با عودهایی که اتفاق افتاده و به حداقل رساندن تاثیر منفی آنها تاکید میشود. داشتن چنین دیدگاههایی به مراجعان کمک میکند تا یاد بگیرند که عودها درتداوم بخشیدن به انگیزههای آنان برای رسیدن به اهداف بلندمدت موثراست، از این دیدگاه، بهبودی بیشتر به عنوان یک فرایند یادگیری مد نظر قرارمیگیرد (مارلات، بلوم و پارکز، 2008).
اگر مراجعان در باتلاق منفی بافی نگرشهای ناسالم بیافتند ممکن است از پذیرش این واقعیت که پیشگیری از بازگشت مستلزم سخت کوشی است سر باز زنند، غرق درترحم جویی شوند و نسبت به کندی درمان اظهار بی صبر ی کنند. این شر ایط موجب افسردگی، احساس خستگی مزمن، تنهایی، غمگینی، عصبانیت، احساس شرم و گناه می شود که غالبا زمینه ساز عود هستند ( سورن سن، 2009).
9-8-2 عود و لغزش
لغزش، موضوعی مهم در درمان سومصرف مواد است. لغزش یا بازگشت ناگهانی یا یک باره به مصرف مواد، با فرآیندی که منجر به مصرف مجدد مواد به صورت منظم تر می شود؛ یعنی عود متفاوت است. لغزش لزوما به عود منجر نمی شود. یکی از علل مهم لغزش، ولع یا وسوسه است که همان اشتیاق و نیاز روانی شدید به مصرف ماده مورد نظر است. سابق بر این، به عود به عنوان شکست درمان نگریسته میشد. اکنون روشن شده است که اعتیاد یک بیماری با عودهای مکرر است. بسیاری 8 بار عود را تجربه می کنند (باقری یزدی، از معتادان قبل از ترک مستمر مصرف مواد مخدر شمس علیزاده، عابدین، مستشاری و وزیریان، 1387).
در سالهای اخیر، الگوی مصرف در ایرانیان به میزان زیادی تغییر یافته است و سو مصرف کنندگان مواد به خصوص نسل جوان در پی تجربه ی مواد جدیدی مانند متاآمفتامین، کراک و هرویین هستند. متاآمفتامین که کریستالیزهی آن در کشور با نام شیشه رواج یافته، یکی از موا
دی است که به شدت مورد سومصرف قرار گرفته و 5 درصد کل مصرف کنندگان است (نارنجیها، رافعی و باغستانی، 1385) این ماده به شدت اعتیادآور است و با توجه به تاثیر آن روی سیستم دوپامینرژیک مغز و ایجاد فوری حالت فلاش اوج لذت و متعاقب آن شرطی شدن افراد، شانس لغزش و عود بیشتری را ایجاد می کند.
9-2 درمان
با در نظر گرفتن اینکه وابستگی به مواد یکی از اختلالات روان پزشکی است بحث درمان نیز مطرح می شود. در فرهنگ عامه حاکم در کشور ما چنین نظری قالب نیست اما رویکرد اخیر اجرایی در سالهای اخیر به موضوع اعتیاد از نظرگاه بیماری بوده است و به تدریج تأثیرات خود را در تغییر دیدگاه عمومی خواهد گذاشت با این حال از دوران صفویه تا کنون تفاوت اساسی در این مورد ایجاد نشده است و فعالیت های بیشتری را طلب می کند که می تواند منجر به پیشرفتهای بیشتری نیز بشود.
در حال حاضر موضوع درمان اعتیاد و به ویژه آمفتامین ها به نیروی محرکه ای تبدیل شده است که می تواند مجموعه ی روان شناختی و روان شناسی را تحت تأثیر خود به رشد وا دارد (مکری، 1391) باید توجه داشت در دسترس بودن خدمات و درمانهای متعدد برای اعتیاد باعث کاهش ترس و نگرانی بیماران از شکست شده و در بالا بردن انگیزه ی معتادان جهت مواجهه و درمان تاثیر می گذارد. این نکته سیاست حال حاضر بخش درمان در کشور است. به هر صورت درمان های پیشنهاد شده با توجه به تبیین های صورت گرفته به دو دسته دارویی و غیر دارویی تقسیم می شوند.
10-2 درمان دارویی
تاکنون روش های گوناگونی برای ترک و درمان بیماران معتاد به کار گرفته شده است که به اختصار چگونگی انجام روش ها پرداخته می شود.
1-10-2 روش کم کردن تدریجی
در این روش بیمار معتاد می تواند با یک برنامه ریزی منظم و دقیق و با اراده ی قوی و محکم، روزانه از ماده مخدری که استفاده می نماید کم کند تا آن را در مدت 2 تا 3 هفته به صفر برساند. در این روش بیمار نیاز دارد که زیر نظر روان پزشک معالج از داروهای تجویز شده استفاده نماید. داروهای تجویز شده اغلب داروهایی است که در رشته روان پزشکی به کار برده می شود و موجب می گردد که علایم وابستگی روانی و جسمی بیمار معتاد به آن میزان کاهش یابد که فرد معتاد احساس نیاز به ماده مخدر نداشته باشد. از خصوصیات این روش این است که فرد می تواند به فعالیت های روزمره خود بپردازد.
2-10-2 روش استفاده از داروهای ترک اعتیاد به طور سرپایی
در این روش فرد معتاد توسط پزشک، درمان خود را شروع می نماید و داروهایی برای وی تجویز می شود که شامل داروهای اعصاب و داروهایی است که ماده مخدر نیستند، اما اثراتی شبیه ماده مخدردارند. در این روش به بیمارتوصیه می شود که به هیچ عنوان از ماده مخدر استفاده ننماید. اثرات درمانی داروهای تجویز شده و این که به چه میزان باید تجویز گردد بستگی به نوع ماده مخدر مصرفی و مقدار آن دارد. در این روش اغلب توصیه می گردد که بیمار معتاد به مدت چند روز تا یک هفتته در منزل استراحت نموده و بعد به کارهای روزمره خود بپردازد.
همچنین در این روش از داروهایی استفاده می شود که باعث رفع برخی از علائم ترک می شوند ( مانند کلونیدین، بوپرنورفین) به همراه این داروها از داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد درد غیرمخدر، داروهای ضد تهوع، داروهای خواب آور نیز استفاده می شود. با توجه به اینکه مصرف هر کدام از داروهای ذکر شده فواید و عوارض خاص خود را دارد، نظارت حرفه ای و تخصصی در طول انجام سم زدایی ضروری است.
3-10-2 روش استفاده از داروهای ترک اعتیاد با بستری شدن در بیمارستان
این روش مانند روش دوم است. با این تفاوت که فرد معتاد در بیمارستان بستری می گردد و کلیه امور درمانی با نظارت پزشک معالج انجام می شود. از امتیازات این روش این است که بیمار معتاد از نزدیک مورد مراقبت های لازم پزشکی و پرستاری قرار دارد و چون در بیمارستان بستری است دسترسی او به مواد مخدر بسیار کم و یا غیر ممکن است و اگر گاهی بیمار نیاز به داروهای خاص خوراکی و یا تزریقی داشته باشد، این داروها به راحتی در بیمارستان به وی داده شده و یا تزریق می گردد و لذا هر گونه علایم ناشی از ترک، خواه روانی و یا جسمی، سریع تر درمان می گردد.
4-10-2 روش سم زدایی

 

مدیر

داغ ترین ها

No description. Please update your profile.

~~||~~Comments Are Closed~~||~~