وسایل ارتباط جمعی

دانلود پایان نامه

در جامعه شناسـی “روش زنـدگی”، (Life style) بـه عنوان مجموعه ای از ارزشهای مشترک دیده شده است و زندگی روزمره و رفتارها در زمینه اجتمـاعی خاصـی معنی دار هستند. فعالیت هایی نظیر نوع و میزان ارتباطات اجتماعی افراد، نوع استفاده از فضـا، زمـان، نـوع روابـط خویشــاوندی و خــانوادگی و نظــایر آن در زمنیــه هــای مختلف اجتماعی فرهنگی متفاوت می باشند. در مفهوم “روش زندگی” نوع فعالیت هایی که صورت می گیرند، دلیل انجام آنها و این که فعالیت ها برای آنها چــه معنــی دارنــد، را تشــریح مــیکنــد. روش زنــدگی، روش های مختلف استفاده از مواد، محل هـا و زمـانی کـه آنها صرف می کنند را مشخص میکنـد(پوردیهیمی،1390).
بـه بیـانی دیگـر چگونگی استفاده از فضاها در زنـدگی روزمـره را تعیـین می نماید.آنچــه کــه انســان در زنــدگی روزانــه خــود بــه انجــام می رساند، انتظام بخشیدن به روش استفاده از فضاهاست. در واقع وجود رسم و رسوم زنـدگی، کوششـی اسـت برای حفظ فرهنگی خاص، بنـابراین فعـالیتی نظیـر غـذا پختن باید به عنوان یـک تجلـی فرهنگـی دیـده شـود. در حقیقت حتی وقتی امکانات متعددی وجود داشـته باشـد، کارهــای عــادی و روزمــره توســط ریشــه هــای فرهنگــی هــدایت مــی شــوند، نظیــر گردهمــایی هــای اجتمــاعی و رفتارهای فردی. توجه به این موضوع که انسانها چگونه از فضاهای زندگی در رسوم روزمـره اسـتفاده مـی کننـد، نکتــه ای کلیــدی اســت کــه مــی توانــد معــانی نهفتــه در محــیط هــای زنــدگی آنهــا را روشــن نمایــد(پوردیهیمی،1390).
لارنــس در این باره اظهـار مـی دارد کـه بـه منظــور درک معــانی نهفتــه در طراحــی کاشــانه هــا، بایــد چگــونگی انتظــام رفتارهــا و فعالیــت هــا در محــیط هــای مسکونی که از طریق قانون مندی و قواعد مرسـوم پدیـد می آیند، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند. رسـوم زنـدگی که نقش محوری در این ارتباط ایفا می کنند، می تواننـد در کشف شیوه استفاده از فضاها بسیار سودمند باشند (1995Lawrence,).
در میان برجسته تـرین رسـوم و قواعـد، رعایـت آداب ساخت و ساز، هم از نقطه نظر به نمایش گذاشـتن مقـام اجتمــاعی خــانواده و هــم از نقطــه نظــر رعایــت آداب اجتمــاعی در محــیط هــای مســکونی مــورد توجــه قــرار می گیرد. آداب ساخت و ساز بیشـترین تـأثیر را در روش استفاده از فضاهای عمومی، تعیین محدوده های مالکیـت، نوع جهت گیـری سـاختمان؛ فاصـله آنهـا از یکـدیگر و مهمترین آنها سلسله مراتب دسترسی از طریق توجه بـه شأن و مرتبه حرمت هر بنا در محیط پیچیـده محلـه ای ومحیط کلان شهری، خواهد داشت.تأثیرات متقابل محیط و رفتار، روش استفاده از فضـاها را تعیــین مــی کنــد. روش زنــدگی کــه منــتج از رفتارهــا و سیستم های رفتاری می باشـد، ارزشهـای فرهنگـی را در درون خود به همراه دارد(پوردیهیمی،1390).
معماران و برنامه ریـزان کـه بـا تحلیل های رفتاری نسبتاً آشنایی دارند، بایـد بـه “معنـی” به عنوان محصولی از ادراک محیط نیز توجه نماینـد. زیـرا در بســیاری از مواقــع تصــور نادرســتی از تفــاوت بــین “عملکرد” و” معنی” وجود دارد. “معنـی” فقـط شـرایط مهمی از عملکرد و رفتار نیست، بلکه مهـمتـرین نقـش کیفی و کارامدی “محیط مصنوع” را مطرح میکند، زیـرا شرایط ویژه ای از سیستم های رفتاری، منجر به ویژگی در قرارگاه های رفتاری مـی گـردد و محـیط هـای متفـاوت از یکدیگر به وجود می آیند، که منتج از رابطه بین فرهنـگ و محیط خواهـد بـود. لـذا روش زنـدگی و سیسـتم هـای رفتاری هر دو با هم در تحلیـل محـیط هـا در کنـار هـم حضور دارند. روش زندگی نظیـر کیفیـت هـای محیطـی نتیجـه یـک انتخاب است و در حقیقت یک انتخاب قاعده مند است از بــین گونــه هــای مختلــف کــه واجــد ویژگــی خاصــی می باشد(همان،1390).
با توجه به توضیحاتی که در رابطه ی انسان و روش زندگی آن با محیط مسکونی داده شد می توان به این مهم دست یافت که مسکن به این محدود نمی گرد که سرپناه و حافظ انسان در برابر شرایط نامساعد جوی و گزند حیوانات و احتمالا آسیب همنوعانش باشد . و یا قیمت کم و یا مناسبی داشته باشد ، و یا این که تامین آن برای هر کس مقدور باشد . همه اینها لازمند ، لکن کافی نبوده و همه مسائلی نیستند که در تعریف مسکن باید به آن ها توجه شود . یکی از نکات ضروری و بسیار مهم آن است که مسکن باید محل و فضایی فراهم آورنده آرامش ، آسایش و سکینه برای ساکن خویش باشد .
مسکن نه تنها باید شرایطی را داشته باشد تا خانوار ها از نظر اقتصادی توان تهیه آن را داشته باشند ، باید شرایطی را داشته باشد که بتواند به عنوان محل امن ، سکنی و آرامش انسان عمل نماید . اگر برخی عوامل مرتبط با مسکن مثل الگوی ساخت و نوع مصالح ( و حتی زمین ) ثابت و به عنوان ارزش فرض شوند و مدها بر آن حاکم باشند ، و از سویی میزان بودجه در اختیار برای تهیه باشند ، و از سویی میزان بودجه در اختیار برای تهیه مسکن نیز ثابت باشد ناچار دائما از ویژگی های کیفی و وسعت آن کاسته شده ، عنوان خانه ارزان قیمت و مسکن اقشار کم در آمد و امثال آن را به خود می گیرد . در حالی که اگر برای مسکن به صورت عام شرایط ، ویژگی ها و خصوصیاتی تدوین شود ، می توان بسته به زمان و مکان و شرایط ، تصمیم صحیح و مناسب را در طراحی و ساخت مسکن با کیفیت مطلوب برای زندگی اتخاذ نمود(نقی زاده،1379) .
همچنین کیفیت ها که مهم ترین ارزش هاى مورد نظر ساکنان در یک محیط مى باشند، یک مفهوم کلى است و نمى توان آن را به سادگى در طراحى مسکن براى زندگى ها تجویز نمود. زیرا کیفیت ها با موضوعات بسیارى مانند: روش زندگى مردم گونه هاى مختلف مسکن، نحوه آرایش متفاوت واحدها درمجموعه ها، نحوه عمل و مزیت هر یک از گونه ها و آرایش ها، یا نحوه تامین کیفیت ها در طراحى و در فرهنگ هاى مختلف ، بر نحوه رفتار انسان، تعامل او با محیط، تاثیر مى گذارند (پور دیهیمی، 1391).
بنابر این در این بخش ویژگی های کیفی مسکن به اجمال مورد بررسی قرار خواهند گرفت . در این خصوص نقی زاده (1379) در مقاله تحت عنوان”ویژگی های کیفی مسکن مطلوب(مبانی طراحی و روش تحصیل آن) “، این ویژگی را مورد بررسی قرار می دهد. این ویژگی های مورد نظر عمدتاً مشتمل بر اموری است که به عنوان ویژگی خانه و مکان زندگی در تعالیم اسلامی معرّفی شده اند و یا به نحوی بر تجلّی و ارتقای کیفیاتی که برای حیات انسان ، تأثیر مثبت دارند.
2-4-ویژگی های کیفی مسکن مطلوب
یکی از نکات ضروری و بسیار مهم آن است که مسکن باید محل و فضایی فراهم آورنده آرامش ، آسایش و سکینه برای ساکن خویش باشد . مسکن نه تنها باید شرایطی را داشته باشد تا خانوار ها از نظر اقتصادی توان تهیه آن را داشته باشند ، باید شرایطی را داشته باشد که بتواند به عنوان محل امن ، سکنی و ارامش انسان عمل نماید . برای مسکن و عوامل مربوط به مقوله سکونت دو دسته ویژگی اصلی را می توان مطرح کرد : دسته اول مشتمل بر ویژگی های اثباتی که مرئی داشتن آن توصیه می شود و دسته دوم ویژگی های سلبی هستند که حذف و یا عدم اجازه به ظهورشان ضرورت دارد . لازم به ذکر است که هر دوی این ویژگی های اثباتی و سلبی نیز به نوبه خود مشتمل بر مقولاتی جزیی تر هستند که از جمله آنها عبارتند از : صفات مسکن ( مثل امنیت و ایمنی ، خصوصیت ، آرامش و امثال آن ، امکانات مسکن ( از قبیل امکان ارتباط انسان با طبیعت ، امکان مرتفع شدن نیازهای انسانی ، و امکان دسترسی به منابع تامین کننده نیازها ) و انتظارات از مسکن یا تاثیر مسکن بر مقولات اجتماعی ( مانند ترجیح هویت جمعی به هویت فردی ، احترام به حقوق دیگران ، کمک به وحدت جامعه و امثال آن ) به شمار می رود(نقی زاده، 1379) .
2-4-1- توجه به انسان :
همان طور که گفته شد توجه به انسان مهمترین موضوعی که در ارتباط با مسکن باید مورد توجه قرار گیرد ، انسان است . به نظر می رسد آنچه که در وهله اول اهمیت دارد ، تأمین توأمان نیاز های مادی (پاسخ به کالبد)، نیاز های روانی (پاسخ به نفس ) و نیازهای روحی و معنوی (پاسخ به روح )انسان است . در حالی که تمرکز اصلی بسیاری تفکرات و الگوهای زیست معاصر بر جنبه های مادی حیات انسان است(همان، 1379).
مسکن می تواند در عین حالی که زیاده از حد متکبرانه ، خود نمایانه ،چشم پرکن و متمرکز بر پاسخگویی به نیازهای مادی که غالباً نیز راه افراط می پویند ،نباشد به نیازهای مادی و معنوی انسان در حد مطلوب پاسخ دهد . با این حال این وظیفۀبرنامه ریزان و طراحان است که پاسخگویی به جنبه های مختلف را هماهنگ و همراه نموده، جامعه را از تمرکز صرف بر جنبه های مادی حیات بر حذر نموده ، بالعکس مردم را به توجه توأم جنبه های مختلف حیات خویش ترغیب و هدایت نمایند (همان، 1379).
2-4-2- امنیت و ایمنی :
ویژگیهای معماری مسکن مطلوب باید به گونه ای باشد که درجات مختلف امنیت را برای ساکنین فراهم آورد . این امنیت اعم از امنیت در مقابل بلایا وسوانح طبیعی و غیر طبیعی ، امنیت در برابر تجاوز سایر آحاد جامعه ، امنیت در برابراثرات ناشی از فعالیتهای انسانی و سایر جنبه های امنیت به شمار می رود . در جهت تأمین امنیت ، منظور داشتن عوامل زیر توصیه می شوند : مکانیابی مناسب مسکن نسبت به سایر عملکردهای شهری ، انتخاب مصالح مناسب که الزاماً مصالح گران قیمت نیستند ،اتخاذ روشهای مناسب ساخت ، پیش بینی تمهیدات لازم برای تقلیل خسارت به هنگام وقوع سانحه و مکانیابی مناسب مسکن در ارتباط با عملکردهای مولد انواع آلاینده ها به ویژه آلودگی هوا و آلودگی صوتی(نقی زاده، 1379).
2-4-3-محرمیت :
مصون بودن فضاهای داخلی مسکن از دید بیگانگان موردی است که آسایش خانواده سخت به آن وابسته است . در واقع ، مسکن به عنوان محل امن و آرامش خانواده باید به گونۀ مناسب از مشرف قرار گرفتن در امان بماند . مورد دیگری که در این رابطه مطرح است ، ارتباطات صحیح فضاهای داخلی است به گونه ای که اولاً غریبه ها بر فضاهای داخلی تسلط نداشته باشند و ثانیاً قلمرو اعضای خانواده ( والدین و فرزندان دختر وپسر ) نیز به طریق مناسب از یگدیگر تفکیک شوند(همان، 1379).
بنابراین محرمیت مورد نظر برای مسکن مطلوب عبارت از مصون بودن فضای داخل مسکن از دید بیگانگان است . برای مثال مکانهایی از مسکن مثل حیاط یا محل اجتماع خانواده و فعالیتهای فردی باید از دید ودسترسی بیگانه در امان باشد . در حالی که اطاق های فردی ( مثل اطاق خاص والدین ) باید از دید سایر اعضاء خانواده نیز به دور باشد(همان، 1379). .
2-4-4- آرامش
آرامش اعضاء خانواده کیفیت مهمی است که توجه به آن ضرورت بنیادین مسکن مطلوب است . انسان از جهات بسیاری به آرامش نیازمند است که این جهات ، ناشی ازقلمروهای مختلف حیات انسانی است . انسان برای عبادت نیازمند مکانی آرام است تا حضورقلب لازم برایش فراهم گردد . همچنین یکی از لوازم اصلی تفکر به عنوان فعالیت توصیه شده در فرهنگ اسلامی ، وجود فضایی آرام است . مطالعه و کسب دانش و بهره گیری ازوسایل ارتباط جمعی نیازمند آرامش است . فراهم آمدن امکان گفتگوهای خانوادگی و تحکیم مبانی آن به وجود آرامش بستگی تام دارد . علاوه بر آن برای انجام بسیاری ازفعالیتهای فردی و جمعی دیگر از جمله استراحت و تماسهای رو در رو با اقوام و دوستانو همسایگان ، وجود محیطی آرام ضرورت دارد . ایجاد محیطی آرام در مسکن نیز به عواملی همچون مکانیابی مسکن نسبت به سایر عملکردها ، مصالح مصرفی ، سلسله مراتب بین درون وبرون و … بستگی تام دارد (همان، 1379).
2-4-5- خلوت :
خلوت مسکن از ویژگی هایی است که به همراه سایر موارد فوق الاشاره ازضروریات یک محیط مناسب برای زیست انسان به شمار می رود . اگر ارتباط انسان با جهان هستی را به روابط چهارگانۀ ارتباط با محیطهای طبیعی و مصنوع و جامعه و « خویشتن » تقسیم کنیم (صدر، 1359)، وجود خلوت در محیط زندگی ، یکی از مهمترین ویژگیهای کیفی محیط است که می تواند به ایجاد زمینۀ مناسب ” رابطۀ انسان با خویش ” بیانجامد . علاوه بر آن ،آسایش خانواده و فراهم آمدن امکان ارتباط مناسب اعضای آن با یگدیگر و حتی با سایرنزدیکان ، نیازمند خلوت مسکن است . بنابراین می توان خلوت را ویژگی خاصی از مسکن دانست که به تناسب نیاز فرد یا افراد و همچنین در رابطه با هر فعالیتی ، معنای خاص خود را خواهد داشت . برای مثال خلوت مورد نیاز برای عبادت با خلوت مورد نیاز برای برپایی محافل دوستانه و خانوادگی و یا مطالعه متفاوت خواهند بود(نقی زاده، 1379) .
2-4-6-امکان ارتباط با طبیعت :
یکی ازارتباطات انسان با عالم وجود ، ارتباط انسان با طبیعت است . فراهم بودن این ارتباط که کثرت تأکید بر لزوم آن در تعالیم اسلامی و فرهنگ ایرانی ما را از ذکر جزییات آن بی نیاز می نماید(جعفری،1362) ، امر مهمی است که می تواند به عنوان یکی از معیارهای مسکن مطلوب مطرح شود . علاوه بر نیاز انسان به تماس با طبیعت ، هماهنگی محیط مصنوع و از جمله عمارت و مسکن ( به عنوان مهمترین و بیشترین اثر معماری مستحدثه توسط انسان در زمین ) با طبیعت ( محیط ، عناصر ، سیما و مناظر ، مصالح ، زیبایی های طبیعی ) ضرورتی انکارناپذیر است. بنابراین انسان از جنبه های مادی و معنوی متفاوتی به طبیعت وعناصر طبیعی و برخورداری از تماس مداوم با آنها نیازمند است . در این مقوله توجه به چند نکته اهمیت دارد : اولاً اینکه این تماس باید در یک سلسله مراتب منطقی از واحدمسکونی از کوچه ، خیابان ، محله ، شهر و حتی خارج شهر ( طبیعت بکر ) برقرار باشد . ثانیاً عناصر طبیعی بسته به ارزشی که در برآورده نمودن نیازهای معنوی و روانی انسان با توجه به معانی نمادینشان دارند شناسایی و دسته بندی و به مردم معرفی شوند وامکان تماس با آنها برقرار گردد . ثالثاً به نقش عناصر طبیعی در جهت پاسخگویی به نیازهای معنوی انسان نیز توجه شده ، این نقش مهم به مردم معرفی می شود . علاوه برآن ملحوط داشتن شرایط اقلیمی و محیطی در طراحی مسکن نقشی بسیار مهم ایفا می نماید ونکتۀ مهم در این مقوله آن است که ابنیه به گونه ای طراحی شوند تا نیاز به تنظیم کننده های مصنوعی شرایط محیطی به حداقل ممکن کاهش یابد . در این صورت است که نه تنها در بلند مدت فواید زیست محیطی و حتی صرفه های اقتصادی فراوانی برای جامعه خواهد داشت ، در جهت خود کفایی و هویت ملی نیز عمل خواهد کرد . نکتۀ بعدی در ارتباط با بهره گیری از طبیعت عبارت از شناسایی قوانین حاکم بر طبیعت و استفاده از آنها درطراحی و برنامه ریزی محیط مصنوع و از جمله مسکن است . این موضوع به وظیفۀ مهم انسان به عنوان خلیفه الله رجوع داده می شود که در جهت حفظ امانت الهی باید اصول حاکم براعمالش را اصولی قرار دهد که در افعال و خلقت الهی مشاهده می شوند (همان، 1379).
2-4-7- میانه روی :

مطلب مشابه :  آشنایی با مهارتهای خودآگاهی و حل مساله، نظریه عقلانی – هیجانی الیس، تعریف اصطلاحات و واژه گان