شورای همکاری خلیج فارس

دانلود پایان نامه

د.
در واقع دیدگاه منفی و ترسی که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نسبت به ایران دارند ناشی از ایدهی صدور انقلاب میباشد که بیانگر صدور انقلاب اسلامی به کشورهای عربی و از جمله کشورهای شورای همکاری خلیج فارس میباشد که زنگ خطری بود برای حاکمان مستبد منطقهی خلیج فارس که همانطور که ذکر شد تحریکات قدرتهای خارجی به این ذهنیت کمک میکرد و این ایده به تسهیل معنای ایران هراسی کمک کرد و باعث شد که این کشورها از این بُعد به ایران نگاه کنند و دچار ترس نسبت به ایران شوند و در نتیجه روابط سیاسی و اقتصادی خود با ایران را به حداقل برسانند.
در مورد پروژهی شیعههراسی نیز میتوان اشاره کرد که عوامل سیاسی، فرهنگی و ژئوپلتیکی زمینهها و عوامل آن میباشند. تعارضات بین شیعیان و سنیهای منطقه بعد از تحولات 2010 همچنین موجب ظهور گروههای رادیکال در منطقه شده و روابط سیاسی را دستخوش تغییر کرده و باعث ایجاد تعارضات سیاسی شده و در این بین طبیعتاً روابط ایران با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز دچار تعارض شده و باعث واگرایی بین ایران و برخی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس گردیده است.
عاملی که باعث تیره شدن روابط ایران و برخی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس شده است، ترس از قدرتیابی ایران در منطقه است. زیرا روند تحولات در منطقه نشان میدهد که ایران در صدد است به یک قدرت برتر منطقهای تبدیل شود( ملک محمدی و داوودی، 1391: 234-233).
اما در واقع عامل مهمی که باعث شد ایران درگیر تحولات منطقه بشود و این موضوع بر روابطش با برخی از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تأثیر بگذارد؛ مسئلهی سوریه( که متحد استراتژیک ایران در منطقه است) و تغییر موضعگیری ایران در تحولات سوریه نسبت به تحولات سایر کشورهای درگیر منازعه بود. بیشترین واگرایی حاصل تحولات در منطقهی خلیج فارس بین ایران و عربستان می باشد و از آنجا که عربستان به عنوان پدرخوانده و بزرگتر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس محسوب میشود روابط پنج کشور دیگر عضو شورای همکاری خلیج فارس را نیز تا حدودی تحت تأثیر قرار میدهد. هر دو قدرت ایران( به دلیل موقعیت منطقهای خوب) و عربستان( به دلیل بزرگتر و یا پدر خوانده کشورهای شورای همکاری خلیج فارس)، به دنبال جایگاه اساسی و تأثیر گذار در منطقه هستند از همین رو عربستان سعی دارد به یارگیری منطقهای بپردازد و تلاش میکند اختلافات مذهبی را پر رنگ جلوه دهد و ایران را به دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر متهم کند.
1-2- پیشینه(ادبیات) تحقیق
به دلیل اینکه تحولات منطقه خاورمیانه و خلیج فارس اخیراً اتفاق افتاده و از طرفی این تحولات هنوز ادامه دارد و پیامدها و دامنه و تأثیر آن بر دیگر کشورها هنوز مشاهده میشود، تا کنون پژوهش گسترده و کاملی در این رابطه صورت نگرفته است و کتاب جامع زیادی در این مورد نگاشته نشده و بیشتر در مقالات و سایتهای اینترنتی مطلب هایی در دسترس است. از طرفی به دلیل نامگذاریهای متفاوتی که به تحولات اخیر دادهاند هر کدام از منابع نگاشته شده از دیدگاه جداگانهای به بررسی تحولات منطقه خاورمیانه پرداختهاند. در این پژوهش سعی میشود با دیدگاه کلی این تحولات و تأثیرشان بر روابط بین ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بررسی شود. از جمله منابعی که در این پژوهش استفاده شده:
امیرعبدالهیان،حسین(1390) در مقالهای با عنوان «ناکامی طرح خاورمیانه بزرگ و خیزش بیداری اسلامی در جهان عرب: مطالعه موردی بحرین)»، ابتدا به مناسب بودن نظریه سازه انگاری برای ارائه مطالب پرداخته شده و سپس طرح خاورمیانه بزرگ و ناکامی که به دلیل هویت دینی منطقه به دنبال داشته را بررسی کردهاند. سپس به ریشهیابی، جریانشناسی و آینده پژوهی جریان بیداری اسلامی میپردازند و در آخر به مطالعه کشور بحرین به صورت موردی پرداختهاند. پژوهش حاضر در مقایسه با این مقاله، علاوه بر ریشهیابی و بیان مسأله بیداری اسلامی، به تحولات خاورمیانه به طور کل و همچنین روند تحولات در تمامی کشورهای دستخوش تحول پرداخته است.
مصلی نژاد، عباس(1391) در اثر خود با عنوان «پیامدهای بی ثباتی امنیتی بر موازنه قدرت در خاورمیانه»، تحولات اخیر خاورمیانه را محور تغییر موازنه قدرت منطقهای و عامل دگرگونی در حوزهی امنیت به حساب میآورد و به تلاش کشورهای عربستان، ترکیه و اسرائیل به عنوان رقبای ژئوپلتیکی ایران در منطقه که در صدد تغییر موازنه قوای منطقهای علیه جمهوری اسلامی ایران هستند میپردازد و به رهیافت موازنهگرایی منطقهای پرداخته شده است. در پژوهش حاضر بر فرآیند امنیتی شدن منطقهی خاورمیانه به طور کلی و عوامل مؤثر برآن به طور مفصل پرداخته شده است.
ثاقب، حسن و گرشاسبی، علیرضا(1389) در مقالهای با عنوان «چشم انداز منافع تجاری ایجاد منطقه تجارت آزاد با شورای همکاری خلیج فارس برای ایران»، انگیزهها و عوامل مشترکی که بین ایران و کشورهای خلیج فارس برای همکاری وجود دارد بررسی میشود و سپس به آثار ایجاد منطقه تجارت آزاد (FTA) بین ایران و شورای همکاری خلیج فارس میپردازد. در این پژوهش سعی شده تا ثابت شود که عوامل سیاسی و تحولات منطقهای حتی در کشورهای دیگر منطقه بر روابط تجاری ایران و برخی از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تأثیر دارد.
نقیب زاده، احمد(1379) در مقالهای با عنوان «شیعه و منازعات سیاسی در خاورمیانه»، به نقش تعیین کننده شیعیان پرداخته و در مورد مذهب شیعه توضیح داده است. در پژوهش حاضر نیز به نقش شیعیان و همچنین ظهور پدیدههایی چون شیعههراسی و.. پرداخته شده است.
کرونین، استفان و ماسالا، نور(2011) در مقالهای با عنوان« جمهوری اسلامی ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس: انقلاب به سیاست واقعگرایانه»، به این موضوع می پردازد که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به دلیل نگرانی که در مورد فعالیتهای هستهای ایران داشتند در راستای طرح تحریمها علیه ایران با ایالات متحده همگام شدند. و در مورد روابط ایران و بحرین و همچنین در مورد روابط تجاری ایران و امارات توضیح داده است. در این پژوهش علاوه بر اینکه تمامی این عوامل مورد بررسی قرار میگیرد، تأثیر آنها بر روابط ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز بررسی میشود(Cronin، Stephanie and Masalla، Nur ،2011).
حبیبی، نادر(2010) در مقالهای تحت عنوان«تأثیر تحریمها بر روی روابط ایران و شورای همکاری خلیج فارس» به بررسی تحریمهای سازمان ملل بر علیه ایران که به دلیل آغاز برنامهی هستهای ایران و غنیسازی اورانیوم در ایران شروع شد میپردازد و اینکه ایران سعی دارد اثبات کند که از برنامهی هستهای فقط در راه مقاصد صلحآمیز استفاده میکند. اما ایالات متحده در پی این است که با استفاده از تحریم علیه ایران، این کشور را به انزوا بکشاند و نمونهی این مورد را امارات متحدهی عربی میداند که سطح روابط تجاری و اقتصادیاش با ایران نسبتاً بالاست. از طرف دیگر کشورهای خلیج فارس نیز به دلیل ترس از قدرت یافتن ایران و استفاده آن از سلاح های هستهای، به سمت ایالات متحده گرایش پیدا کردهاند و این موجب تضعیف روابط اقتصادی ایران و شورای همکاری شده است. تفاوت پژوهش حاضر و این مقاله در این است که علاوه بر برنامه هستهای ایران و عامل تحریمها که باعث واگرایی ایران و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس شده است به تأثیری که تحولات داخلی کشورهای خاورمیانه بر روی روابط ایران با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس داشته نیز پرداخته شده است (2010، habibi).
صالحی، حمید(1391) در مقالهای با عنوان« بیداری اسلامی و تکوین نظم نوین منطقهای در خاورمیانه» به بررسی تحولات بیداری اسلامی و تأثیری که این تحولات بر نظم نوین منطقهای در منطقهی عربی دارند میپردازد و سه سناریوی محتمل در نظم نوین منطقهای را که شامل: نظم اسلامگرایی انقلابی، نظم اسلامگرایی سلفی و نظم اسلامگرایی اخوانی را مطرح و در مورد هر کدام مطالبی را ارائه میکند. در پژوهش حاضر به تحولات دیگری که در منطقهی خاورمیانه روی داده در کنار تحولات بیداری اسلامی پرداخته شده است و تأثیر این تحولات در روابط ایران و شورای همکاری خلیج فارس بررسی شده است.
منتظری، بهرام(1388) در مقالهای با عنوان« تحولات جدید خاورمیانه: چالشهای درون ساختاری و فرآیندهای امنیتی خاورمیانه» نیروی محرک سیاسی در خاورمیانه را اسلامگرایی و نظامیگری معرفی میکند. که نظامیگری ویژگی مشخص کشورهای خاورمیانه و اسلامگرایی به عنوان نیروی محرک سیاسی و موجب تغییرات سیاسی و امنیتی در منطقه تلقی میشود. کشورهای غربی در این بین سعی دارند برای مقابله با هر گونه مقاومت سیاسی و ایدئولوژیک اسلامگرایان، به جدال سیاسی علیه فضای امنیتی موجود در منطقه اقدام کنند. در این پژوهش سعی بر آن است که علاوه بر مداخلات غرب در منطقه که باعث ایجاد اختلال و فرآیند امنیتی شدن منطقه میشود به عوامل دیگر که باعث ایجاد نظامی گری و تشدید امنیتی شدن در منطقه میشود پرداخته شود.
1-3- اهداف پژوهش
با توجه به اهمیت جایگاه ایران در منطقهی خلیج فارس و تأثیری که رابطهی ایران با کشورهای این منطقه بر جایگاه ایران دارد و همچنین نقش فعالی که ایران برای خود در منطقه متصور است، ضرورت روشن شدن رابطه ایران با کشورهای این منطقه احساس میشود و امروزه با توجه به تأثیری که تحولات اخیر منطقهی خاورمیانه بر روابط بین ایران و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس گذاشته است، بررسی این تحولات علاوه بر شناختن روابط کنونی ایران و کشورهای عضو شورا حتی میتواند به پیش بینی روابط آیندهی این کشورها با ایران بپردازد. از طرف دیگر در پی این تحولات برخی منافع ایران در منطقه نیز دچار تهدید شده مانند تحولاتی که در سوریه اتفاق افتاده که هدف، ضربه زدن به منافع ایران در منطقه بوده است و همچنین پروژههایی که در این بین مطرح و دامن زده شده مانند ایران هراسی، شیعههراسی و.. ضرورت دفاع از جایگاه و اقدامات ایران را ضروری میسازد. هدف این تحقیق بررسی این روابط و دفاع از جایگاه و اقدامات ایران در منطقه میباشد.
1-4- سؤال اصلی پژوهش
تحولات منطقهای 2014-2010 چه تأثیری بر روابط سیاسی- اقتصادی ایران با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس گذاشته است؟
1-5- فرضیه اصلی پژوهش
تحولات منطقهای 2014-2010 از طریق تشدید امنیتی شدن منطقه، موجب تشدید واگرایی روابط جمهوری اسلامی ایران با برخی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در حوزههای سیاسی و اقتصادی شده است.
1-6- متغیرهای پژوهش

مطلب مشابه :  عوامل زمینه ساز افسردگی بر طبق نظریه امید، تشخیص افسردگی بر مبنای نظریه امید، نشانه های افسردگی