سازمان همکاری اقتصادی

دانلود پایان نامه

….81
جدول 4-9- 10……………………………………………………………………………………………………….81
جدول 4 – 10: متوسط هزینه سرانه کل خانوارهای شهری در دهک های هزینه ای (تومان) .82
جدول 4 – 11: محاسبه کشش درآمدی و کشش قیمتی برق برای دهک های مختلف مخارجی کشور (1386-1391) ………………………………………………………………………………………………83
جدول 4 – 12: محاسبه CV و EV ناشی از افزایش قیمت برق برای دهک های مختلف مخارجی کشور (1386-1391) ریال………………………………………………………………………………………..84
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1 تعریف مسئله و بیان سؤال های اصلی تحقیق
به طور سنتی سیاست های اقتصادی در ایران بر مبنای دسترسی آسان به انرژی در قیمت های بسیار پایین برای تأمین مالی برنامه های توسعه اقتصادی کشور بنا گردیده است(فرزانگان، مارک وادت؛2009) ،که این عامل منجر به استفاده بیش از اندازه از انرژی گردیده است. همانطور که نمودار شماره یک نشان می دهد، میزان مصرف داخلی انرژی در ایران در مقایسه با استاندارهای بین المللی بسیار بالا می باشد و نهایتاً رشد تقاضای انرژی بسیار فراتر از نرخ رشد درآمد سرانه در اکثر کشورهای با درآمد پایین و یا درآمد بالا می باشد.
نمودار 1: رشد مصرف انرژی توسط خانوارها و بخشهای منتخب در سال های 1995 تا 2006
ماخذ:اصلاح قیمت های حاملهای انرژی در جمهوری اسلامی ایران. مترجم: حسنزاده،علی ( به نقل از برآورد صندوق بین المللی پول و اتحادیه اروپا)
مصرف انرژی بر حسب رشد درآمد سرانه از رشد متوسطی )حدود چهار درصد در سال( برای سال های 1978 2002 ) برخوردار بوده است )یعنی چهار برابر سریع تر از میزان آن در کشورهای با درآمد بالا و پایین). در دوره زمانی (2002-2003) میزان مصرف نفت در ایران (5/1 میلیون بشکه در روز) مشابه میزان مصرف نفت در کشور اسپانیا می باشد، با این تفاوت که در آن دوره تولید ناخالص داخلی اسپانیا شش برابر ایران بوده است.
از طرفی بهای ارزان انرژی منجر به تشویق به استفاده ناکارا و زیاد از منابع انرژی بر و همچنین مصرف مازاد درآمد انرژی گردیده است.( ماریاما و اکلمن،به نقل از حسن زاده؛ 2009). میزان مصرف انرژی در تولید الکتریسیته در ایران، بیشتر از متوسط کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه ((OECD می باشد.
بهای ارزان قیمت انرژی به طور بسیار نامناسبی منافع خود را به گروه های ثروتمند می رساند و آثار مخربی را بر محیط زیست وارد می نماید. خانوارهای ثروتمند که استطاعت داشتن واحدهای مسکونی بزرگ تر را دارند و از وسایل انرژی بر و اتومبیل های بزرگ تر بهره مند می باشند، به طور نامناسبی از ثروت سوخت های فسیلی )هیدروکربن) سود می برند.
با توجه به موارد بالا افزایش قیمت های حامل انرژی در اقتصاد ایران امری اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. اما نکته ای که در اینجا بسیار مهم است و دولت مردان باید بیش از هر موضوعی بدان توجه داشته باشند این حقیقت است که تمام سیاست های اقتصادی دولت می تواند به نوعی بر رفاه خانوارهای اقتصادی تأثیرگذار باشد. وضع مالیات، پرداخت یارانه، اصلاحات آموزشی، برنامه های بهداشتی، مقررات زیست محیطی، دگرگونی در نظام تأمین اجتماعی، هدفمند کردن یارانه ها و آزادسازی تجاری همگی سیاست هایی هستند که از راه های گوناگون بر رفاه اقتصادی تأثیرگذار می باشند.
بی تردید تغییرات قیمتی را باید از مهم ترین عواملی که به عنوان مکانیزم انتقال سیاست های دولت بر رفاه اقتصادی عمل می کند، دانست. با تغییر در قیمت ها ، ترجیحات مصرف کنندگان تغییر کرده و تخصیص منابع متحول می شود. بنابراین دولت ها همواره در اعمال این گونه سیاست گذاری ها باید به این امر توجه کنند که این سیاست گذاری ها و تعدیلات قیمت چگونه بر رفاه افراد تأثیر می گذارند. حال با توجه به اینکه بیش تر سیاست های دولت از طریق مکانیزم تغییر قیمت های نسبی انجام می پذیرد(فلاحی، 1392)، لذا لازم است اثرات این تغییرات قیمت بر رفاه اقتصادی مورد سنجش قرار گیرد.
در هر حال باید توجه داشت در هر جامعه و اقتصاد برای شکل گیری شکوفایی اقتصادی، سرمایه گذاری، برنامه ریزی و هر فعالیت اجتماعی دیگر به حداقل زمینه مطمئن و آرام نیاز است، که ایجاد این گونه امنیت ها بدون ایجاد یک سطح نسبی رفاه در سطح جامعه امری نسبتاً غیرممکن به نظر می رسد. بدین ترتیب باید اذعان نمود، رفاه عملاً در زمره اهداف و ارزش های اصولی و لازمه هر جامعه ای قرار دارد. پس می توان گفت که احساس رفاه علاوه بر اینکه یک نیاز برای انسان ها است، عامل بسیار مهمی در پیشرفت و توسعه ی هر کشور است.
از طرفی باید توجه نمود رفاه و بهزیستی (به معنای بهتر زیستن ) تنها به اقشار آسیب پذیر و یا گروه خاصی از افراد جامعه محدود نمی شود، بلکه ابعاد بسیار گسترده تری را در بر می گیرد. همان طور که در تعریف سازمان بهداشت جهانی به سلامت از جنبه مثبت آن تأکید شده است و فردی واجد سلامت شناخته می شود که به لحاظ زیستی، روانی و اجتماعی از شرایط معینی برخوردار باشد، همین شرایط در شکل گسترده تر در مورد رفاه افراد نیز صدق می کند. به نوعی می توان گفت مباحث مربوط به رفاه از جمله سلسله مباحثی است که کل جامعه را در بر می گیرد. اما موضوعی که باید بدان توجه نمود این است که، سیاست های اعمال شده در یک سیستم نمی تواند اثرات یکسانی بر گروه های مختلف موجود در آن جامعه داشته باشند؛ ممکن است گروهی منفعت و گروه های دیگری بر اثر اعمال این سیاست ها دچار خسران شوند، اما آنچه که مهم است این است که بدانیم، که آیا آثار یک تغییر بر روی افراد جامعه که در نتیجه آن بعضی منفعت کسب می کنند و بعضی دیگر دچار خسران می شوند، مطلوب است یا خیر؟
حال با توجه به مطالب فوق، این مطالعه بررسی اثرات رفاهی افزایش قیمت برق در سطح جامعه را با توجه به اثرات رفاهی در دهک های مختلف درآمدی (هزینه ای) انجام می دهد، وسعی در پاسخگویی به سؤالات زیر را خواهد داشت:
1-2 سؤال های اصلی تحقیق
سؤال اول: آیا افزایش قیمت برق بر مصرف برق در بخش خانگی شهری اقتصاد ایران موثر می باشد؟
سؤال دوم: آیا اثرگذاری افزایش قیمت برق بر رفاه دهک های مختلف درآمدی شهری در کشور یکسان می باشد؟
1-3 ضرورت انجام تحقیق
مفهوم رفاه در طول سال های اخیر به صورت جدی مورد علاقه جامعه شناسان، اقتصاددانان و سایر رشته های مرتبط با توسعه قرار گرفته است .در واقع از دهه 1980 به بعد در تعریف رفاه اجتماعی تغییر و تحول بسیاری پدید آمده است .( هزارجریبی، صفری شالی؛ 1390 ) متون مرتبط با جامعه شناسی و اقتصاد نشان می دهد که رفاه و بهزیستی (به معنای بهتر زیستن ) تنها به اقشارآسیب پذیر و یا گروه خاصی از افراد جامعه محدود نمی شود، بلکه ابعاد گسترده تری پیدا کرده است. همان طور که در تعریف سازمان بهداشت جهانی به سلامت از جنبه مثبت آن تأکید شده است و فردی واجد سلامت شناخته می شود که به لحاظ زیستی، روانی و اجتماعی از شرایط معینی برخوردار باشد، همین شرایط در شکل گسترده تر در مورد رفاه افراد نیز صدق می کند .
بنابراین، رفاه اجتماعی در هر جامعه از اساسی ترین نیازهای اجتماعی است که افراد جامعه باید از آن برخور دار باشند. رفاه باعث خلق امنیت، احساس آرامش و اطمینان همه جانبه نسبت به حال و آینده است. بنابراین تأمین رفاه شهروندان را باید یکی از مهمترین وظایف دولت ها دانست.

مطلب مشابه :  تجزیه وتحلیل آماری