اعلامیه جهانی حقوق بشر

گزارشگر ویژه سازمان ملل هم اعلام کرد ادعاهایی را مبنی بر بدرفتاری و مجازات های بدنی در نهادهای بازداشت و زندان ها دریافت کرده است.به طور مثال استفاده از جریان برق سال ها وسیله مورد علاقه شکنجه گران بوده و هنوز هم انواع قدیمی آن نظیر وصل کردن سیم برق به بدن متهم در بعضی کشورها معمول است.اخیرا سازمان های حقوق بشر متوجه شده اند که شکنجه گران از انواعی از ابزار برقی که با تکنولوژی پیشرفته ای ساخته شده اند، استفاده می کنند.در یک مورد مأموران امنیتی در زندان یک باتوم سیاه رنگ کوتاه الکتریکی را زیر حلقوم فرد متهم قرار دادند و آنقدر فشردند که او از شدت درد نقش زمین شد و وقتی به هوش آمد خود را غرق در خون دید.
برایان وود که از سوی سازمان عفو بین الملل مأمور تحقیق در این زمینه هاست، می گوید:
«به نظر می رسد که شکنجه گران متوجه شده اند، سلاح های بی حس کننده و ابزار الکتریکی شکنجه برای اهداف اهریمنی آن ها بسیار مناسب اند زیرا هم استفاده از آن ها آسان است و هم ردیابی این ابزار و استفاده کنندگان از آن کاری است مشکل».
یکی از مراکزی که می تواند نقش حمایتی نسبت به آسیب دیدگان شکنجه داشته باشد، «مرکز قربانیان شکنجه» است که به منظور التیام بخشیدن به صدماتی که در اثر شکنجه به افراد به ویژه متهمین و همچنین آسیب دیدگان جسمی و روحی از جنگ وارد می آید، به وجود آمده است و با هدف متوقف ساختن شکنجه در سرتاسر جهان فعالیت می کند.5
مبحث چهارم: ممنوعیت شکنجه و سایر سوء رفتارها
همانطور که ذکر شد شکنجه بیشتر به قصد تنبیه و مجازات متهم با تجاوز از حدود عرفی و قانونی و اخذ اقرار و کسب اطلاع از متهم انجام می گیرد.در طی قرون وسطی شکنجه در اروپا امری معمول بود اما به تدریج و با اوج گیری رنسانس مبارزه علیه شکنجه گسترش یافت و تلاش ها برای ممنوعیت شکنجه در اسناد جهانی متبلور شد.در واقع شکنجه رفتار غیرانسانی و وحشیانه ای است که هتک کرامت و شأن انسانی را در پی دارد و به استناد اسناد بین المللی ممنوع شده است.
ممنوعیت شکنجه یکی از مهم ترین ارزش های اساسی جوامع دموکراتیک به شمار می آید.به این امر در آرا مختلف تصریح شده است. مهم ترین واکنش بین المللی در مورد شکنجه در اعلامیه جهانی حقوق بشر متبلور شده، این موضع ناشی از حیثیت و کرامتی است که این اعلامیه برای انسان به رسمیت شناخته است.
سوال: آیا شکنجه می تواند در موارد استثنائی توجیه شود؟
در پاسخ باید گفت که ممنوعیت شکنجه مطلق است و برای برقراری حداقل عدالت باید حق مصونیت از شکنجه را به طور مطلق به رسمیت شناخت.اساسا منع مطلق شکنجه مبنی بر قاعده عرفی بین المللی است لذا تبعیت از آن برای همه دولت ها الزامی می باشد.این ممنوعیت در هر شرایطی حتی در وضعیت های اضطراری نیز برقرار است و تحت هیچ شرایطی نمی تواند توجیه پذیر باشد، همچنین هیچ امری نمی تواند موجب مجاز شدن آن گردد. این ممنوعیت غیر قابل عدول است به گونه ای که حتی دستور مافوق و همچنین انجام آن به موجب قانون نمی تواند به عنوان توجیه برای هر شکلی از اشکال ممنوع شده به کار گرفته شود.
در واقع ممنوعیت شکنجه را حتی در زمان جنگ و بی ثباتی سیاسی داخلی هم نمی توان به صورت موقت محدود کرد.
اسناد حقوق بشری نیز حتی در بحرانی ترین شرایط استفاده از شکنجه و دیگر رفتارهای ظالمانه را به نحو مطلق منع می کنند.این موضوع به صورت یک قاعده آمره درآمده است و کمیسیون حقوق بین الملل نیز هرگاه مهم ترین مثال های قواعد آمره را نام می برد در کنار منع تجاوز، منع ژنوسید، منع برده گیری و یا
منع آپارتاید همواره از منع شکنجه نیز به عنوان یکی از قواعد دارای ویژگی آمره یاد می کند.
همچنین شکنجه خواه به تنهایی، یعنی به صورت یک فعل منفرد و خواه زمانی که بخشی از یک رویه گسترده و منظم بوده و به عنوان جرم علیه بشریت شناخته می شود، ممنوع است.در حالت اول هرگاه شکنجه در زمان جنگ به وقوع بپیوندد، جرم جنگی محسوب می گردد.در زمان جنگ یک فرد نظامی ممکن است در صورت شکنجه کردن یک نظامی یا غیرنظامی مسئول شناخته شود.
گفتار اول: حق آزادی از شکنجه و رفتارهای غیرانسانی
حق آزادی از شکنجه مشتمل بر ممنوعیت هفت شکل متمایز از رفتار می باشد:
شکنجه
رفتار ظالمانه یا بی رحمانه
رفتار غیرانسانی
رفتار تحقیرآمیز
مجازات ظالمانه
مجازات غیرانسانی