انتخابات ریاست جمهوری

دانلود پایان نامه

در واقع، نمایندگان در فرایند مبارزه ی انتخابات خود را به مردم می شناسانند و از این طریق اعتماد و رأی آنها را بدست می آورند. حضور آن ها در مراجع قدرت، در واقع، نه به خاطر افکار و آراء شخصی خود آنها بلکه به خاطر مردم یا آراء و افکاری است که نمایندگی می کنند. به هر حال، نمایندگی در فرایند باز و آزاد انتخابات و رقابت بر سر آراء مردم به دست می آید و فرد نماینده نه به عنوان شخصی صلاحیّت دار و صاحب نظر به امور سیاسی بلکه به عنوان بازتاب دهنده ی افکار و آراء گروهی از مردم در امر تصمیم گیری و اجرای سیاست ها، شرکت می جوید. نمایندگان در هر زمان معیّن نه تمامی مردم بلکه گروههایی از آنها را نمایندگی می کنند و ممکن است نماینده ای آراء و افکار خود را در تطابق با بخش کوچکی از مردم و نه اکثریّت یا گروههای بزرگی از آنها اتّخاذ کند. انتخابات پی در پی و ناگهانی در این مورد نماینده را مجبور می سازد افکار و نظرات خویش را تابع اکثریّت سازد و دیگر گوش به گروه های کوچک یا صدای وجدان خود نسپارد (محمودیان، 1378، صص58-57)
در نتیجه، آنچه یک نظام سیاسی را نظامی مبتنی بر نمایندگی می کند حکومت شماری محدود بر کلّ مردم نیست بلکه این است که حاکمان تنها از رهگذر انتخابات برگزیده شده اند. (لاگلین، 1390، ص156).
بند پنج: انواع مدل های انتخاباتی در رژیم های مبتنی بر نمایندگی
انتخابات باید به صورتی برگزار شود که بیشترین رابطه ی ممکن بین انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان برقرار باشد، تا بتوان نسبت به حاکمیّت مردم امیدوار بود. کرسی های نمایندگی، داوطلبان نمایندگی و آراء مردم، عوامل اصلی مورد توجّه در هر انتخابات هستند و کیفیّت به کارگیری هر یک از این عوامل مؤثّر بر نتیجه ی انتخابات خواهد بود. از ابتدای تحقّق حکومت های مردم سالار، روش- های گوناگونی برای انتخابات و اخذ رأی به کار گرفته شده است. بهترین روش آن است که بتوان از ساده ترین راه به عدالت انتخاباتی راه یافت و آن، وقتی است که بین کرسی های نمایندگی و آراء اعلام شده تناسب لازم برقرار باشد (هاشمی، 1390، ص225).
دو نظام نمایندگیِ اکثریّتی و نظام نمایندگی تناسبی مهمّترین اشکال نظام های انتخاباتی هستند که به طور مختصر به بررسی آن می پردازیم.
الف- نظام نمایندگی اکثریّتی
در این نظام کرسی های نمایندگی هر حوزه ی انتخابیّه به داوطلبان آن حوزه ارائه می شود. داوطلبانی که بیشترین آراء را در انتخابات کسب کنند، کرسی نمایندگی را در اختیار می گیرند و بقیه ی داوطلبان از میدان خارج می شوند.
در اینجا به دو نوع مشهور نظام نمایندگی اکثریّتی اشاره می کنیم:
1. نظام اکثریّتی نسبی
اصول اساسی این نظام انتخاباتی بسیار ساده است. کشور به تعدادی حوزه تقسیم می شود. در هر انتخابات، هر حوزه یک عضو مجلس قانونگذاری را بر می گزیند و رأی دهنده به یک نامزد رأی می- دهد. پس از شمارش آراء نامزدی که در هر حوزه بیشترین آراء را بدست آورده باشد، انتخاب می- شود. این شیوه را نخستین گذرنده از خط پایان می نامند، زیرا مانند یک مسابقه ی اسبدوانی، برنده کسی است که در خط پایان از دیگران جلوتر باشد و مهمّ نیست چه مقدار جلوتر باشد. این نظام برای انتخاب سناتورها، در ایالات متحده، هر دو مجلس قانونگذاری اغلب ایالات آمریکایی، مجلس عوام انگلستان، مجلس عوام کانادا، و بسیاری از مجالس قانونگذاری و پارلمان های دیگر به ویژه در دنیای انگلیسی زبان به کار می رود (رنی،1374، ص240).
این نظام از دیدگاه بسیاری از هواداران دموکراسی نامطلوب است، زیرا بر خلاف (( قاعده ی طلایی اکثریّت)) در دموکراسی است و به موجب آن ممکن است کسی انتخاب شود که اکثریّت به او رأی نداده باشند (بشیریه، 1386، ص395).
2. نظام اکثریّتی مطلق
در برخی از جوامع احساس شده است که انتخاب نامزدها تنها بر اساس اکثریّت نسبی، اصل بنیادی و دموکراتیک فرمانروایی اکثریّت را نقض می کند، بنابراین به منظور تضمین آنکه برنده ی انتخابات دست کم پنجاه به اضافه ی یک درصد از همه ی آرا را بدست آورد، تدابیری اندیشیده اند. یکی از این تدابیر انتخابات دو مرحله ای است؛ یعنی اگر هیچ یک از نامزدها در انتخابات نخست اکثریّت مطلق را بدست نیاورد انتخابات دوّمی بین دو نامزدی که بیشترین رأی ها را آورده اند برگزار می شود، و کسی که در دور دوّم اکثریّت آرا را بدست آورد، برنده خواهد بود. در حال حاضر قابل توجّه ترین مورد استفاده از نظام اکثریّت مطلق، انتخابات ریاست جمهوری فرانسه است. تدبیر دیگر، رأی گیری ترجیحی است. این نظام از رأی دهندگان می خواهد که در برابر نام هر یک از نامزدها به ترتیب ارجحیّت با نوشتن شماره علامت بگذارند. اگر هیچ نامزدی اکثریّت ارجحیتهای درجه اوّل را در نخستین شمارش آرا کسب نکند، نامزدی که کمترین ارجحیتهای درجه اوّل را بدست آورده حذف می شود و آرای او با توجّه به ارجحیّت های درجه دوّم هر ورقه ی رأی دوباره تقسیم می شود. چنین تقسیم هایی آنقدر ادامه می یابد تا آن که آرای یک نامزد به اکثریّت مطلق مجموع کسانی برسد که در انتخابات شرکت کرده اند. پس آن نامزد انتخاب می شود. این روش (رأی گیری ترجیحی) برای مجلس نمایندگان استرالیا و چهار پارلمان ایالتی آن به کار می رود (رنی، 1374، صص242-240).
به طور کلّی، نظام نمایندگی اکثریّتی به سود احزاب بزرگ تمام می شود و همچنین استقرار نظام دو حزبی را تشویق می کند، زیرا نامزدهای احزاب کوچک در حوزه های انتخابی تک نماینده ای چندان اقبال انتخاب ندارند. از این رو انتخابات با روش اکثریّتی موجب عدم تناسب میان شمار آراء و شمار کرسی های بدست آمده می شود. مثلاً در چهار انتخابات پارلمانی انگلستان از سال 1992-1979 حزب محافظه کار به طور متوسط 6/42 درصد آراء را به دست آورد، امّا 56 درصد کرسی های پارلمانی نصیب آن شد. حزب کارگر 4/32 درصد آراء را همراه با 8/37 درصد کرسی ها بدست آورد. امّا حزب سوّم یعنی لیبرال دموکرات 9/19 درصد آراء و تنها 9/2 درصد کرسی ها را کسب کرد (بشیریه، 1386، ص398).
ب- نظام نمایندگی تناسبی
این نظام که در اثر ارتقاء کمّی و کیفی احزاب سیاسی در اروپا شکل گرفته و توسعه یافته، بدین صورت است که آراء انتخاباتی بین کرسی های نمایندگی تقسیم می شود و حاصل به نسبت آن کمیّت فرضی، برای یک کرسی انتخابی خواهد بود. آراء بدست آمده توسط هر یک از احزاب سیاسی به حاصل نسبت مذکور تقسیم می شود. حاصل این تقسیم، تعداد نمایندگانی است که به هر حزب تعلّق می گیرد (هاشمی، 1390، ص228).
اندیشه ی اصلی در ایجاد نظامهای نمایندگی تناسبی آن است که کلیّه ی گروهها و احزاب سیاسی، حتی الامکان بتوانند به تناسب آراء خود، صاحب کرسی های پارلمانی شوند تا شیوه ی انتخابات، در عمل، منجر به سود رساندن به برخی و شکست دادن برخی دیگر نگردد و هر یک از حریفان در انتخابات به نسبت نیروی خود، نمایندگانی در پارلمان داشته باشند و نظرات خود را ابراز کنند. لذا بالنتیجه مجلس یا مجلسین، تصویر کم و بیش کاملی از حقایق چندگانه ی سیاسی را در جامعه، مجسّم خواهد کرد (قاضی، 1383، ص622).
شیوه ی نمایندگی تناسبی در دو روش اجرا می شود: یکی روش انتخاب میان فهرست های حزبی و دیگری انتخاب میان نامزدها از طریق تعیین اولویّتها و ترجیحات. در بین کشورهایی که به سنت انگلوساکسون تعلّق دارند، هر جا و در هر مورد انتخابات خاصّی که نمایندگی تناسبی معمول است، نوع دوّم آن به کار می رود. نظام نمایندگی رایج در بقیه ی دموکراسی ها، نمایندگی تناسبی از نوع اوّل (فهرست نامزدها) است. در نظام نمایندگی تناسبی هر چه شمار نامزدهای قابل انتخاب در حوزه های انتخاباتی بیشتر باشد، امکان کسب کرسی به وسیله ی احزاب کوچکتر بیشتر می شود. بر عکس حوزه- های انتخاباتی واجد نامزدهای قابل انتخاب کمتر، مانعی برای احزاب کوچکتر ایجاد می کنند چون ایجاد تناسب میان آراء و کرسی ها هدف اصلی در کاربرد نمایندگی تناسبی است، کشورهای مربوطه شمار کرسی های حوزه های انتخابی را افزایش داده اند (بشیریه، 1386، صص399-398).
بنابراین، اگر بپذیریم که نمایندگی یا دموکراسیِ غیر مستقیم در بهترین حالت هم جانشین نامناسبی برای مشارکت شخصی است و اعتقاد داشته باشیم که باید به هر نحو ممکن اطمینان یافت که نظرات و تمایلات مردم تا حدّ امکان در چنین نظامی نمایندگی گردد، یقیناً به این نتیجه خواهیم رسید که نمایندگی باید متناسب با وزن و اهمیّت عقاید در اجتماع باشد. اصل کلّی نمایندگی نسبی، مسلماً دموکراتیک تر از هر نظامی است که به نمایندگی کردنِ بیش از حدِّ اکثریّت به ازای نمایندگی کردنِ کم تر اقلّیّت ها تمایل دارد (آربلاستر، 1389، ص133).

مطلب مشابه :  روشهای اندازه گیری رضایت مشتری