تاریخچه بیمه در ایران

دانلود پایان نامه

قانون بیمه ایران (مصوب اردیبهشت 1316 شمسی) بیمه را چنین تعریف میکند:
“بیمه عقدی است که به موجب آن یک طرف تعهد میکند در ازای پرداخت وجه یا وجوهی، از طرف دیگر در صورت وقوع حادثه، خسارت وارد بر او را جبران نموده یا وجه معینی بپردازد.
متعهد را بیمهگر و طرف تعهد را بیمهگذار و وجهی را که بیمهگر به بیمهگذار میپردازد، حق بیمه و آنچه که بیمه میشود، موضوع بیمه مینامند.”
2-2-3- تاریخچه بیمه در جهان
اولین قراداد بیمهای، قرداد حمل و نقل است که در سال 1347 میلادی در شهر ژن ایتالیا منعقد شده است. بنابراین شاید شروع فعالیت بیمهای به معنای امروزی آن قرن چهاردهم میلادی باشد.
بین دریانوردان حاشیه خلیج فارس مرسوم بوده است که هر گاه در کاروانی یکی از حیوانات باربر میمرد حیوان دیگری به هزینه افراد کاروان تهیه میشد تا صاحب آن به تنهایی زیان وارده را تحمل نکند.
در یونان قدیم مؤسساتی دولتی نظیر سازمانهای بیمه اجتماعی یا مددکاری وجود داشتهاند که به کمک درماندگان میشتافتهاند و تأمین افراد کهنسال را به عهده گرفتهاند. در رم قدیم نیز نمونههایی از مستمری مادامالعمر وجود داشته است.
2-2-4- تاریخچه بیمه در ایران
بیمه به مفهموم امروزی آن در ایران سابقه چندانی ندارد. در حدود سال 1280 هجری شمسی دو مؤسسهی روسی به نام “نادژکا” و ” کافکازکوری” در ایران شروع به کار کردند. بعد از آن شرکت بیمه انگلیسی”آلیانس” نمایندگی خود در ایران را تأسیس کرد و شرکتهای دیگر انگلیسی، آلمانی و سوئیسی در ایران شروع به فعالیت نمودند. بعدها شرکت بیمه شوروی به نام “اینگستراخ” نیز در ایران شعبهای تأسیس کرد و تعداد این شرکتها بتدریج افزایش یافت.
فعالیت شرکتهای بیمهای که در ابتدای امر مفید به نظر میرسید به صورتی درآمده بود که برای اقتصاد ملی به جای نفع، زیانآور بود. این شرکتها، با استفاده از عدم اطلاع بیمهگذاران در مقابل پوششهای محدود، حق بیمه کلانی مطالبه و دریافت میکردند و به بهانههای گوناگون از پرداخت خسارت سرباز میزدند و از طرف دیگر سالانه مقدار قابل توجهی ارز به صورت حق بیمه از کشور خارج میکردند. قبل از سال 1314 که شرکت سهامی بیمه ایران تأسیس شد، نمایندگیهای خارجی یکی پس از دیگری تعطیل شده و فقط دو شرکت که نمایندگی شرکتهای بیمه “اینگستراخ” روسیه و “یورکشایر” انگلیس را داشتند، باقی ماندند. این شرکتها حتی بعد از تشکیل حکومت جمهوری اسلامی و قبل از تاریخ 4/4/1358 که شورای انقلاب، شرکتهای بیمه را ملی و نمایندگیهای خارجی را منحل اعلام کرد، به فعالیت خود در ایران ادامه دادند. قبل از انقلاب اسلامی در ایران یک شرکت بیمه دولتی (شرکت سهامی بیمه ایران) و چهارده شرکت بیمه خصوصی و نمایندگیهای خارجی (شرکتهای بیمه ملی، شرق، آریا، ساختمان و کار، حافظ، ایران و آمریکا، البرز، آسیا، امید، تهران، پارس، دانا و نمایندگیهای اینگستراخ و یورکشایر) فعالیت میکردند. سال 1351 بیمه مرکزی ایران برای هدایت امور بیمه در کشور و نظارت بر شرکتهای بیمه تشکیل شد.
2-2-5- بیمه مرکزی ایران
در سال 1350 به موجب قانون “تاسیس بیمه مرکزی” سازمان جدیدی به نام بیمه مرکزی ایران بهوجود آمد. ماده 1 قانون فوق به شرح زیر است:
“به منظور تنظیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت بیمهگذاران و بیمهشدگان و صاحبان حقوق آنها، همچنین بهمنظور اعمال نظارت دولت بر این فعالیت، مؤسسه بیمهای بنام بیمه مرکزی ایران طبق مقررات این قانون بهصورت شرکت سهامی تاسیس شد.”
همانطور که بانک مرکزی بر بانکهای کشور نظارت میکند، وظیفه اصلی بیمه مرکزی نظارت بر کار مؤسسات بیمه است. قانون فوق از دو قسمت اصلی تشکیل شده است؛ قسمت اول آن ارکان بیمه مرکزی را مشخص میکند و قسمت دوم آن تحت عنوان “بیمهگری” به مقررات مربوط به نظارت و اختیارات بیمه مرکزی در این امر مربوط میشود.
وظیفه دیگر بیمه مرکزی انجام معاملات بیمه اتکایی اجباری است. میزان اتکایی اجباری در مورد بیمههای غیر عمر 25% و در مورد بیمههای عمر 50% است.
2-2-6- شورای عالی بیمه
یکی از ارکان بیمه مرکزی، شورای عالی بیمه است که قابل مقایسه با شورای عالی پول و اعتبار است. این شورا وظیفه تدوین مقرارت در مورد نظارت بیمه مرکزی ایران بر شرکتهای بیمه و تدوین تعرفه نرخهای حق بیمه و شرایط عمومی بیمهنامهها را دارد. مسایل مربوط به واسطههای بیمه و جزییات مربوط به بیمه اتکایی اجباری توسط شورای عالی تنظیم و تعیین میشود. وظایف و صلاحیتهای شورای عالی بیمه به شرح زیر است:
تصویب نرخهای حق بیمه مورد عمل شرکتهای بیمه
تصویب شرایط عمومی بیمهنامهها
تعیین انواع معاملات بیمهای مجاز
تعیین مقررات مربوط به واسطهها و میزان کارمزد آنها
2-2-7- بیمه از نظر اقتصادی

مطلب مشابه :  مشارکت ، انتظارات،