تعریف فرهنگ‌سازمانی

دانلود پایان نامه

بر اساس شواهد بسیار، دین و فرهنگ همزاد هم بوده و سهم بزرگی از بالندگی و ماندگاری خود را وامدار یکدیگرند. ازاین رو، گفته اند:” در تاریخ تمدن بشری، نه دین بی فرهنگ داریم و نه فرهنگ بی دین”. درباره نسبت دین و فرهنگ، دو دیدگاه وجود دارد: افرادی همچون تی. اس. الیت آن دو را جنبه های مختلف یک چیز و دوروی یک سکه با گستره ای هم افق می دانند و در مقابل، کسانی مانند اگوستین ژبرارد با تأکید بر تأثیر سازنده و سامان گر آن دو در یکدیگر، فرهنگ را پردامنه تر از دین می خوانند. ازنظر اسلام دین عبارت است از اراده تشریعی خداوند که در مجموعه گسترده ای تر معارف و در حوزه باورها( عقاید)، ارزش ها، ایدئولوژی، هنجارها و نمادها ارائه و از طریق وحی در اختیار انسان قرار داده شده است تا زندگی فردی، عبادی و اجتماعی او را برای رسیدن به غایت آفرینش هدایت کند. (اسدی،1383)
فرهنگ پژوهی و فرهنگ سازی در جمهوری اسلامی ایران
جمهوری اسلامی ایران از بدو تأسیس به این امر مهم گرایش داشت. با توجه به ماهیت انقلاب اسلامی در حقیقت تلاش مفاهیم اساسی فرهنگ اسلامی و ملی کشور و پاسداشت آن در برابر نفوذ و تأثیر فرهنگ مخرب غربی در پرتو چینش مناسب و تعیین جایگاه صحیح تمامی ابعاد و ویژگی های فرهنگی جامعه و دستیابی به نتیجه درخور این تلاش ها، نیازمند طرح مهندسی فرهنگی است. برای رسیدن به این مهم، در طراحی نظام مهندسی فرهنگی کشور توجه به نکات ذیل ضروری است:
طرح مهندسی فرهنگی باید بر اساس بینش اسلامی و با الهام از تربیت الهی و غایتمندی زندگی این جهان تعریف و تبیین گردد
ازآنجاکه فرهنگ ارتباط محکمی با دیگر حوزه های جامعه دارد، باید در چنین رویکردی به عنوان اساس و قرارگاه مدیریت کشور محسوب شود. بر همین اساس، هرگونه تلاش برای دستیابی به توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بدون توجه به ابعاد و زوایای فرهنگی آن در درازمدت محکوم به شکست خواهد بود. بنابراین در مهندسی فرهنگی کشور، جایگاه فرهنگ باید به گونه ای ترسیم شود که جهت اصلی و غایت نهایی سیاست گذاری در کلیه حوزه های نظام اجتماعی را تعیین نماید.
بنا به توصیه مقام معظم رهبری یکی از تکالیف مهم ما در حوزه فرهنگ در درجه اول مهندسی فرهنگ است، یعنی مشخص نماییم که فرهنگ ملی، فرهنگ عمومی، و حرکت عظیم درون زا که فرهنگ را شکل می دهد و در درون انسان ها و جامعه به وجود می آید چگونه باید باشد و نقایصش چیست و چگونه باید رفع شود.
فرهنگ موجود کشور بر اساس شرایط تاریخی، جغرافیایی و براثر ارتباط و تعامل سه فرهنگ مهم اسلامی، ملی و جهانی شکل گرفته است. از سوی دیگر برخورداری از سابقه تمدنی چند هزارساله، سهم درخور توجهی از باورها و هنجارهای این مرزوبوم را در قالب فرهنگ ملی به خود اختصاص داده است. دراین بین نباید از تأثیر فرهنگ سومی که در قالب رسانه های مدرن و ارتباطات فرهنگی و باهدف تهاجم فرهنگی وارد جامعه ما شده است غافل بود؛ لذا تعیین سهم و چگونگی تعامل هر یک از این فرهنگ ها در شکل دهی فرهنگ عمومی ازجمله رسالت های مهندسی فرهنگی به شمار می رود.
رصد فرهنگی یکی از مقدمات مهندسی فرهنگی است که به منظور شناخت صحیح تمامی ابعاد، ویژگی ها، مسائل و مشکلات فرهنگ ملی و همچنین جزئیات فرهنگی و نحوه تأثیر عوامل مختلف بر فرهنگ ملی باید مدنظر قرار گیرد. در کنار این شناخت دقیق، ارزیابی جریان های فرهنگی در سطح ملی، منطقه ای و حتی محلی و قومی از الزامات اصلی بحث مهندسی فرهنگی است(عیوضی، 1386)
تعریف فرهنگ سازمانی
فرهنگ سازمانی عبارت است از مجموع هایی از ارزش ها، نمادها، شعائر و الگوهای رفتاری که علاوه بر تعیین رفتار کارکنان، نقش بسزایی در شکل دهی هویت سازمان دارد اجماع عمومی بر این مسئله وجود دارد که فرهنگ سازمانی نوعی فلسفه مدیریتی بوده و روشی برای مدیریت سازمان ها جهت ارتقاء عملکرد و اثربخشی کلی آن ها ایجاد می کند همچنین در محیط رقابتی معاصر فرهنگ سازمانی به عنوان یک ابزار قوی برای سنجیدن کارکردهای سازمان به شمار می رود. پژوهش ها نشان داده اند که فرهنگ سازمانی می تواند بر نگرش ها، احساسات، تعاملات و عملکرد اعضای سازمان و همچنین بر دامنه وسیعی از مسائل فردی و سازمانی مانند تعهد سازمانی، وفاداری و رضایت شغلی تأثیر گذارد(راشدی و همکاران، 1391)
فرهنگ سازمانی عبارت است از باورهای مشترک در یک سازمان. هر چه باورهای مشترک عمیق تر و بیشتر باشند.، فرهنگ قوی تر است و هر چه باورها متفاوت و وجه اشتراک آن ها کمتر باشد فرهنگ سازمان ضعیف تر خواهد بود به طورکلی فرهنگ در سازمان، نقش های گوناگونی ایفا می کند. فرهنگ سازمانی تعیین کننده مرز فکری و ارزشی سازمان است. نوعی احساس هویت در اعضای سازمان به وجود می آورد، باعث می شود نوعی تعهد جمعی در افراد به وجود آید، موجب ثبات و پایداری سازمان به عنوان یک سیستم اجتماعی می شود و بالاخره فرهنگ یک عامل قوی کنترل، در سازمان است(سعیدی، 1389)فرهنگ سازمانی درواقع بخش مکمل عملکرد سازمان می باشد غنای این فرهنگ سبب ایجاد همدلی در میان تک تک اعضای یک سازمان شده و به آن ها کمک می کند تا همگی خود را در یک صف ببینند.(رحیم نیا و علیزاده، 1387)
اهمیت شناخت فرهنگ برای سازمان ها
فرهنگ مهم است. مهم است زیرا هر اقدامی بدون آگاهی از نیروهای فرهنگی ممکن است پیامدهای پیش بینی نشده و ناخواسته داشته باشد( شاین، 1383) . فرهنگ سازمانی، سیستمی است متشکل از ارزش ها ( چه چیزی مهم است و چه چیزی مهم نیست) و عقاید چطور افراد عمل می کنند و چطور عمل نمی کنند که در تعامل متقابل یا نیروی انسانی، ساختار سازمانی و سیستم کنترل بوده و درنتیجه هنجارهای رفتاری را در سازمان بنا می نهد ( ممی زاده 1373) تأثیر فرهنگ سازمانی بر اعضای سازمان به حدی است که می توان با بررسی زوایای آن، نسبت به چگونگی رفتار، احساسات، دیدگاه ها و نگرش اعضای سازمان پی برد و واکنش احتمالی آنان را در قبال تحولات موردنظر ارزیابی، پیش بینی و هدایت کرد. با اهرم فرهنگ سازمانی، به سادگی می توان انجام تغییرات را تسهیل کرد ( الوانی، 1389)
ارتباط بین فرهنگ حاکم بر جامعه و فرهنگ سازمانی
به طورکلی، هر سازمان در نظام های فرهنگ اجتماعی، سیاسی، قانون گذاری، اقتصادی و تکنولوژی محاط است. نظام های محیطی، هر یک تقاضاها و محدودیت هایی را بر سازمان ها اعمال می کنند. اعتقادها، ارزش ها و الگوهای اساسی رفتار در سازمان، نیز متأثر از فرهنگ حاکم بر جامعه است؛ زیرا، هدف های سازمان ها در راستای اهداف حکومت در جامعه شکل می گیرد، افراد سازمان نیز چندین سال سابقه القای فرهنگ جامعه رادارند، و با مجموعه ای از اعتقادها و ارزش ها وارد سازمان می شوند؛ و با توجه به موقعیت اجتماعی سازمان ها، می توانند بر فرهنگ سازمان و همچنین نظام های سازمانی اثر بگذارند. البته فرهنگ حاکم بر سازمان ها نیز بر فرهنگ جامعه اثر می گذارد( زارعی میتن، 1378)
بخش دوم: ارزش های اسلامی
تعریف ارزش
ارزش ها غالباً به ایده هایی اطلاق می شوند که انسان ها درباره خوب و بد، مطلوب و نامطلوب دارند. در فرهنگ فلسفی” لالاند” چهار مفهوم برای ارزش ارائه شده است؛ اول ارزش به عنوان چیزی که فر یا گروهی به آن علاقه دارند. دوم چیزی که کم وبیش در میان عده ای موردتوجه و احترام است. سوم وقتی که فرد یا گروهی دررسیدن به هدف خود، ارضا می شوند. و چهارم از جنبه اقتصادی که ارزش کالا و عمل مطرح است. در تعریف فوق، بعد اول به درجه تعلق ارزشی، بعد دوم به ارزش ذاتی، بعد سوم ارزش کارکردی و بعد چهارم به ارزش مبادله ای ناظر است( محسنی،1374)
تعریف اسلام
اسلام در لغت به معنای گردن نهادن و تسلیم شدن و انقیاد است. این تسلیم و انقیاد پذیری به یکی از دو شکل ذیل می تواند صورت گیرد: اول: انقیاد ظاهری و تسلیم پذیری نسبت به امری از روی اضطرار و جبر محیط حاکم بر جامعه، چنان که قرآن در این زمینه می فرماید« قالت الاعراب امنا قل لم تومنوا و لکن قولوا اسلمنا» ؛ بادیه نشینان گفتند: ما ایمان آوردیم، به آن ها بگویی: شما ایمان نیاوردید، بلکه بگویی: تسلیم شدیم»
دوم: انقیاد اختیاری و سرسپردگی حقیقی، چنان که قرآن کریم در این زمینه می گوید:« قل انی امرت ان اکون اول من اسلم و لا تکونن من المشکرین» ؛ بگو من فرمان یافته ام که نخستین کسی باشم که تسلیم فرمان خدا شده ام».

مطلب مشابه :  سیستم ارزیابی عملکرد