تعریف مفهومی سرمایه اجتماعی، ابعاد سرمایه اجتماعی ، ابعاد سرمایه اجتماعی

تعریف نظری یا مفهومی
مطابق با این نوع تعریف، مفهوم ها یا متغیرها با قاطعیت مطرح و طی آن معنی و فضای یک مفهوم یا متغیر، دامنه شمول، قواعد و اصول، به وسیله صفت هایی مشخص و قابل پذیرش ذکر می گردند. در این تعریف، فضای مفهومی می بایست شکل ثابت و پایدار داشته و امکان تعبیر یا تفسیر گوناگون از آن حاصل نباشد؛ در عین حال، این فضای مفهومی می بایست صریح، روشن و مشخص باشد تا از نظر تجربی اتکای به آن برای اتجام تعریف عملیاتی میسر گردد.(میرزایی، 1389: 52)
تعریف عملیاتی
تعریف عملی، مجموعه روش های توصیف کننده فعالیت هایی است که انجام آن ها به گونه تجربی وجود یا میزان پدیده ای را که یک مفهوم معرف آن است، محقق می سازد. چنین تعاریفی معانی مفاهیم را لمس پذیر می کند، و روش های اندازه گیری که ملاک هایی را برای کاربرد تجربی مفاهیم به دست می دهد، طرح و خلاصه می کند. (خاکی، 1386: 61-62) برای انجام یک تعریف عملیاتی، می بایست شاخص های متغیر مشخص گردد. شاخص ها، صفت ها، ویژگی ها و به طور کلی امور واقع هستند که متغیر مورد نظر براساس یا به واسطه ی آن ها مشاهده و سنجیده می شوند.(میرزایی، 1389: 54) از سوی دیگر، در تعریف عملیاتی باید سطح سنجش معرف سازی ها را تعیین کرد. معرف ها را می توان در چهار سطح سنجش تعریف کرد : 1. اسمی 2. ترتیبی 2. فاصله ای 4. نسبی (ساعی، 1386: 76)
9-3 تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای پژوهش
متغیر مستقل : سرمایه اجتماعی
تعریف مفهومی سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی مطابق با تعریف پوتنام عبارت است از: ویژگی هایی از سازمان اجتماعی چون، اعتماد، هنجارها و شبکه ها که می توانند کارایی جامعه را از طریق تسهیل کنش های تعاونی بهبود دهند. (فیلد،1386: 11-12) متغیر سرمایه اجتماعی دارای دو بعد شناختی و ساختاری است، که بعد شناختی آن شامل اعتماد و بعد ساختاری آن شامل مشارکت مدنی می باشد
تعریف مفهومی اعتماد اجتماعی
اعتماد اجتماعی پدیده ای است که تسهیل گر روابط انسانی است. اعتماد را می توان احساسی تلقی کرد که فرد یا افراد درباره چیزی دارند ؛ البته آن چیزی که تایید شده است. اعتماد در واقع یک نگرش مثبت به فرد یا امری خارجی است و مبین میزان ارزیابی، از پدیده ای است که با آن مواجه ایم. (عباس زاده، 1383: 269)
تعریف مفهومی مشارکت مدنی: مشارکت مدنی بیانگر توانمندی ها ، ظرفیت ها و فعالیت هایی است که انتظار می رود یک شهروند آن ها را دارا باشد و بتواند به کمک آن ها ، تعهد و الزام خود را به اداره جامعه ای که خود عضوی از آن است، به طور عملی نشان دهد.(طالب زاده و فتحی، 1381: 216)
تعریف عملیاتی سرمایه اجتماعی
شاخص های هر یک از ابعاد سرمایه اجتماعی مطابق با جدول به شرح زیر است:
جدول شماره (2-3 ) ابعاد و شاخص های متغیر مشارکت مدنی
متغیر
بعد
شاخص
اقتباس
سوأل
سرمایه اجتماعی
ساختاری (مشارکت مدنی)
1-شرکت در انجمن علمی
2-شرکت در گروههای ورزشی / فراغتی