تعریف واژه‏ها و اصطلاحات، فعالیت‌های یادگیری، آموزش و یادگیری

دانلود پایان نامه

(امیدون و هانتر 1967) تدریس را یک جریان تعامل می‌داند که در شکل ابتدایی، گفتگوی کلاس درس را دربرمی گیرد و بین معلم و شاگردان رخ می‌دهد و طی فعالیت‌های کاملاً تعریف‌شده به‌پیش می‌رود(نقل از موسی پور 1383، 49).
تدریس، ابزاری است که به‌وسیله آن مجموعه‌ای از دانش کشف‌شده و منسجم از نسلی به نسل بعدی دانش آموزان، منتقل می‌شود. معلمان برای تدریس اثربخش یک موضوع درسی باید اقدامات ذیل را انجام دهند: مرور همه‌جانبه و روزآمد پیشینه موضوع، تهیه رئوس مطالب، انتخاب مناسب‌ترین منابع چاپی و غیر چاپی، انتخاب و بکار گیری فناوری آموزشی در تدریس، طراحی فعالیت‌های یادگیری و تهیه ابزارهای ارزشیابی و نمره‌گذاری. برای تأکید و نظارت بر حسن انجام این مراحل به ارزشیابی از کیفیت تدریس معلمان نیاز است (اسکریون ‌1991، 4). برای درک بهتر مفهوم تدریس چهار ویژگی خاص تدریس بیان می‌شود: 1- وجود تعامل بین معلم و دانش آموزان.2- فعالیت براساس اهداف معین و از پیش تعیین‌شده. 3- طراحی منظم با توجه به موقعیت و امکانات. 4- ایجاد فرصت و تسهیل یادگیری(اسکریون ‌1991، 4).
تدریس، عبارت از مجموعه فعالیت‌هایی است که توسط معلم و به‌منظور تسهیل یا هدایت یادگیری در یادگیرندگان به انجام می‌رسد (مهر محمدی 1380، 43).
از تدریس تعاریف مختلفی ارائه‌شده است که حاکی از تلاش چشم‌گیر صاحب‌نظران برای شناخت آن است. شاید بتوان گفت حاصل تأمل ده‌ها متفکر بوده است که جستجوی تعریف واحد کمتر مورد تأکید باشد تفاوت در عرصه نظری (مفهوم‌پردازی) منجر به تفاوت در عرصه عملی (معلمی کردن) می‌شود. پذیرش تفاوت‌های نظری، کم‌وبیش پذیرش تفاوت‌های عملی را در پی داشته است و به همین دلیل بر خی صاحب‌نظران از انواع تدریس‌های خوب سخن به میان آورده‌اند (هلینگ 1988، 158-147).
در تدریس، دانش آموزان باید همراه با معلمان خود فعالانه در رخدادهای آموزشی مشارکت کنند و با حل مسائل و مشکلات، عملاً به کسب اطلاعات و بازسازی اندیشه خود بپردازند، نه اینکه صرفاً براساس یک روش قالبی ثابت بر محفوظات خود بیفزایند که در این صورت انگیزه چندانی برای یادگیری نخواهند داشت. تدریس کارکردهای درونی مختلفی دارد که بدون آن‌ها رسیدن به اهداف آموزشی با مشکل مواجه می‌گردد (شعبانی 1386، 6-2).
در حال حاضر سرمایه‌گذاری بر روی نیروی انسانی برای دست‌یابی به منابع قدرت حائز اهمیت بسیار است (نیک نشان و همکاران 1389، 146). دانش آموزان بااستعدادهای درخشان با داشتن خلاقیت و ابتکار بالا، از منابع دست‌یابی به این قدرت به شمار می‌روند، بنابراین، محیط و برنامه‌های درسی مدارس باید به‌گونه‌ای باشد که مانعی برای رشد و شکوفایی استعداد و خلاقیت این دانش آموزان نگردد. به گفته( میکر 1982، 132-124). وقتی افراد مجبور شوند به‌جای بیان عقایدشان تقلید کنند و به‌جای کارهای پرمعنی تنها به نظم و آراستگی تشویق شوند، خلاقیت نابود می‌شود.
بنابراین مشخص ساختن راهبردهای یاددهی- یادگیری مؤثر برای دانش آموزان گامی مهم در جهت ارتقاء سطح علمی آنان هست. معلم، فراگیر و محتوا، حداقل عناصر یک آموزش هستند که در تدریس وجود دارند و نبود هر یک از این عناصر موجب از بین رفتن تدریس می‌شود. به دلیل اهمیت و تأثیر فراوانی که تدریس در آموزش و یادگیری دارد، عده‌ای تصور می‌کنند آموزش همان تدریس است، درصورتی‌که تدریس بخشی از آموزش است که معمولاً توسط مربی انجام می‌شود، ولی آموزش مجموعه‌ای از فعالیت‌ها است که قصد و غرض آن تحقق اهداف آموزشی است، درواقع آموزش کل است و تدریس جز آموزش است، آموزش می‌تواند بدون تدریس انجام گیرد، اما تدریس خارج از آموزش معنا نمی‌یابد. مقصد تدریس یادگیری است ولی هدف آموزش تحقق اهداف آموزشی و پرورشی است (ملکوتی 1388، 187-183). براساس یافته‌های محققین معلمان اثربخش کسانی هستند که دارای ویژگی‌های کلی زیر باشند: توالی نظام‌دار و منطقی در تدریس، سازمان‌دهی مناسب در زمان تدریس، خلق مناسب و توانایی ایجاد فضای مطلوب برای تدریس و یادگیری، تحریک و تشویق برای یادگیری مستقل (سلطانی و همکاران 1379، 287-279 ). بدون شک عوامل مؤثر در تدریس اثربخش یادگیری منجر به ارتقای کیفیت آموزشی، افزایش انگیزه یادگیری، بهبود کیفیت فرایند یاددهی-یادگیری و اصلاح شیوه‌ها و روش‌های آموزشی گردد (محدثی و همکاران 1390، 471-464).
شکی نیست که همه مردم اعم از والدین، دانش آموزان، شهروندان، مسئولان و مجریانِ برنامه آموزشی می‌خواهند مطمئن شوند که دانش آموزان به‌درستی آموزش داده‌شده و این آموزش منجر به یادگیری شده است. تحقق این هدف درگرو این است که بدانیم و مطمئن شویم که آن افرادی که به فرزندان ما درس می‌دهند از کیفیت اثربخشی تدریس برخوردار‌ می‌باشند. به‌طورکلی اساس کار آن است که ما نیازمندیم که در تمام مدارسمان همه معلمان اثربخش باشند این جنبش عظیم در نظام آموزشی مبنی بر مفهوم معلم باکیفیت بالا در همه کلاس‌های درس لازمه‌اش ارزیابی معلمان است که به امر تدریس مشغول هستند؛ یعنی تأکید بر عملکرد معلمان است و اینکه چگونه می‌توانیم بهترین کمک را به معلم بکنیم تا عملکرد خود را از دید خود و دیگران مقایسه و تحلیل کند؟
برای ارزشیابی درزمینه اثربخشی تدریس می‌توان از روش‌های مختلف یاری جست. یکی از مهم‌ترین روش‌های ارزیابی عملکرد معلم خودارزیابی است که به معلم کمک می‌کند تا نقاط ضعف خود را تشخیص داده و براساس آن برنامه رشد خود، یادگیری و ارتقاء دانش آموزان را طراحی و تدوین نماید (بک و دیگران 2005، 224-221 ). اما هر فرد نقاط کوری دارد که از دیدگاه خود پنهان است و صرفاً از طریق دیگران می‌توانیم به اطلاعاتی در این خصوص دست‌یابیم؛ بنابراین با توجه به اهمیت اثربخشی تدریس معلم اهمیت و ضرورت دارد تا پژوهشی انجام گیرد تا ارزیابی معلم از اثربخشی تدریس خود با ارزیابی دانش‌آموز مورد مقایسه قرار گیرد.
1-4- اهداف تحقیق:
1-4-1- هدف کلی:
بررسی مقایسهای تدریس اثر بخش از دیدگاه معلمان و دانشآموزان پایه سوم مقطع متوسطه شهر ایلام .
1-4-2- اهداف فرعی تحقیق:
بررسی میزان اثربخشی تدریس معلمان از دیدگاه خود آنان.
بررسی میزان اثربخشی تدریس معلمان از دیدگاه دانش آموزان.
مقایسه میزان اثربخشی تدریس معلمان از دیدگاه معلمان و دانش‌آموزان.
1-5- سؤالات تحقیق:
معلمان اثربخشی تدریس خود را چگونه ارزیابی می‌کنند؟
دانش آموزان اثربخشی تدریس معلمان خود را چگونه ارزیابی می‌کنند؟
چه تفاوتی بین میزان اثربخشی تدریس معلمان از دیدگاه آنان و دانش آموزان وجود دارد؟
1-6- تعریف واژه‏ها و اصطلاحات:
1-6-1-تعاریف مفهومی:
اثربخشی تدریس: هرگونه فعالیتی که منجر به یادگیری مفید و سازنده دانش آموزان گردد و موجب انگیزش در جهت رشد آنان گردد (ساموئل باندل و جیمز اولیوواتایو 2014، 174).
تدریس: عبارت از مجموعه فعالیت‌هایی است که توسط معلم و به‌منظور تسهیل یا هدایت یادگیری در یادگیرندگان به انجام می‌رسد ( مهر محمدی 1380، 43).

مطلب مشابه :  فناوری اطلاعات و ارتباطات