جایگاه گردشگری مذهبی و زیارتی نزد شیعیان

دانلود پایان نامه

برخی از سفرهای مذهبی از لحاظ اجرای فرامین مربوط به آن دین و یا مذهب، حالت اجباری و یا تاکیدی به خود می گیرند که به ناچار تمامی افراد مومن به آن دین یا مذهب مجبور به اجرای آن سفر دسته کم برای یک بارمی گردند (دقیقا نظیر آنچه در دین اسلام مبنی بر زیارت خانه خدا که بر تمامی مسلمانان واجب است وجود دادد).
مراکز مذهبی و زیارتی مکان های را برای دیدار وارتباط مردم از فرهنگ ها و مناطق مختلف فراهم می کنند.
تولید و فروش صنایع دستی قدیمی، طرح ها و تولیدات باستانی مناطق مختلف در مراکز مذهبی و زیارتی گردشگری مذهبی دارای جنبه های سیاسی نیز هست بطوریکه بسیاری از اماکن مذهبی متعاقباُ اماکن ملی نیز به شمار می آیند و بسیاری از اماکن مذهبی برای برپایی جشن های ملی مورد استفاده قرار می گیرند (نظری و همکاران،1391).
7-2-2- جایگاه زیارت در گردشگری مذهبی
گردشگری مذهبی بیشتر در سه شکل وجود دارد: زیارت گروهی یا فردی مراکز مقدس؛ گردهمایی های کوچک و بزرگ در مناسبت های مذهبی و سالگردها، و بازدید از مکان های مذهبی. سفرهای زیارتی در بین مسلمانان از اهمیت فراوانی در مقایسه با سایر مذاهب برخوردار است. این نوع از گردشگری یکی از شاخه های گردشگری پایدار می باشد و رقم قابل توجهی را در کشور ایران از لحاظ جذب گردشگر به خود اختصاص داده است. نزدیک به 30 درصد گردشگران داخلی و 10 درصد گردشگران خارجی را گردشگران مذهبی تشکیل می دهند و این موضوع و قابلیت های فراوان ایران در زمینه گردشگری مذهبی نوید دهنده آن است که در صورت برنامه ریزی صحیح می توان نسبت های فوق را در ایرن افزایش داد.
9-2-2- جایگاه گردشگری مذهبی و زیارتی نزد شیعیان
یکی از مهم ترین عوامل و انگیزه های مسافرت انسان ها، باور های مذهبی و احساسات دینی آن ها بوده است به طوری که اهل هر دین و مکتب از ابتدای تاریخ به زیارت و دیدن مکان هایی که برای خودشان مقدس بوده می رفته و به زیارت می پرداخته اند. در این میان مسلمانان شیعه مذهب نیز مقوله گردشگری مذهبی و زیارت اماکن مقدس را باور دارند. شیعیان به عنوان دومین گروه بزرگ مذهبی در جهان اسلام محسوب می شوند که در یک محدوده جغرافیایی خاص از خاورمیانه پراکنده شده اند و ایران به عنوان قلب تشیع بر شیعیان منطقه خاورمیانه و پیرامون آن تأثیر بسیاری می گذارند.
امام رضا(ع) در حدیثی فرموده است: ” برای هر امامی بر گردن شیعیان و هوادارانش پیمانی است و از جمله وفای به این پیمان، زیارت قبور آنان است. پس هر کس از روی رغبت، آنان را زیارت کند امامان در روز قیامت شفیع او خواهند بود”.
تاثیر تشیع در زیارت آستانه های مقدس ائمه(ع) و امام زادگان به ویژه امام زادگانی که صاحب زیارت نامه و شجرنامه هستند، آشکار است، به طوری که احترام به این امام زادگان از نظر مسلمانان شیعه مذهب لازم است. در این میان توسل به انبیاء، اولیاء و فرزندان آن ها در باور شیعیان جایگاه ویژه ای دارد. به گونه ای که شیعیان، به ائمه معصوم(ع) و فرزندان پاک آن ها، به عنوان وسیله ای برای تقرب به خداوند و شفیع قرار دادن آنان، اعتقاد دارند. مهم ترین اماکن زیارتی و مقدس شیعیان عبارتند از: مکه، مدینه، نجف، کربلا، کاظمین، سامرا، مشهد، قم و دمشق.
در ایران از دیرباز به سبب علاقه خاصی که به خاندان اهل بیت(ع) وجود داشته و نیز به دلیل هجرت بسیاری از امام زادگان و سادات به کشورمان، اماکن متبرکه متعددی در گوشه و کنار این مرز و بوم پدید آمده است و این امر به گونه ای قابلیت ایجاد مراکز و قطب های گردشگری مذهبی را در ایران فراهم نموده است. عشق و علاقه ایرانیان به خاندان نبوت همراه با فرهنگ و هنر خلاق و بارور ایرانی موجب شده که بر مزار پیشوایان دینی و امام زادگان، بناها و زیارتگاه هایی در کمال زیبایی و شکوه ساخته شود. این زیارتگاه ها در گوشه و کنار ایران اسلامی و در شهر های کوچک و بزرگ بنا شده و محل تجمع و عبادت حاجت مندان و دل خستگانی است که برای شفای آلام روحی و جسمی خود به دامان پیشوان مذهبی چنگ می زنند و از تربت پاک آنان یاری می جویند. بنابر این گردشگری زیارتی یکی از فعال ترین بخش های گردشگری در ایران محسوب می شود و این امر سبب جذب گردشگران مذهبی از گوشه و کنار دنیا به سرزمین اسلامی مان شده است.
شهر مشهد، مدفن حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، امام هشتم شیعیان، به عنوان بنیادی ترین جاذبه گردشگری مذهبی در ایران، سالانه گردشگران بسیاری را پذیر است.
علاوه بر وجود اماکن مقدس و زیارتی متعدد در سراسر کشورمان، وجود فرهنگ مذهبی و سنت های اجتماعی شیعه می تواند نقش قبل توجهی در توسعه گردشگری مذهبی ایفا نماید. در کشورمان عاشورا وتاسوعا حسینی یکی از نمونه های مراسم آئینی مسلمانان شیعه بوده و بیانگر فرهنگ و مذهب غنی ملت ماست که هرساله در قالب یک حرکت مردمی برگزار می شود. این مراسم قابلیت آن را داراست که به صورت یک روخداد بزرگ فرهنگی به کشورهای دیگر معرفی گردد و گردشگران مذهبی فراوانی را جذب نماید. رونق یافتن جهانگردی در میان کشورهای اسلامی و بازدید مسلمانان از دیگر جوامع مسلمان، سبب آشنا شدن با مشکلات و ویژگی های فرهنگ جوامع اسلامی و دریافتن نقاط اشتراک و اختلاف میان فرهنگ های اسلامی خواهد شد. هم چنین این امر، کمک شایانی در برقراری پیوند و اتحاد میان مسلمانان و احیای دوباره اسلام خواهد نمود. شایان ذکر است از آنجا که گردشگری مذهبی بخش عمده ای از مسافرت ها در جهان امروز را شامل می شود، مستلزم توسعه اساسی خدمات، تسهیلات و زیرساخت های جهانگردی است و می تواند منابع اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی را به همراه داشته باشد. اما در صورتی که در این زمینه به دقت برنامه ریزی و سازماندهی صورت نگیرد می تواند سبب ایجاد مشکل تراکم و توسعه نامتوازن شهر ها شود (جمالی نژاد،1391: 95-97).
11-2-2- جاذبه های گردشگری مذهبی
در یک تقسیم بندی کلی جاذبه های مذهبی را می توان به هشت دسته تقسیم نمود
1- مساجد  2- امام زاده هاو بقعه ها   3- آرامگاه ها و قبور   4-تکیه ها و حسینیه های قدیمی
5- آتشکده ها و آتشگاه ها   6- صومعه ها و خانقاه ها
که هریک از این جاذبه های مذهبی می توانند دارای بعد محلی، منطقه ای، فرا منطقه ای، ملی و بین المللی باشند.
12-2-2- عرضه و تقاضای گردشگری
تقاضای فردی محصولات گردشگری عموماً با تصمیمات سختی همراه است زیرا مصرف کننده در چند سطح به انتخاب دست می زند که لزوماً متوالی نیستند. میزان تقاضای کل هر محصول گردشگری را تنها هنگامی می توان به درستی مورد بررسی قرارداد که نتیجه این تصمیمات فردی تقاضا روشن شده باشد. در این جا، انتخاب های اساسی زیر مورد بررسی قرار خواهد گرفت :
نوع گردشگری : اولین و شاید ساده ترین انتخاب ( به غیر از انتخاب بین خرید یا عدم خرید) این است که چه نوع گردشگری انجام گیرد. در بعضی موارد وضعیت عدم انتخاب پیش می آید. مانند مسافرت کاری برای فروش محصول، تشرف به زیارت، حضور در رویداردهای ورزشی و شرکت در مراسم ازدواج. درجه تعهد و التزام، تضمین را مشخص می کند.
 مقصد : انتخاب دوم، انتخاب مقصد است. مقصد می تواند یک مکان ( چند مکان به عنوان بخشی از یک تور) یا حتی مقصدی متحرک مانند کشتی مسافربری باشد. تقاضای فرد به تکنولوژی مصرف در مقصد بستگی دارد. منظور از تکنولوژی مصرف این است که مقصد چگونه مشخصه های لازم برای حداکثر شدن مطلوبیت گردشگر را عرضه خواهد کرد. درجه جانشینی مقصدها با یکدیگر به مشابهت مشخصه های آنها بستگی دارد.
 شیوه سفر : گردشگر در سومین انتخاب باید شیوه سفر را برگزیند. نوع و مقصد سفر غالباً شیوه سفر خاصی را تحمیل می کند یا یک شیوه را تنها انتخاب ممکن قرار می دهد. اما گاهی سطوح مطلوبی از سرعت، راحتی، آسایش، ایمنی سفر و غیر آن وجود دارد که قیمت شیوه سفر بهینه یا مدت زمانی که گردشگر برای سفر کردن در اختیار دارد قید اصلی در برابر دستیابی به آن است. برای بعضی گردشگران خود سفر یا به عبارت دیگر عزیمت از نقطه ای به نقطه دیگر ( نه سفر یک روزه، سیر و سیاحتی، که در واقع بیشتر به شکل یک جاذبه است تا جابجایی) مطلوبیت بسیار زیادی در بر دارد. برای گردشگران دیگر وقت و پول صرف شده برای سفر هزینه ای است که حتی الامکان باید کمتر شود.
شیوه سفر می تواند چند نوع وسیله را در بر گیرد. برای مثال، در حالی که تا کسی تنها وسیله ای است که   گردشگر با آن می تواند از فرودگاه مقصد به هتل یا مسافرخانه برود و اثاثه اش را نیز ببرد وی می توانست اتومبیل شخصی خود را تا فرودگاه براند و در آنجا پارک نماید. بنابراین، تقاضای سفر استفاده از پایانه ها و محوطه های پارکینگ را نیز در بر می گیرد که مشخصه ها و قیمتشان باید مد نظر قرار گیرد.
انتخاب اقامتگاه و جاذبه ها : انتخاب اقامتگاه همچون شیوه سفر ممکن است با توجه به سایر تصمیمات گردشگر از پیش معین شده باشد. تماشای بیابان ممکن است مستلزم چادر زدن در بیابان باشد، مسافران کاری احتمالاً باید در یک هتل اقامت کنند که یا شرکتشان قرار داد بسته و ممکن است به عنوان قسمتی از سفر برای دیدن دوستان و بستگان التزام به تأمین اقامتگاه وجود داشته باشد. برای عده ای از مردم به دست آوردن خانه دوم یا مشارکتی ( یا حتی کاروان تفریحی) آنان را از استفاده از آن در هر فرصت تعطیلاتی باز می دارد، حتی اگر عده ای گاهی اوقات از اقامت عادی در جایی دیگر مطلوبیت بیشتری به دست آورند. اقامتگاه یک بسته بزرگ از مشخصه های ملموس و خدماتی را شامل می شود که اغلب به مراتب بیشتر از وسایل حمل و نقل با نیازهای مصرف کننده قابل تطبیق است. در هنگام معامله با عرضه کننده، اجزایی چون ترتیبات غذایی، اتاق عمومی دلپذیر، تلویزیون و تعداد تختهای اطاق می تواند انعطاف پذیر باشد. در این مورد، مشخصه های دیگر که ثابت هستند ( مانند مکان اقامت) و قیمت متغیرهای اصلی مؤثر بر تقاضا خواهند بود. چون احتمال می رود هزینه های اقامت بزرگترین جزء کل هزینه های مقصد باشد، پس قیمت نسبی اقامتگاه اغلب می تواند تصورات گردشگر از مقصد و در نتیجه، تقاضای وی را تحت تأثیر قرار دهد.

مطلب مشابه :  استفاده از کتابخان، نوع منزل مسکونی، پایان نامه ها