مؤلفه های اخلاق

مؤلفه های اخلاق

مؤلفه های اخلاق

2-3- اخلاق حرفه ای:
امروزه اصول اخلاقی زیر بنا و محور اساسی رشد و توسعه ی همه جانبه جوامع انسانی در عرصه های فردی و اجتماعی است؛ چون اخلاق همانند علم حقوق از قواعد ناظر به زندگی انسان سخن می گوید و در جهان امروز بشر به کمک عقل حسابگر خویش به اصولی دست یافته است که می تواند معیاری برای تشخیص خوبی و بدی رفتارها باشد.
به همین جهت است که همۀ افراد جامعه، برای رسیدن به رشد و تعالی انسانی ناگزیر به کسب فضائل اخلاقی هستند. البته با این تفاوت که همۀ افراد، در کسب فضائل اخلاقی، در یک سطح نیستند و نوع نیازشان هم یکی نیست؛ بلکه به تناسب مشاغل و حرفه ها و انگیزه های افراد و سازمان های گوناگون، در حال تغییر و تحوّل است. به عنوان نمونه، نیاز آن کسی که در محیط و فضایی امن و آرام و با معنویت زندگی می کند، با کسی که در خطّ مقدم مبارزه با هنجارشکنان و مفسدان است، با آن کسی که سر و کارش با افراد مؤمن و متدین است، قابل مقایسه نیست؛ بنابراین، آن کسانی که در خط مقدم مبارزۀ با گناه و فساد هستند، مانند سبزجامگان نیروی انتظامی و فرماندهان و مدیران نه تنها باید مواظب باشند که فضایل کسب شدۀ اخلاقی گذشته را از دست ندهند، بلکه باید هر روز نفس خود را در مقابل آینۀ فضایل اخلاقی قرار دهند، و گرد غبارهای بردل نشستۀ از رذایل را، شناسایی و با تقویت بنیان های اخلاقی، گردزدایی کنند، آن گاه با فراگرفتن علم اخلاق، با صلابت و اطمینان بیشتری در میدان مقابله با مفسدان حضور یابند. این عزیزان همان طوری که ضرورت دارد با مبانی و فضایل اخلاقی آشنا بشوند، در جامعه اسلامی و دین مدار باید رفتارها و برخوردهای آنان براساس اصول و مبانی انسانی و الهی (مشتمل بر تعهدات انسان نسبت به خود، دیگران، خدا، جامعه و احکام دین) باشد. و از طرفی به همان اندازه بلکه بیشتر ضرورت دارد با آفت های ویرانگر رذایل اخلاقی نیز آشنا شوند.بر این اساس تعریف اخلاق حرفه ای عبارت است از:(شیوه های رفتاری متداول د رمیان اهل یک حرفه ).
2-4- رابطه ی اخلاق حرفه ای با اخلاق اسلامی :
توجه به اخلاق و فضایل اخلاقی در طول تاریخ از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده است و اصولاً همه پیامبران الهی برای تضمین سعادت بشری و رساندن انسانها به قله های خوشبختی و رستگاری، اصول اخلاقی را وجهه همت خویش قرار داده اند و مباحث اخلاقی را برای پیروان خویش تبیین کرده اند.
اخلاق تضمین کننده سعادت، کمال، رشد معنوی و رسیدن به اهداف الهی بشر است؛ هر ملّتی که به اصول اخلاقی پشت پا زد و فضایل اخلاقی را در زندگی فردی و اجتماعی خویش به کار نگرفت، در ورطۀ نابودی و سراشیبی تند هلاکت افتاد که مطالعه تاریخ اقوام لوط، ثمود، عاد و… بیانگر این حقیقت آشکار است.
کسی که اخلاقش نسبت به دیگر مسلمانان نیکوتر باشد، از نظر پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) شاخص تر و متمایزتر از دیگران است؛ چنانکه می فرمایند:
بهترین شما کسانی هستند که اخلاقشان نیکوتر است؛ آنان که با مردم طرح الفت و محبت می ریزند و مردم نیز با آنان پیوند اُنس و دوستی برقرار می کنند. (حدّانی،1400ﻫ ، ص 45)
اخلاق نیکو همانند اکسیری است که مس وجود انسان را به طلای ناب تبدیل می سازد و وجود انسان را از حضیض ذلت به اوج عزت می رساند. در نظام اخلاقی اسلام انسان به عنوان خلیفه و جانشین الهی بر روی زمین، محور توجهات اخلاقی است. بدین معنا که خشنودی انسان و خدمت او موجب رضایت و تقرب به خداوند می گردد و این نظام اخلاقی در حوزه های مختلف به ملکات و مؤلفه های اخلاقی (دیانت و دینداری، خدمتگزاری، اجرا کننده حق، خویشتن داری، مهربانی، عطوفت، صحت عمل و…) تاکید می کند.
2-5- اخلاق حرفه ای از دیدگاه قرآن :
جذبه و دلربایی اخلاق، اگر از چشم انداز قرآنی به آن نگریسته شود، دو چندان خواهد شد. زیرا قرآن آخرین کلام الهی با بشر است و به اقتضای این ویژگی، کامل ترین سخن را درباره اخلاق بیان کرده است. فضایل اخلاقی از نگاه قرآن، صرفاً وسیله ای برای سامان دهی به رفتار اینجهانی آدمی، به غراض نظم و انتظام دادن به زندگی او نیست، بلکه از آن مهم تر، چونان مصالح ساختمانی برای پی ریزی بنای حیات ابدی او به حساب می آید.
این نگرش فرجام شناسانه به فضایل و الزامهای اخلاقی، چنان بر ارج و اهمیت آنها می افزاید که بدون وقوف در عرفات اخلاق، پای نهادن به حرم رستگاری که مطلوب همیشگی آدمی است، ناممکن می نماید.
می توان با بهره گیری از نصوص و ظواهر آیات قرآن، مبنای ارزشهای اخلاقی را کشف کرد و زمینه حصول اخلاق هنجاری یا نظریه اخلاقی برگرفته از قرآن را فراهم آورد.
منابع اخلاق اسلامی قرآن کریم، سنت پبامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه هدی(علیهم السلام) می باشد. چنانچه در قرآن در مورد اخلاق رسول گرامی اسلام(صلی اله علیه و آله وسلم) بررسی نمائیم به آیاتی چون «اِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ» (قلم، آیه 4)
(پیامبر به یقین تو بر خلق بس عظیم استوار هستی).
«لَقَد کانَ لَکُم فی رَسُولِ اللهِ اُسوَۀٌ حَسَنَۀٌ» (احزاب، آیه، 21)
بهترین اسوه و مقتدا برای شما رسول خداست بر می خوریم این آیات ما را به الگو بودن رفتار و اخلاق پیامبر عظیم الشأن اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) رهنمون می گردد. »
به همین دلیل است که نقش فرماندهان ومدیران به عنوان الگوهای سازمانی ،حساس ترین نقش تربیتی است تا جایی که الگوهای صالح،مردم را به صلاح می رسانند والگوهای فاسد مردم را به فساد می کشانند
.فرماندهان ومدیرانی که دارای نفوذ معنوی اند،نقش الگویی به سزایی در تربیت بازی می کنند،به گونه ای که تمام ویژگیهای فکری وروحی وجلوه های رفتاری آنان مورد تقلید قرار می گیرد.از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم)روایت شده است که فرمود:«دو گروه از امت من باشند که چون صالح شوند امتم صالح شوند ،وچون فاسد شوند امتم فاسد شوند {گفتند:ای رسول خدا آنان چه کسانی اند؟فرمود:}فقیهان وزمامداران»(دلشاد تهرانی،1383،ص245)
قرآن اخلاق عمده انبیاء شاید اخلاق حدود 25 نفر از پیامبران را با ذکر نام و خصوصیاتشان نقل فرموده است. اخلاق تعدادی از آنان را بدون صراحت و اشاره به اسم نقل کرده و گهگاه عناوینی از اخلاق کل انبیاء و رسل(علیهم السلام) را در بعضی سوره ها بیان فرموده است.
بطور مثال برای اینکه ببینیم قرآن در رابطه با لقمان اخلاق را چگونه نقل کرده- چه از آن نظر که معتقد شویم لقمان از انبیاء است و چه از آن نظر که در متن قرآن صاحب حکمت است- ملاحظه می کنیم وقتی او به فرزندش موعظه می کند، اولین فرازهای موعظه اش مسائل اعتقادی است اما بعداً مسائل اخلاقی را بیان می کند.
«وَ لا تُصَعِّر خَدَّکَ لِلنّاسِ وَ لاتَمشِ فِی الاَرضِ مَرَحاً» (لقمان، آیه 18)

 

مدیر

داغ ترین ها

No description. Please update your profile.

~~||~~Comments Are Closed~~||~~