منابع اسلامی

دانلود پایان نامه

کسانی که براساس عدالت عمل کنند، خداوند برکات و امدادهای غیبی خود را بر آنان و یارانشان نازل و دشمنانشان را نابود می کند.
عدالت دارای مصادیق و نمودهای مختلف و بسیار متنوعی است، زمانی که جلوگیری از انسان کُشی است و زمانی در ممانعت از تضییع حقوق و اموال مردم و زمانی دیگر در حفظ آبروی انسانها تحقق می یابد تا جایی که می توان سخن گفتن، سلام و احوالپرسی و نگاه کردن افراد را با این میزان مهم سنجیده و در موردی ظلم و در مواردی دیگری عدل شمرد.
در منابع اسلامی بر اجرای «عدالت» به مفهوم گسترده آن فراوان تأکید شده، تا آن جا که برای ریزترین مسائل ارتباطات اجتماعی و اخلاقی حاکمان دستورالعمل وضع گردیده است.
امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) به «مالک اشتر» می نویسد:
«وآسِ بَینَهُم فی اللَّحظۀِ وَ النَّظرَۀِ وَ الإشارَۀِ و التَّحِیَّۀِ حَتّی لایَطمَعَ العُظماءُ فی حَیفِکَ وَ لا یَیأَسَ الضُّعَفاءُ مِن عَدلِکَ وَالسَّلامُ» (نهج البلاغه، نامه 46)
«در نگاه کردن به گوشۀ چشم یا خیره شدن و اشاره نمودن و سلام بین آنها یکسان رفتار کن تا بزرگان در ستم به تو طمع نکنند و ضعیفان از عدالت تو مأیوس نشوند.»
از این روایت به خوبی مشخص می شود که فرماندهان و مدیران باید عدالت و مساوات را حتی در نگاه کردن، سلام و احوالپرسی و … رعایت کنند، نه آن که افراد گردن کلفت همیشه با آنها رفت و آمد داشته باشند و ضعیفان را به حوزۀ ریاست آنان راهی نباشد.
امام صادق (علیه السلام) می فرماید: «خداوند سه کس را بدون حساب وارد بهشت می کند: پیشوای عادل، تاجر راستگو و پیرمردی که عمرش را در طاعت خدا صرف کرده باشد». (نبوی ، 1385،ص234) چه خوب است در قیامت هنگامی که حساب و کتاب برقرار می گردد و هر کس نگران اعمال خویش است، انسان بدون حساب وارد بهشت گردد! پس ضروریست فرماندهان ومدیران مدیری عادل باشند و از ظلم و ستم بر انسانها وزیر دستان پرهیز کنند.
«قال رسول الله (صلی الله علیه وآله وسلم): عَدلُ ساعَۀٍ خیرٌ مِن عِبادَۀِ سَبعینَ سَنَۀ قیامٌ لَیلُها وصیامٌ نَهارُها وَجَورُ ساعَۀٍ فی حُکمٍ أشَدُّ وَ أعظَمُ عِندَالله مِن مَعاصی ستّینَ سَنَۀ» (مجلسی، 1403ﻫ ، ج 72، ص 352)
«یک ساعت عدالت بهتر از هفتاد سال عبادت است که شبها به عبادت بیدار بوده و روزها روزه باشد و در نزد خداوند یک ساعت ظلم در حکم، شدیدتر و بزرگتر از شصت سال گناه می باشد.»
فرمانده و مدیر باید در موقعیت حساس مدیریّت عدالت را در معرض تند بادهای هوسها، گیج و مبهوت نسازد، بلکه همانند میزانی نیرومند و دقیق هر حرکتی را با آن محک زند و در همۀ امور ملاک تصمیم گیریهای خویش قرار دهد.
آنان نباید عدالت را برای دیگران پسندیده و ارزشمند بدانند، امّا هنگامی که منافع خودشان یا وابستگانشان مطرح گردید، عدالت را با الفاظی مانند خشک مقدّسی، گدامسلکی و … به بازی گیرند.
امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) در این باره به «محمد بن ابی بکر» می نویسد:
«أحِبَّ لِعامَّۀِ رَعِیَّتِکَ ما تُحِبُّ لِنَفسِکَ وَ أهلِ بَیتِکَ وَ اکرَهُ لَهُم ما تَکرَهُ لِنَفسِکَ وَ أهلِ بَیتِکَ» (مجلسی، 1403ﻫ ، ج72، ص 27)
«آنچه را برای خود و خانواده ات دوست داری، برای عموم مردم دوست بدار و آنچه را برای خود و خانواده ات بد می دانی، برای آنان نیز بد بدان.»
در این باره قرآن مجید می فرماید:
«وَ إِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَ لَوْ کانَ ذا قُربی» (انعام، آیه 152)
«هنگامی که سخنی می گویید، عدالت را رعایت نمایید، حتّی اگر در مورد نزدیکان بوده باشد».
اگر سخنی در مقام قضاوت یا شهادت و امثال اینها گفته می شود، باید براساس عدل باشد، گرچه به ضرر نزدیکان باشد.
از مهمترین مواردی که عدالت، دستخوش هوسهای انسانی قرار می گیرد، در مورد منافع شخصی است. ممکن است فرماندهان ومدیران بین دیگران عدالت برقررا نمایند، امّا همین که پای منافع خودشان به میان می آید همۀ خوبیها و بدیها را درهم پیچیده، تنها به خودشان فکر می کنند. اینان به دیگران سفارش بیت المال را می کنند، اما در مورد خودشان فراموش می کنند، اینان پارتی بازی را زشت، بی اعتنایی به ارباب رجوع را ظلم، تعلل در کارها را نوعی دزدی و کاغذ بازی را نادرست می دانند، ولی خودشان همان رفتار را نشان داده و هیچ گونه زشتی احساس نمی کنند؛ این افراد مبتلا به نوعی نفاق و دورویی بوده و خود بی خبرند.
پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرماید:

مطلب مشابه :  ابزارها، مشارکت ، انتظارات