نظریه سلسله مراتب نیازهای مازلو

دانلود پایان نامه

2-4-1-20- خدمات :
بسیاری از افراد از کار خود در مشاغلی احساس رضایت می کنند که به آنها فرصت خدمت به دیگران بدهد. اگر کارکنان احساس کنند تلاش و فعالیت آنها هیچ نوع خدمتی به همکاران، افراد دیگر و جامعه به حساب نمی آید، احساس سرخوردگی و بی ارزشی می کنند (همان، 109).
2-4-1-21- ارزش :
این یک حقیقت غیر قابل انکار است که افراد نیاز گریز ناپذیری به توجه مثبت دارند و به گونه فزاینده ای نسبت به نگرشها و انتظارات فردی که در زندگی آنان اهمیت دارد، حساس هستند و یا تحت نفوذ آنها قرار می گیرند، از این رو، در نظر گرفتن شرایط ارزشی افراد از طریق ارائه توجه مثبت، صرفنظر از اهمیتی که برای جنبه های خاصی از رفتار دارد، بدان معناست که وی برای آنچه که هست، بدون اما و اگر مورد پذیرش و احترام قرارمی گیرد (همان، 110)
2-4-1-22- مربوط بودن :
آخرین عاملی که ترز از آن به عنوان کلید رضایت شغلی نام می برد، مربوط بودن است. این مفهوم بیش از هر چیز اشاره به وجود قوانین مرتبط و مناسب در سازمان دارد. به اعتقاد ترز این عامل زمانی در محیط کار شکل می گیرد که: 1 – سازمان به کارکنان اجازه دهد از وقت خود به گونه کارآمد و مؤثری استفاده کنند، 2 – کارکنان بتوانند وقت خود را با فعالیتهایی سپری کنند که ارتباط کامل با وظایف و رسالت کاری آنان دارد. 3 – قوانین سخت و خطوط قرمز سازمانی در کمترین حد وجود داشته باشد. در مقابل چنانچه ساختار سازمان به گونه ای باشد که افراد اغلب خود را در حال بررسی جلسات، آیین نامه ها و مانند آن ببینند، سازمان تحت هجوم قوانین و خط مشی های بی ارزش باشد، همواره بین کارکنان و نظام اداری سازمان درگیری و مجادله باشد، وافراد در یک دور باطل سازمانی واقعاً احساس کنند کارهای نامربوط انجام می دهند، رضایت شغلی به شدت کاهش می یابد.
2-4-2- نظریه سلسله مراتب نیازهای مازلو
به اعتقاد مازلو کارکنان برپایه سطوح پنجگانه برانگیخته می شوند، و چنانچه این نیازها باتوجه به موقعیتی که دارند برآورده شود، رضایت شغلی ایجاد می شود. این نیازها به ترتیب اولویت عبارت است از نیازهای فیزیولوژیک، امنیت، اجتماعی، احترام و خودشکوفایی .
نظریه مازلو برپایه سه مفروضه عمده قرار دارد:
الف) افرادتنها برپایه نیازهای برآورده نشده برانگیخته می شوند.
ب) نیازهای افراد به ترتیب اهمیت (اولویت)از نیازهای ساده به پیچیده مرتب شده اند.
ج) نیازهای سطوح بالاتر زمانی می توانند موجب برانگیختن فرد شود که نیازهای سطوح پایین تر برآورده شده باشند (لوسیر،133:1996).
روان شناسان سازمانی بر این باورند که نظریه سلسله مراتب نیازها در بررسی رضایت شغلی بسیار کار ساز است، زیرا رضایت فرد را با توجه به این نکته که شغل وی چگونه پاسخگوی نیازهای غالب است (اساسی ترین نیازها که کاملاً ارضا ء نشده است)می توان تعیین کرد. ممکن است برای فردی ایمنی اقتصادی یک نیاز باشد، در حالی که برای دیگری نیاز به احترام مطرح باشد. لذا طبیعی است که یک شغل واحد می تواند موجب سطوح بسیار متفاوت در آنها شود (ازکمپ،1372)
اوسون وشن (1998)برپایه این نظریه فهرستی تهیه کرده اند که سازمان می تواند با توجه به سطحی که فرد در آن قرار دارد، موجب فراهم آوردن رضایت شغلی آنها شود. این فهرست در جدول زیر نشان داده شده است. چنانکه در این جدول دیده می شود برای هر یک از سطوح نیازها، جدا از عواملی که به گونهکلی فرد می تواند از محیط اجتماعی خود برای ارضاءنیاز ها سود ببرد، محیط کار نیز می تواند به گونه اختصاصی برای این نیاز ها که در سطوح مختلف سازمانی بروز پیدا می کند تدابیری اتخاذ نماید.
جدول (2-1) جدول سلسله مراتب نیازها و روشهای ارضای آن در سازمان
ارضاکننده های سازمانی ارضاکننده کلی سطح نیاز
دستمزد، پاداش، منافع جانبی
غذا، آب، استراحت فیزیولوژیکی
موقعیتهای کاری ایمنی، امنیت شغلی ایمنی، اطمینان، ثبات، محافظت امنیت
کار به هم پیوسه گروهی، سرپرستی دوستانه، عضویت در گروه محبت، عاطفه، تعلق اجتماعی
عنوان شغلی، بازخورد از مدیران، بازخورد از اربا رجوع احترام به خود، احترام از دیگران عزت نفس
شغل چالش انگیز، فرصت برای خلاقیت، پیشرفت در کار، ارتقاءدر سازمان رشد، پیشرفت، خلاقیت، مقام، وجهه، اعتبار خودشکوفایی
اقتباس از لاوسون و شن (11:1998)
باوجود این، بین صاحبنظران در مورد عواملی که می تواند با برآورده ساختن نیازهای مازلو، موجبات رضایت شغلی فرد را فراهم آورد، اختلاف نظر وجود دارد. برای مثال، روشهایی که لوسیر (1997)برای ارضای نیازهای پنجگانه مطرح می کند تا اندازه ای با لاوسون و شن متفاوت است. فهرست عوامل لوسیر در جدول شماره 2 نشان داده شده است.
جدول (2-2) سلسله مراتب نیازها، عوامل سازمانی ارضاء آنی از دیدگاه لوسیر
ارضاکننده ها سطح نیاز

مطلب مشابه :  قانون مجازات اسلامی