تحقیق با موضوع بنیان های اخلاق

تحقیق با موضوع بنیان های اخلاق

تحقیق با موضوع بنیان های اخلاق

َ القِیامَۀِ حُسنُ خُلقِهِ؛» (مجلسی، 1403ﻫ ،ص 385)
اول چیزی که روز قیامت در ترازوی بندۀ خدا می نهند حسن خلق اوست.
از آنچه بیان شد این حقیقت روشن شد که برای رسیدن به سعادت و کمال و کسب حیات معنوی، باید متخلق به مکارم اخلاق شد و در این خصوص بی صبرانه شتاب کرد.
2-2 – مراتب اخلاق:
با توجه به احادیث رسیده از پیامبر اعظم و ائمۀ معصومین(علیهم السلام)، برای اخلاق نیک، سه مرتبه و سه مرحله پیش بینی شده است که آشنایی با آن مراحل، ما را در رسیدن به هدف خویش کمک خواهد کرد:

1. اخلاق انتفاعی،
2. محاسن اخلاقی،
3. مکارم اخلاقی،
(عادل پور، 1388، صص38-29)
الف) اخلاق انتفاعی:
پیروان اخلاق انتفاعی همواره به دنبال منافع مادی و سریع هستند، و هدف اصلی آنان از رعایت اخلاق، رسیدن به قدرت، شهوت و ثروت است، و به تعبیر دیگر به دنبال سود بیشتر و زندگی بهتر می باشند، و چیزی که در نهاد آنان جای ندارد، اخلاق و ارزش های دینی و انسانی است.
به همین جهت زمانی که با تضاد روبه رو می شوند و منافع شان در خطر می افتد، به راحتی تغییر روش و اخلاق می دهند.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) در این رابطه در کلام زیبا و بلیغی می فرماید:
«سَیَأتِی عَلی اُمَّتِی زَمانٌ تَخبُثُ فِیهِ سَرائِرُ هُم، وَ تَحسُنُ فِیهِ عَلانِیَتُهُم طَمَعاً فِی الدُّنیا، وَ لایُرِیدُونَ بِهِ ما عِندَاللهِ عزَّ وَ جَلَّ، وَ اَمرُهُم رِیاءٌ؛» (کافی، 329ﻫ، ج2، صص296و253)
زمانی می رسد که امّت من باطنی ناپاک و پلید و ظاهری خوب و نیکو دارند، و هدفشان طمع مادی و نیل به منافع دنیوی است، اینان به رضای خدا و پاداش الهی توجّه ندارند، و کارشان ریا و خودنمایی است.
ب) محاسن اخلاقی:
محاسن اخلاقی به آن قسم از خُلق و خوی انسان گفته می شود که با غرایز و فطرت انسانی هماهنگ است و با آن ها تضادی ندارد، همانند اینکه با مردم به نرمی و گرمی برخورد کنی، و در کمال ادب با آنان سخن بگویی، و در مواجهۀ با برادرانت متبسم و گشاده رو باشی، و نظافت را رعایت کنی و ظاهری آراسته داشته باشی، به ملاقات بیماران بروی و ده ها صفات دیگر نظیر این ها که همه از محاسن اخلاقی به شمار می روند.
محاسن اخلاق رمز محبوبیت و راه نفوذ در دل دیگران است، محاسن اخلاق دل ها را به هم نزدیک و پیوندها و روابط معنوی را محکم می کند، و فضای جامعه را آکنده از مهر و محبت و عشق و دوستی می گرداند و جامعه را در مسیر رشد و اوج قرار می دهد.
از امام صادق(علیه السلام) تقاضا شد تا موضوع «حُسنِ خُلق» را بیان فرماید، که فرمود:
«وَ تَلقَی أَخاکَ بِبِشرٍ حَسَنٍ؛» (مجلسی، 1403ﻫ ،ص389؛)
«قُلتُ لِأَبی عَبدِاللهِ (علیه السلام) ماحَدُّ حُسنِ الخُلقِ؟ قالَ (علیه السلام) تَلِینُ جَنا حُکَ، وَ تُطیبُ کَلامَکَ،»
حضرت فرمود: «حُسنِ خُلق» آن است که با مردم به نرمی برخورد کنی، و پاک و مؤدّب سخن بگویی و در مواجهه با برادرانت و برآوردن تقاضای شان گشاده رو باشی.
محاسن اخلاقی در واقع مرتبه ای پایین تر از مکارم اخلاق است، و در حقیقت کسی که می خواهد به مکارم اخلاق برسد، ابتدا باید خود را متخلّق به محاسن اخلاقی کند. چنان که در روایتی زیبا و درس آموز از امام علی(علیه السلام) می خوانیم که می فرماید:
«ذَلَّلُوا اَخلاقَکُم بِالمحاسِنِ وَ قُودُوهَا اِلَی المَکارِم؛» (مجلسی، 1403ﻫ ، ص 367)
اخلاق خود را در آغاز با خوی خوب و پسندیده رام کنید و سپس آن را به سوی مکارم اخلاقی و سجایای انسانی بکشانید.
پ) مکارم اخلاقی :
مکارم اخلاقی به آن قسم از خُلقیات عالی و رفیعی گفته می شود که به انسان کرامت و بزرگواری می دهد و اگر کسی بخواهد به آن ها آراسته گردد و آن ها را انجام دهد، باید با هوای نفس خود و کشش ها و غرایز حیوانی خویش بجنگد و در جهت مخالف آن ها قدم بردارد؛ برای مثال:
اگر کسی به شما اهانت نمود و یا بر شما ظلم روا داشت، برخلاف تمایلات نفسانی که از شما می خواهد تلافی کنید، اگر از او بگذرید و او را مورد عفو و بخشش قرار دهید، این را مکارم اخلاقی گویند.
فردی از امام صادق (علیه السلام) سؤال نمود که مکارم اخلاقی کدام است؟
«فَقالَ لَهُ (علیه السلام) یَابنَ رَسُولِ اللهِ! أَخبِرنِی بِمَکارِمِ الاخلاق! فَقالَ(علیه السلام): ألعَغوُ عَمَّن ظَلَمَکَ، وَ صِلَۀُ مَن قَطَعَکَ، وَ إعطاءُ مَن حَرَمَکَ، وَ قَولُ الحَقِّ وَ لَو عَلی نَفسِکَ؛» (مجلسی، 1403ﻫ ، ص368؛)
حضرت در جواب او فرمود: گذشت از آن کسی که به تو ستمی کرده است؛ و پیوند وصلۀ رحم نسبت به کسی که از تو بریده است؛
و بذل و بخشش به آنکه تو را محروم نموده است، و به حق و درستی سخن گفتن، اگر چه بر ضرر و زیانت باشد.
در روایتی دیگر از امام صادق(علیه السلام) پرسیده شد: «مکارم اخلاق» چیست؟
حضرت در جواب او فرمود: پرهیزگاری، قناعت، شکیبایی، سپاسداری، صبرپیشگی، حیا، سخاوتمندی، دلیری، غیرت، راست گفتاری، نیکوکاری، بازپردازی امانت، یقین، نیک خویی و مردانگی. (حدّانی،1400ﻫ، ص656)
و در روایتی از رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) می خوانیم که فلسفۀ بعثت خود را اتمام و اکمال مکارم اخلاقی عنوان ساخت و فرمود:
«إنَّما بُعِثتُ لِأُتَمَّمَ مَکارِمَ الأَخلاقِ» (محدث نوری، 1254ﻫ ، ج7، ص282)
«من از طرف خداوند مبعوث شده ام تا مکارم اخلاق را که جزو برنامۀ انبیای گذشته بوده است- تکمیل نمایم. »
مکارم اخلاق مایۀ تعالی معنوی و تکامل روحانی و نشانۀ بزرگواری و کرامت نفس است. افرادی که روحشان با خصلت بزرگواری شکل گرفته و با شرافت نفس بار آمده اند، دارای فضائل اخلاقی و ملکات انسانی هستند. اینان روحی بلند و همّتی والا دارند و هیچ گاه پیرامون رذائل اخلاقی نمی گردند و مرتکب کارهای خلاف شئون اسلامی و انسانی نمی شوند.
خداوند متعال در قرآن رمز موفقیت آن حضرت در جذب و هدایت انسان ها را،
در اخلاق کریمانۀ او می داند و درباره ویژگی ها ورفتار پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم)به عنوان برجسته ترین رهبر الهی آمده است:
«فَبِما رَحمَۀٍ مِنَ اللهِ لِنتَ
لَهُم وَلَو کُنتَ فَظّاً غَلِیظَ القَلبِ لاَنفَضُّوا مِن حَولِکَ فَاعفُ عَنهُم وَاستَغفِر لَهُم وَشَاوِرهُم فِی الأَمرِ فَإِذا عَزَمتَ فَتَوَکَّل عَلَی اللهِ إِنَّ اللهَ یُحِبُّ المُتَوَ کَّلِینَ» (آل عمران ،آیه 159)
«پس ای پبامبر! تنها به برکت مهری از جانب خداست که با آنان نرمخو و پرمهر شده ای؛ و اگر خشن و دل سخت بودی، بی تردید از گردت پراکنده می شدند؛ پس از لغزش آنان در گذر و برایشان آمرزش بخواه، ودر کار مدیریت جامعه از آنان رأی و نظر بخواه؛ و هنگامی که به انجام کاری دل نهادی، بر خدا اعتماد کن؛ چرا که خدا اعتماد کنندگان را دوست می دارد. »
از این پیام استفاده می شود که یکی دیگر از ویژگیهایی که برای فرماندهان ومدیران وکارکنان لازم است.نرمخویی وخوش رفتاری وبرخورد نیک وبا محبت با زیردستان ومردم است،که در متون اسلامی از اهمیت خاصی برخوردار است.ترش رویی واخموبودن،زیر دستان ومردم را نسبت به سازمان دل چرکین می سازد وآنها را از همراهی وهمدلی با فرماندهان ومدیران باز می دارد.
2-3- اخلاق حرفه ای:
امروزه اصول اخلاقی زیر بنا و محور اساسی رشد و توسعه ی همه جانبه جوامع انسانی در عرصه های فردی و اجتماعی است؛ چون اخلاق همانند علم حقوق از قواعد ناظر به زندگی انسان سخن می گوید و در جهان امروز بشر به کمک عقل حسابگر خویش به اصولی دست یافته است که می تواند معیاری برای تشخیص خوبی و بدی رفتارها باشد.
به همین جهت است که همۀ افراد جامعه، برای رسیدن به رشد و تعالی انسانی ناگزیر به کسب فضائل اخلاقی هستند. البته با این تفاوت که همۀ افراد، در کسب فضائل اخلاقی، در یک سطح نیستند و نوع نیازشان هم یکی نیست؛ بلکه به تناسب مشاغل و حرفه ها و انگیزه های افراد و سازمان های گوناگون، در حال تغییر و تحوّل است. به عنوان نمونه، نیاز آن کسی که در محیط و فضایی امن و آرام و با معنویت زندگی می کند، با کسی که در خطّ مقدم مبارزه با هنجارشکنان و مفسدان است، با آن کسی که سر و کارش با افراد مؤمن و متدین است، قابل مقایسه نیست؛ بنابراین، آن کسانی که در خط مقدم مبارزۀ با گناه و فساد هستند، مانند سبزجامگان نیروی انتظامی و فرماندهان و مدیران نه تنها باید مواظب باشند که فضایل کسب شدۀ اخلاقی گذشته را از دست ندهند، بلکه باید هر روز نفس خود را در مقابل آینۀ فضایل اخلاقی قرار دهند، و گرد غبارهای بردل نشستۀ از رذایل را، شناسایی و با تقویت بنیان های اخلاقی، گردزدایی کنند، آن گاه با فراگرفتن علم اخلاق، با صلابت و اطمینان بیشتری در میدان مقابله با مفسدان حضور یابند. این عزیزان همان طوری که ضرورت دارد با مبانی و فضایل اخلاقی آشنا بشوند، در جامعه اسلامی و دین مدار باید رفتارها و برخوردهای آنان براساس اصول و مبانی انسانی و الهی (مشتمل بر تعهدات انسان نسبت به خود، دیگران، خدا، جامعه و احکام دین) باشد. و از طرفی به همان اندازه بلکه بیشتر ضرورت دارد با آفت های ویرانگر رذایل اخلاقی نیز آشنا شوند.بر این اساس تعریف اخلاق حرفه ای عبارت است از:(شیوه های رفتاری متداول د رمیان اهل یک حرفه ).
2-4- رابطه ی اخلاق حرفه ای با اخلاق اسلامی :

 
 
توجه به اخلاق و فضایل اخلاقی در طول تاریخ از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده است و اصولاً همه پیامبران الهی برای تضمین سعادت بشری و رساندن انسانها به قله های خوشبختی و رستگاری، اصول اخلاقی را وجهه همت خویش قرار داده اند و مباحث اخلاقی را برای پیروان خویش تبیین کرده اند.
اخلاق تضمین کننده سعادت، کمال، رشد معنوی و رسیدن به اهداف الهی بشر است؛ هر ملّتی که به اصول اخلاقی پشت پا زد و فضایل اخلاقی را در زندگی فردی و اجتماعی خویش به کار نگرفت، در ورطۀ نابودی و سراشیبی تند هلاکت افتاد که مطالعه تاریخ اقوام لوط، ثمود، عاد و… بیانگر این حقیقت آشکار است.
کسی که اخلاقش نسبت به دیگر مسلمانان نیکوتر باشد، از نظر پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) شاخص تر و متمایزتر از دیگران است؛ چنانکه می فرمایند:
بهترین شما کسانی هستند که اخلاقشان نیکوتر است؛ آنان که با مردم طرح الفت و محبت می ریزند و مردم نیز با آنان پیوند اُنس و دوستی برقرار می کنند. (حدّانی،1400ﻫ ، ص 45)
اخلاق نیکو همانند اکسیری است که مس وجود انسان را به طلای ناب تبدیل می سازد و وجود انسان را از حضیض ذلت به اوج عزت می رساند. در نظام اخلاقی اسلام انسان به عنوان خلیفه و جانشین الهی بر روی زمین، محور توجهات اخلاقی است. بدین معنا که خشنودی انسان و خدمت او موجب رضایت و تقرب به خداوند می گردد و این نظام اخلاقی در حوزه های مختلف به ملکات و مؤلفه های اخلاقی (دیانت و دینداری، خدمتگزاری، اجرا کننده حق، خویشتن داری، مهربانی، عطوفت، صحت عمل و…) تاکید می کند.
2-5- اخلاق حرفه ای از دیدگاه قرآن :
جذبه و دلربایی اخلاق، اگر از چشم انداز قرآنی به آن نگریسته شود، دو چندان خواهد شد. زیرا قرآن آخرین کلام الهی با بشر است و به اقتضای این ویژگی، کامل ترین سخن را درباره اخلاق بیان کرده است. فضایل اخلاقی از نگاه قرآن، صرفاً وسیله ای برای سامان دهی به رفتار اینجهانی آدمی، به غراض نظم و انتظام دادن به زندگی او نیست، بلکه از آن مهم تر، چونان مصالح ساختمانی برای پی ریزی بنای حیات ابدی او به حساب می آید.
این نگرش فرجام شناسانه به فضایل و الزامهای اخلاقی، چنان بر ارج و اهمیت آنها می افزاید که بدون وقوف در عرفات اخلاق، پای نهادن به حرم رستگاری که مطلوب همیشگی آدمی است، ناممکن می نماید.
می توان با بهره گیری از نصوص و ظواهر آیات قرآن، مبنای ارزشهای اخلاقی را کشف کرد و زمینه حصول اخلاق هنجاری یا نظریه اخلاقی برگرفته از قرآن را فراهم آورد.
منابع اخلاق اسلامی قرآن کریم، سنت پبامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه هدی(علیهم السلام) می باشد. چنانچه در قرآن در مورد اخلاق رسول گرامی اسلام(صلی اله علیه و آله وسلم) بررسی نمائیم به آیاتی چون «اِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ» (قلم، آیه 4)
(پیامبر به یقین تو بر خلق بس عظیم استوار هستی).
«لَقَد کانَ لَکُم فی رَسُولِ اللهِ اُسوَۀٌ حَسَنَۀٌ» (احزاب، آیه، 21)
بهترین اسوه و مقتدا برای شما رسول خداست بر می خوریم این آیات ما را به الگو بودن رفتار و اخلاق پیامبر عظیم الشأن اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) رهنمون می گردد. »
به همین دلیل است که نقش فرماندهان ومدیران به عنوان الگوهای سازمانی ،حساس ترین نقش تربیتی است تا جایی که الگوهای صالح،مردم را به صلاح می رسانند والگوهای فاسد مردم را به فساد می کشانند.فرماندهان ومدیرانی که دارای نفوذ معنوی اند،نقش الگویی به سزایی در تربیت بازی می کنند،به گونه ای که تمام ویژگیهای فکری وروحی وجلوه های رفتاری آنان مورد تقلید قرار می گیرد.از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم)روایت شده است که فرمود:«دو گروه از امت من باشند که چون صالح شوند امتم صالح شوند ،وچون فاسد شوند امتم فاسد شوند {گفتند:ای رسول خدا آنان چه کسانی اند؟فرمود:}فقیهان وزمامداران»(دلشاد تهرانی،1383،ص245)
قرآن اخلاق عمده انبیاء شاید اخلاق حدود 25 نفر از پیامبران را با ذکر نام و خصوصیاتشان نقل فرموده است. اخلاق تعدادی از آنان را بدون صراحت و اشاره به اسم نقل کرده و گهگاه عناوینی از اخلاق کل انبیاء و رسل(علیهم السلام) را در بعضی سوره ها بیان فرموده است.
بطور مثال برای اینکه ببینیم قرآن در رابطه با لقمان اخلاق را چگونه نقل کرده- چه از آن نظر که معتقد شویم لقمان از انبیاء است و چه از آن نظر که در متن قرآن صاحب حکمت است- ملاحظه می کنیم وقتی او به فرزندش موعظه می کند، اولین فرازهای موعظه اش مسائل اعتقادی است اما بعداً مسائل اخلاقی را بیان می کند.
«وَ لا تُصَعِّر خَدَّکَ لِلنّاسِ وَ لاتَمشِ فِی الاَرضِ مَرَحاً» (لقمان، آیه 18)
(چهره برای مردم بر متاب (تافته جدا بافته از ناس مباش) و روی زمین با تکبر راه مرو. )
در سوره یوسف آمده است، هنگامی که یوسف از زندان بیرون آورده می شود و خواب ملک مصر را تعبیر می نماید و برنامه 15 ساله ای را پیش بینی می کند (هفت سال پر نعمت، هفت سال قحطی و یکسال بعد از آن) «قالَ المَلِکُ ائتُونی بِهِ اَستَخلِصهُ لِنَفسی فَلَمّا کَلَّمَهُ قالَ اِنَّکَ الیَومَ لَدَینا مَکینٌ اَمینٌ» (یوسف: آیه 54)


برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید
رشته مدیریت همه موضوعات و گرایش ها : صنعتی ، دولتی ، MBA ، مالی ، بازاریابی (تبلیغات – برند – مصرف کننده -مشتری ،نظام کیفیت فراگیر ، بازرگانی بین الملل ، صادرات و واردات ، اجرایی ، کارآفرینی ، بیمه ، تحول ، فناوری اطلاعات ، مدیریت دانش ،استراتژیک ، سیستم های اطلاعاتی ، مدیریت منابع انسانی و افزایش بهره وری کارکنان سازمان

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

(ملک گفت یوسف را نزد من آورید تا او را از خاصان خود قرار دهم و خطاب به او می گوید تو امروز دارای مقام و منزلت و امین هستی و یوسف در جواب می گوید: )
«اِجعَلنِی عَلی خَزَائِنِ الاَرضِ اِنّی حَفیظٌ عَلیِمٌ» (یوسف، آیه 55)
(مرا بر خزائن زمین بگمار، به یقین من هم قدرت حفظ و هم قدرت توزیع دارم). در آیات فوق الذکر چهار نکته: مکین، امین، حفیظ و علیم در مورد حضرت یوسف مطرح می شود که الگوهائی برای موفقیت فرماندهان ومدیران محسوب می شوند و نداشتن هر یک از آنها سبب عدم موفقیت آنان می گردد.
واز ویژگیهای بایسته فرماندهان ومدیران این است که نسبت به مافوق مسئولیت پذیر ودر جامعه به امانت داری شناخته شده وبه او اعتماد داشته باشند.
همچنین نمونه های بسیاری در این مورد در قرآن مجید یافت می شود که می توان آنها را مورد مطالعه قرارداد.
2-6- مبنای اخلاق حرفه ای از دیدگاه روایات :
جایگاه اخلاق حرفه ای در اسلام آن قدر مهم و بلند است که احادیث و روایات بسیاری از ائمه ی معصومین (علیهم السلام) بر رعایت اصول اخلاقی در کار حکایت دارد.
جهت گیری عمده اخلاق حرفه ای رعایت حقوق کارکنان و شهروندان است. بطوریکه کار و مسئولیتی که در حرفه ای بر عهده ی انسان گذاشته می شود، امانتی است که باید شخیص، امانت دارانه آن مسئولیت را به انجام رساند.
از نقاط بسیار

 

90

پایان نامه مدیریت

No description. Please update your profile.

LEAVE COMMENT