کیفیت زندگی به صورت چند بعدی در نظر گرفته می شود و فرهنگ و روحیه  مذهبی  بر تصور افراد از کیفیت زندگی شان اثر می گذارد. مطابق با مارشال[1] نقش های افراد در فرهنگ شکل می گیرد. هرتون[2] (2002) اعتقاد دارد که اعتقادات مذهبی در تعیین کیفیت زندگی نقش بسزایی دارد. مورتون ابعادی از شخصیت را در قالب ذهن، جسم، روح توصیف می کنند و اثر این ابعاد را بر کیفیت زندگی توضیح می‎دهند. فاکتورهای عینی نقش کمتری در بحث های مربوط به کیفیت زندگی بازی کرده اند. عوامل عینی مانند اثر سطح درآمد، مسکن و تحصیلات بر کیفیت زندگی می باشند(مارشال، 1990). در همین خصوص شانون[3] (2004) دربررسی کیفیت زندگی بر روی بیماران اسکیزوفرنیک گزارش کرده اند که مشکلات مالی، بیکاری  و نبود روابط اجتماعی بر سطح کیفیت زندگی اثر معنی داری دارد. برگلند و ناروم (2007) در مطالعه خود بر روی 282 نفر دریافتند که در رابطه با کیفیت زندگی ایده آل، 3/83/0 بر کارکردهای اجتماعی خوب، 8/68/0 بر صحت سلامت جسمانی، 3/22/0 بر شرایط مالی ایده آل و 9/14 درصد بر اهمیت زندگی در منزل شخصی تاکید کرده اند. کیفیت زندگی بایستی در قالب یک طیف توصیف شود که دارای ماهیت پویایی است. فرنز و پاورز[4] (1992، به نقل از منزوک و مک میلان، 2005) کیفیت زندگی را این گونه توصیف کرده اند: احساس بهزیستی  فرد مبتنی بر خشنودی و ناخشنودی وی از وضعیت های  زندگی که برای فرد مهم هستند. کیفیت زندگی حقیقتا ارزیابی فرد از زندگی بر اساس سیستم ارزشی خاصی است که فرد به آن معنا می بخشد. (رحیمیان، اصغر نژاد، 1387).

 

2-2-3-4 عوامل موثر بر کیفیت زندگی از دیدگاه  فرانس

-خانواده

-وضعیت اقتصادی و اجتماعی

-وضعیت روحی و روانی

-وضعیت سلامت و بیماری.

باید دانست که اولین اثر بیماری بر عملکرد شخصی است و سپس اثرات روانی داشته  و به دنبال آن سلامت عمومی و عملکرد اجتماعی فرد را تحت تاثیر قرار می هد.

کیفیت زندگی سه بعد عمومی رابطه، تجربه و زمان را به هم پیوند می دهد:

 

رابطه: شامل مولفه های فامیل، گروههای اجتماعی، چارچوب فرهنگی و سیاسی خود فرد است که وضعیت فرد  در رابطه با فامیل وگروههای اجتماعی از همه شناخته تراست واین دو دارای  نقش حمایتی بسیار مهمی می باشند چهارچوب فرهنگی و سیاسی مولفه ای است که هم برروی فرد و هم برروی فامیل وگروههای اجتماعی اثر می گذارد.

 

زمان: بطور عمده بیانگر وضعیت موجود می باشد تجارب زندگی و سابقه بیماری ها هم در کنار یکدیگر قسمت دیگر این بعد را تشکیل می دهند و نیز انتظاراتی که ممکن است فرد را از آینده دور داشته باشد بر روی این بعد اثرمی گذارد این بعد به پویایی کیفیت زندگی هم اشاره دارد.

 

تجربه: سومین و مهمترین بعد می باشد شامل ایمان، عقاید و باورهای اخلاقی، وضعیت اقتصادی و اجتماعی، حوزه بین فردی و نحوه ارتباط با خویشاوندان و دوستان و الگوهای مهارتهای اجتماعی افراد می‎باشد. حوزه روانی مثل نحوه برخورد با هیجانات و مهارت ارتباط دادن بین ادراک و تجربیات و انگیزه افراد جهت حفظ سلامت فردی و نیز آگاهی از شرایط بدن که شامل وجود علایم بیماری، درد قابل ملاحظه ظرفیت روحی و عملکرد اعضای بدن می باشد.

مطلب مشابه :  ذهن آگاهی چیست؟؟

هر کدام از این ابعاد و اجزا مذکور در شکل گیری قضاوت فرد از کیفیت زندگی اش نقش مهمی را ایفا می‎کند (سارافینیو 2002، گروهی از مترجمان، 1387).

 

2-2-3-5 اصول اساسی در ارتباط با کیفیت زندگی

کیفیت زندگی یک ارزشیابی ذهنی است و بیماران خود بهترین قضاوت کنندگان راجع به کیفیت زندگی  خود هستند اما گاهی شرایطی وجود دارد که این قضاوت را برای بیمار مشکل می سازد که در این موارد خاص افراد مراقبت کننده از جمله پزشک و پرستار قادر خواهد بود این ارزیابی را انجام دهد. کیفیت زندگی یک ماهیت پویا و دینامیک است نه یک ماهیت ایستا به این معنا که یک فرایند وابسته به زمان بوده و تغییرات درونی و بیرونی دخیل هستند. کیفیت زندگی یک مفهوم چند بعدی می باشد و باید از زوایا و ابعاد مختلفی سنجیده شود که این ابعاد، اجزا مرکزی چارچوب پنداشتی تحقیقات کیفیت زندگی را تشکیل می دهند. برخورداری ازکیفیت زندگی ضعیف می تواند بر روی ارتباطات خانوادگی نیز اثر گذارد کیفیت زندگی ضعیف می تواند موجب بکارگیری مکانسیم های مقابله و سازگاری ناموثر در افراد شده و متعاقبا موجب افزایش تنش در آنان گردد و افزایش تنش در ارتباط مستقیم با عومل فیزیکی و جسمی بوده و می‎تواند شدت بیماری در افراد را افزایش دهد. بسیاری از محققین رابطه بین صفات فردی و کیفیت زندگی را مورد بررسی قرار داده و عواملی را شناسایی کرده اند این عوامل شامل میزان شناخت از خود، تنشهای متحمل شده، دستیابی به اهداف زندگی، روشهای مقابله و میزان سازگاری می باشد. (چن[5]، 2000).

 

 احساس کارایی شخصی و کیفیت زندگی

احساس کارایی شخصی برگرفته ازنظریه اجتماعی-شناختی بندورا است. احساس کارایی شخصی عبارتند از: احساس توانمندی درخصوص انجام وکنترل اموری که برزندگی اثرمی گذارد. احساس کارایی شخصی می تواند همچنین به معنای توانایی سازماندهی وکنترل هشیار برروی افکار، احساسات واعمال در موقعیت‎های آتی باشد، بنابراین می تواند در موقعیت های مختلف از قبیل موقعیتهای استرس زا، مفید و راهگشا باشد. دلیل دیگری که باعث شده که احساس کارایی شخصی به عنوان عامل اثرگذار برکیفیت زندگی به کارگرفته شود، توانایی آن در کنترل استرس و افسردگی در زندگی می باشد (بومن[6]، 2007).

خوش بینی و کیفیت زندگی

 در ابتدا سیلگمن مفهومی به نام «درماندگی آموخته شده» را ابداع کرد که به طورگسترده ای در مجامع علمی مورد پذیرش قرارگرفته شده است. اواین مفهوم رامطرح کرد و نتیجه آن شد که مفهوم خوش بینی آموخته شده ابداع گشت(پولوسایزکی وهمکاران، 2009). سطوح خوش بینی بر سلامت فرد و احساس بهزیستی به واسطه تفکر خوشایند، اثرمی گذارد و این سبک تفکر با نگرش های مثبت رابطه دارد. خوش بینی به طور معنی داری با سلامت جسمانی بهتر، تعهد شخصی، اجتماعی، تحصیلی بالاتر و عزت نفس بیشتر و احساس تنهایی کمتر رابطه دارد(پولوسایزکی[7] و همکاران، 2009).

کیفیت زندگی وابسته به سلامت

فایرز و ماچین[8] (2000) کیفیت زندگی وابسته به سلامت را جزو ابعاد وضعیت سلامت کیفیت می دانند که تمرکز بر آزمایشات کلینیکی، استراتژی پیشرفت عملکرد کلینیکی و ارزیابی سرویسهای مراقبت بهداشت است. دانان جایا (2004)، کیفیت زندگی وابسته به سلامت را جزیی از بعد جسمانی کیفیت زندگی می داند که اغلب به جای هم قابل استفاده هستند و ابعاد کلیدی کیفیت زندگی وابسته به سلامت شامل: عملکرد جسمانی، احساسات، میزان مراقبت از خود، عملکرد شناختی، درد و سلامت روانی و عاطفی بر می شمرد.

مطلب مشابه :  پایان نامه : ضرورت تعیین سن کبربرای برخورداری اطفال ازنظام خاص دادرسی صغار

 

2-2-3-6ویژگی های کیفیت زندگی

اطلاع از ویژگی های کیفیت زندگی، می تواند در شناسایی مقیاس های آن ما را یاری نماید. این ویژگی ها عبارتند از چند بعدی بودن، ذهنی بودن، پویا بودن.

 

 

الف) ویژگی چند بعدی بودن

کیفیت زندگی بر پایه ابعادی که ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند بنا شده است از این رو می توان کیفیت زندگی را در ابعاد زیادی اندازه گیری کرد. بطور کلی سه بعد اساسی کیفیت زندگی مربوط به سلامت، ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی می باشند:

1- بعد جسمی: به دریافت فرد از توانایی هایش در انجام فعالیتها، وظایف روزانه که نیاز به صرف انرژی دارد اشاره می کند و می تواند در بردارنده مقیاس هایی مثل تحرک، توان و انرژی، درد و ناراحتی، خواب، استراحت، ظرفیت توان کاری باشد.

2- بعد روانی: جنبه روحی و احساس سلامت را مانند افسردگی و ترس عصبانیت و خوشحالی و آرامش را در بر می گیرد. بعضی از زیر رده ها این بعد عبارتند از: تصویر از خود، احساس مثبت، احساس منفی، اعتقادات مذهبی، فکر کردن، یادگیری، حافظه و تمرکز حواس.

3- بعد اجتماعی: به توانایی فرد در برقرار کردن ارتباط با اعضا خانواده، همسایگان و سایر گروههای اجتماعی، وضعیت شغلی و شرایط اقتصادی کلی مربوط می شود.

4- علایم مربوط به بیماری یا تغییرات مربوط به درمان: مواردی مثل درد و تهوع، استفراغ را می توان نام برد. این بعد بیشتر در ابزارهای اختصاصی مورد توجه است.

ب) ویژگی های ذهنی بودن

با توجه به تعاریف، کیفیت زندگی به انتظارات، احساسات، اعتقادات، پندارهای فرد بستگی دارد از این رو ارزیابی عینی در این مطالعات از جایگاه مهمی برخوردار است.

بطور کلی می توان گفت عامل اصلی تعیین کننده کیفیت زندگی عبارتست از: تفاوت درک شده بین آنچه هست و آنچه که از دیدگاه فرد باید باشد.

ج) ویژگی پویا بودن

با توجه به این تعریف که کیفیت زندگی دارای ساختاری وابسته به زمان است که متأثر از تجربه شخص و درک او از زندگی می باشد و با تغییر زمان تغییر می کند و به تغییرات فرد و محیط او بستگی دارد (رستمی، 1380).

[1]. Marshall

[2]. . Herton

[3]. Shanon

[4]. Fernze

[5]. Chen

[6]. Boman

[7]. Polo Sizki

[8] Fayers & Machin

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد رشت

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی روانشناسی

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته

رشته: روانشناسی    گرایش: عمومی

عنوان:

مقایسه ی چشم انداز زمان، کیفیت زندگی، تصویر بدنی در زنان مبتلا به سرطان پستان و زنان سالم

زمستان 1393

مقایسه ی چشم انداز زمان، کیفیت زندگی، تصویر بدنی در زنان مبتلا به سرطان پستان و زنان سالم

دسته بندی : داغ ترین ها