دانلود پایان نامه ارشد درباره روزنامه اختر، روشنفکران، امپراتوری عثمانی، قرن نوزدهم

1-1-3 انقلاب: 16
1-1-4 مشروطه: 17
سازماندهی تحقیق 18
فصل دوم 20
انقلاب 22
1-1-5 ریشه‌یابی واژه و فرایند انقلاب 22
1-1-6 مفاهیم مرتبط با انقلاب 27
مشروطه 29
1-1-7 ریشه‌یابی واژه 29
1-1-8 ویژگی‌های نظام مشروطه 34
انقلاب مشروطه ایران 36
انجمن سعادت استانبول 37
روزنامه اختر 42
پیشینه تحقیق 47
فصل سوم 51
انجمن ایالتی آذربایجان 52
1-1-9 تشکیل انجمن آذربایجان 56
1-1-10 اقدامات مهم انجمن آذربایجان 57
انجمن سعادت استانبول و ارتباط آن با انجمن آذربایجان 69
1-1-11 آذربایجانی های استانبول 70
1-1-12 ایرانیان و انجمن سعادت استانبول 71
1-1-13 انجمن سعادت و جمعیت اتحاد و ترقی 78
1-1-14 انحلال انجمن ایالتی آذربایجان 83
رجال و نخبگان سیاسی و نویسندگان و روشنفکران 84
فصل چهارم 90
پیشینه روزنامه نگاری در ایران و سرآغاز روزنامه نگاری مشروطه 91
ظهور روزنامه اختر 94
1-1-15 روزنامه و گازت 99
رسالت اختر 100
1-1-16 لاجرم 100
1-1-17 اساس مسلک 101
بنیانگذاران روزنامه اختر 102
روزنامه اختر و ایرانیان مقیم استانبول 106
اهمیت آزادی و قانون از نگاه اختر 114
نگاه اختر به وضعیت زنان در جامعه ایران 117
قانون، شریعت و روحانیت از نگاه اختر 120
غروب اختر 121
1-1-18 جناب امین‌السلطان 121
فصل پنجم 123
1-32 یافته های تحقیق 124
1-33 نتیجه گیری 127
1-33 منابع 130
1-34روزنامه ها 136
1-35منابع لاتین……………………………………………………………………………………………………………………………………..139
1-36چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………………………………140

فصل اول
کلیات تحقیق

مقدمه
تحولات سیاسی-اجتماعی در هر کشور، در دوره‌های تاریخی ویژه‌ای رخ می‌دهد. تاریخ هر کشور مملو از وقایعی است که نقاط عطفی در جایگاه و سرنوشت آن داشته‌اند. بعد از رنسانس و ورود اروپا به عصر روشنگری، به تدریج در قرن هیجدهم تحولات فکری عمیقی در این قاره رخ داد و در پایان قرن منجر به نخستین و بزرگترین انقلاب فکری تاریخ در سال 1789 که همان انقلاب کبیر فرانسه می‌باشد گردید. انقلاب فرانسه نقطه عطفی در تاریخ پرکشاکش اروپا بود و تبعات سیاسی-اجتماعی فراوانی برای اروپا و جهان در پی داشت.
به تبع گسترش اندیشه‌های انقلابی و مدرن بعد از انقلاب فرانسه، قاره اروپا در سراسر قرن نوزدهم شاهد انقلابات فراوانی بود که یکی پس از دیگری کشورهای اروپایی را درنوردید به طوری که کلیه کشورهای اروپایی که در پایان قرن هیجدهم قریب به یقینشان با نظام پادشاهی مطلقه اداره می‌شدند دستخوش تغییرات و بی‌ثباتی‌های بی‌سابقه‌ای شدند و نظام سیاسی‌شان یا به صورت دمکراتیک درآمد و یا اینکه بین نیروهای دمکرات و انقلابی و طرفداران سلطنت مجادله بی‌پایانی درگرفت و از این رو دیگر کشوری نبود که با ساختارهای سنتی و فئودال اداره شود. سپس نوبت به همسایگان اروپا رسید و سیل اندیشه‌های انقلابی و روشنفکران غربگرا به سوی این کشورها که مهمترینشان امپراتوری عثمانی و روسیه بودند روانه شد.
امپراتوری عثمانی به مرکزیت استانبول از آنجایی که همسایه ایران قاجاری بود هر تحولش چه مثبت و چه منفی بازتابی در هیئت حاکمه و مردم ایران داشت و از این رو به محض آشنایی عثمانیان با اندیشه‌های مدرن، کم کم زمینه تأثیر و نفوذ این تفکرات در ایران هم فراهم آمد. در ربع قرن آخر قرن نوزدهم بود که حکومت عثمانی در برابر تحولات فکری و اجتماعی امپراتوری تسلیم شد و در سال 1876 حکومت پادشاهی مشروطه در این امپراتوری اعلام شد.
در این میان ایرانیان بسیاری هم در قرن نوزدهم در استانبول به عنوان مرکز فکری شرق ساکن شده بودند و تحولات اجتماعی-سیاسی اروپا و عثمانی را به دقت زیر نظر داشتند. ایرانیان ساکن استانبول و امپراتوری عثمانی شامل تجار و روشنفکرانی بودند که پیوند بسیاری هم با ایران و هم با عثمانی داشتند و در واقع عاملان اصلی ورود اندیشه‌های مدرن به ایران از طریق استانبول بودند. ایرانیان در زمینه اجتماعی و سیاسی بسیار فعال بودند و با تأسیس روزنامه‌های و انجمن‌های غیردولتی سعی در تحکیم جایگاه خود در استانبول و نیز تأثیر بر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران داشتند. نمونه این روزنامه‌ها و انجمن‌ها، روزنامه اختر و انجمن سعادت بود. با اعلان پادشاهی مشروطه بود که جرقه‌های امکان برقراری چنین نظامی در ایران از سوی روشنفکران ایرانی مقیم استانبول زده شد و آن‌ها فعالیت‌های خود را برای وارد کردن ایران به جهان مدرن تشدید بخشیدند. روزنامه اختر و بخصوص انجمن سعادت در واقع رابط روشنفکران با علمای نجف و مشروطه‌خواهان داخل ایران بودند.
اولین روزنامه آزادیخواهان مهاجر، روزنامه اختر است که دو روزنامه نگار جوان به نام میرزا مهدی و محمد طاهر در سال 1875 در استانبول منتشر کردند و نویسندگان زیادی چون میرزا آقاخان کرمانی و زین‌العابدین مراغه‌ای در آن مقاله می‌نوشتند. اختر در دوران 22 ساله انتشار خود، روزنامه‌نگاری ایران را وارد مرحله جدیدی کرد و به نضج آگاهی‌های سیاسی و اجتماعی جدید کمک شایانی کرد. اختر خوانندگان فراوانی در ایران عثمانی، هند و قفقاز داشت و نمایندگی‌های متعددی را تأسیس کرده بود. محتویات اختر شامل مطالبی درباره حکومت قانون، آموزش و پرورش جدید، سیاست خارجی، نقش دو
لت‌‌های روس و انگلیس، وضعیت امپراتوری عثمانی، و وضعیت داخلی ایران بود. یکی از اقدامات جالب اختر انتشار متن کامل قانون اساسی 119 ماده‌ای مدحت پاشا در اوایل سال 1877 م. است که در انتشار اندیشه‌های مشروطه‌‌خواهی در ایران اهمیت زیادی دارد. بدین ترتیب سی سال قبل از نهضت مشروطه، روزنامه اختر در مورد ترتیبات و تشکیلات لازم حکومت مشروطه آشنایی فکری داده بود.
در اوان مشروطه، انجمن‌های سری بسیاری در ایران برای اهداف مختلف شکل گرفت. یکی از این انجمن‌ها که به دلیل استقرار در عثمانی آزادانه و آشکارا فعالیت می‌کرد انجمن سعادت بود که به دنبال سعادت ایرانیان از طریق برقراری حکومت مشروطه بود. بعد از به توپ بسته شدن مجلس به دستور محمد علی شاه قاجار، مهم‌ترین تحولات مربوط به مشروطه در خارج از ایران رقم می‌خورد، چون ملیونی که مجبور به مهاجرت به خارج شده بودند، در لندن، پاریس، قفقاز و عثمانی مستقر شده و به تکاپو افتادند که عمده‌ترین مرکز آن استانبول بود. در این میان نقش انجمن سعادت از همه خطیرتر بود.این انجمن‌ نقش مؤثری در برخی جهت‌گیری‌های جنبش مشروطه خواهیداشت و در خارج از کشور در نقش رابط بین نیروهای آزادی‌خواه تبریز با نجف و شهرهای اروپا ایفا می‌کرد.

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد رایگان با موضوعاختلالات روانی، اختلال شخصیت، ارتکاب جرم

بیان مسأله
انقلاب مشروطه، یکی از مهم‌ترین تحولاتی است که تاریخ معاصر ایران را از تاریخ گذشته آن جدا کرده و حیات سیاسی و اجتماعی جدیدی را برای ایران رقم زده است. در تدارک مقدمات مشروطه‌خواهی در ایران، امپراتوری عثمانی هم به انحای مختلف اثرگذار بود و زمینه‌ساز آشنایی ایرانیان با مشروطه در کنار دولت‌های اروپایی به شمار می‌رود. بررسی دقیق اندیشه‌های اصلاح طلبانه در ایران نشان دهنده تشابه جدی بین دغدغه‌های این اصلاح طلبان با خواست‌های اصلاحی در عثمانی است. چارچوب اصلی فکر مشروطه منبعث از تحولات سیاسی اروپا بود و امپراتوری عثمانی هم به عنوان حلقه واسط، نقش مؤثری در انتقال این اندیشه‌‌ها به ایران ایفا کرد.مسائل دو دولت عثمانی و ایران کاملاً شبیه هم بود و با معضلات مشابهی مواجه بودند. مفاهیم اصلی مربوط به مشروطیت از عثمانی به ایران وارد شد، چون امپراتوری عثمانی از لحاظ پیوستن به جریان تجدد بسیار جلوتر از ایران قرار داشت. در واقع آگاهی قلمروی جدید در ایران که منشأ تولید رساله‌های جدید در باب حکومت در ایران شد در پرتو همسایگی امپراتوری عثمانی تحقق یافت. هدف عمده این رسائل یافتن راه حل‌‌های عملی برای خارج کردن کشور از وضع اسفناک آن دوران بود. بسیاری از نویسندگان و نخبگان این را از طریق قانون می‌خواستند (ثقفی، 1384: شماره 44).
در دوران پیشرفت اصلاحات در امپراتوری عثمانی، شمار وسیعی از برجسته‌ترین روشنفکران ایران از طریق ارتباط با اصلاح طلبان عثمانی با مفاهیم و واژگان اصلاحات آشنا شدند. حتی واژه مشروطه هم از این طریق وارد ایران شد. در مورد واژه مشروطه، ریشه لغوی آن و چگونگی ورود آن به ایران روایت‌های مختلفی وجود دارد، ولی یکی از قوی‌ترین روایت‌ها حاکی از آن است که این واژه از عثمانی به ایران آمده است. سید حسن تقی‌زاده پس از مرور تاریخچه مشروطیت اول عثمانی و اشاره به استبداد 32 ساله سلطان عبدالحمید که سرمشق محمد علی شاه قاجار بود، چنین تذکر می‌دهد که: این مشروطیت اولی (عثمانی) که نخستین حکومت ملی در شرق بود، در اذهان مسلمانان عدالت دوست و آزادی خواه مشرق باقی ماند. طبعاً در نهضت اصلاحی و آزادی طلبی و تجدد سیاسی و تغییر شکل حکومت و تأسیس عدالت که از اوایل قرن چهاردهم هجری در ایران به ظهور رسید مملکت عثمانی تا حدی سرمشق بود (تقی‌زاده، 1386: 11). وی در جایی دیگر معتقد است کلمه مشروطه بلاشک از عثمانی آمده است و از زمان تأسیس حکومت ملی در آن جا رایج شد (همان).
مقدمات انقلاب مشروطیت ایران از اواسط و به قولی از اوایل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار شروع شد و انتشار روزنامه و کتب انقلابی، تاسیس مدارس جدید و افتتاح باب مراودات نسبتا منظم ایرانیان با اروپا و پیدایش نهضت فکری در قفقاز و عثمانی و صدها عامل دیگر موجب پیدایش تفکر مشروطه خواهی در ایران شد. مناسبات اقتصادی و اجتماعی آن روزگاران و شیوه حکومت شاهزادگان و حکام در ولایات که مردم را روز به روز فقیرتر می‌کرد و تحت فشار می گذاشت، نطفه مشروطه را در عمق جامعه ایران پرورش داد و مردم که حیثیت اجتماعی و قدرت اقتصادی خود را روز به روز از دست داده و اغلب راه دیار غربت را در پیش می گرفتند و در خارج از کشور به انواع مصایب دچار می‌شدند، در اشاعه تفکر مشروطه خواهی کوشیدند. عده ای خالصانه به خاطر آزادی و استقلال ملی ایران، عده ای از نظر منافع طبقاتی و برخی نیز به دلایل شخصی طرفدار آزادی و مشروطیت بودند. استانبول چون مرکز تجارت و پایتخت عثمانیان بود اشخاص روشنفکر در آنجا زیاد بودند و تمدن اروپایی نیز به آنجا زودتر رخنه و پیشرفت کرده بود. بالطبع عده ای از ایرانیان که در آنجا سکنی داشتند در نتیجه تماس با روشنفکران و آزادی خواهان با خواندن روزنامه ها و کتاب ها آگاه شده و ساعی بودند حتی الامکان در ایران نیز تخم آزادی کاشته شود.
استانبول به دلایل مختلف در اوان مشروطیت به محل تجمع نویسندگان، روشنفکران و تجار ایرانی تبدیل شده بود. عده‌ای به دلیل فضای آزادتر سیاسی برای ایرانیان در آنجا اقامت گزیده بودند و برخی برای کسب و کار به این مملکت رفته بودند. این افراد به طور کلی زمینه‌های آشنایی ایرانیان ر
ا با مشروطیت و دموکراسی و حکومت قانون فراهم ساختند. آنان واسطه ورود اندیشه‌های سیاسی جدید به ایران بودند (جعفریان، 1379: ج6). تجار و روشنفکران ایرانی مقیم استانبول اقدام به تشکیل انجمنی از حامیان نهضت مشروطه به نام انجمن سعادت و تاسیس اولین روزنامه فارسی‌زبان به سبک جدید به نام اختر در استانبول نمودند. روزنامه اختر و دیگر روزنامه ها تاثیر شدیدی در بیداری افکار داشتند و انجمن سعادت همانند پلی میان علمای نجف و مشروطه خواهان داخل کشور عمل می‌کرد. بنابراین سؤال اصلی که این تحقیق در پی پاسخ به آن می‌باشد این است که ایرانیان و روشنفکران ایرانی مقیم عثمانی (در این تحقیق: روزنامه اختر و انجمن سعادت) چه نقشی در انقلاب مشروطیت ایران ایفا کردند؟

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه درموردزین العابدین، نقش اجتماعی، آرامش خاطر

اهمیت و ضرورت تحقیق
در میان حوادث شگرف تاریخی، انقلاب مشروطیت ایران موقعیت برجسته‌ای دارد. این انقلاب حق دارد به مثابه نقطه تحول واقعی در حیات ملت ایران تلقی

دیدگاهتان را بنویسید